Criteria List 001

The establishment management are involved in the administration of sustainability initiatives and appoint a Green Key Establishment Representative from the staff. To ensure continuity during absence or leave of the Green Key Establishment Representative, the management also appoint a named substitute. The names and contact details of both the Green Key Establishment Representative and the substitute are shared with Green Key during the application process and whenever a change occurs.

The Green Key Establishment Representative is a permanent staff member at the establishment.

The main functions of the Green Key Establishment Representative include:

• acting as the primary contact for all sustainability matters to management, staff, suppliers and Green Key, auditor and decision-making representatives;
• instructing and supporting other staff members on sustainability matters (see criterion 1.20);
• coordinating the sustainability related staff training (see criterion 1.21);
• ensuring that all performance and business data required for the Green Key application are collected and submitted (including cleaning chemicals/schedules, waste, and the efficient use of energy and water);
• monitoring the implementation of the strategic sustainability targets (see criterion 1.2) and the annual action plan (see criterion 1.3) of the establishment;
• collecting and processing sustainability initiative suggested by staff and guests;
• overseeing the communication in relation to the application or re-application for Green Key; and
• ensuring, if the Green Key Establishment Representative is not part of the management, regular participation in management meetings to present sustainability developments.

It is strongly recommended that the establishment forms a Green Committee with representatives from all departments. The Green Committee oversees the implementation of sustainability initiatives and strategy in cooperation with the Green Key Establishment Representative and keeps staff members informed.

Ultimate responsibility for the Green Key certification lies with the senior management or leadership of the establishment. Note on national adaptation: In DK, the management appoints two Green Key Establishment Representatives from amongst the staff of the establishment.

During the visual inspection, an interview confirms that the Green Key Establishment Representative(s) can answer questions about the work done at the establishment regarding general sustainability matters and Green Key criteria.

The management and staff of the establishment (e.g. under supervision of the Green Key Establishment Representative) formulates strategic sustainability targets that are more ambitious than compliance with legislation and serve as commitment to continuous improvement, tracking progress/monitoring and guiding decision-making. The targets focus on long-term direction rather than specific actions or how to handle them (this is covered in criterion 1.3).

Strategic sustainability targets specify a timeline for review, are formulated up to maximum 6 years into the future and are assessed every certification period (every 2 years) to ensure continued relevance and ambition. The targets are directly linked to the annual action plan (criterion 1.3) and are used to evaluate the success of the action plan and the establishment’s overall sustainability performance.

For establishments with more than 50 employees, a minimum of 4 strategic targets, and for establishments with less than 50 employees, a minimum of 2 strategic targets are formulated. Establishments may choose which areas to focus on, provided that the targets cover at least 2 different areas, for example energy, water, waste, social sustainability/CSR (e.g. staff equity, inclusion, community engagement etc.), biodiversity protection, sustainable procurement, risk and crisis management, etc.

The targets are grounded in actual performance data or assessments from a clearly defined baseline period and directly respond to identified issues, risks, or areas for improvement. Examples of underlying data include energy, water, waste or carbon data; water risk or biodiversity assessments; or guest and staff feedback on CSR performance (e.g. from criteria 3.1, 4.1, 5.6, 7.12). Where available, it is encouraged that regional benchmarks are taken into account to ensure relevance and ambition.

First-time applicants who may not yet have complete annual data should base their targets on the most accurate and representative data available (for example, based on the minimum 3 months of data that must be submitted for other criteria).

Examples for strategic targets include:

1. reducing greenhouse gas emissions (Scope 1 and 2) by at least 20% by 20XX compared to baseline year 20XX, equivalent to approximately a 5% annual reduction in line with the Paris Agreement;
2. restoring at least 20% of the premises (by area) to natural or semi-natural habitat by 20XX (for further examples, see criterion 7.11), or any other biodiversity targets, for example following the Nature Positive Tourism approach of protecting local or international biodiversity;
3. reducing energy consumption for heating and cooling by 15% by 20XX, compared to baseline year 20XX;
4. eliminating all single-use plastic items by the end of 20XX;
5. reducing total water consumption per guest night by 10% by 20XX, compared to baseline year 20XX performance data;
6. achieving gender balance in management positions (at least 40% women) by 20XX;
7. conducting annual anti-harassment and safeguarding training for all staff, with special focus on protecting children, women and vulnerable groups;
8. contributing at least 1% of annual profits or revenue to local community projects or partnerships; and/or
9. adopting a local hiring target: ensure at least 60% of permanent staff are residents of the local area.

Strategic sustainability targets are co-developed by management and staff, ensuring that both groups contribute to the identification and prioritisation of sustainability ambitions. Management is responsible for the accuracy of targets, their implementation, and follow-up. If a target is not met, a critical reflection of the reasons for lack of fulfilment is provided and if justified, the establishment may continue working on the same target in the next period. Targets are communicated to staff (e.g. during onboarding) and may be made accessible to guests, where appropriate (e.g. website, lobby, in-room materials). To strengthen local relevance, it is recommended that they are co-created with other relevant stakeholders such as community members.

When preparing the strategic sustainability targets, the Green Key criteria can serve as inspiration. It is recommended that the establishment also formulates a sustainability vision and mission statement. Targets should support and be consistent with this long-term direction.

If the establishment is part of a chain, collective chain-level strategic targets may serve as inspiration, provided that these are translated into specific individual/local targets. If adopted without modification, the establishment justifies their relevance (e.g. timeframe, focus, percentage goals). Chain-wide documents can be accepted as evidence if the establishment demonstrates that the actions are implemented at their property and appropriate for their structural, geographical and cultural context.

During the audit, the establishment presents its written, dated strategic sustainability targets. It is verified that they:

• have been communicated internally and are available to staff;
• cover at least 2 of the different areas listed above;
• are less than 2 years old; and
• were developed by staff and management. The Green Key Establishment Representative furthermore carries responsibility for accuracy and follow-up.

The establishment formulates an action plan that outlines specific steps to implement its strategic sustainability targets (criterion 1.2). The action plan is a central operational tool of the establishment’s sustainability management system that reflects relevance to the specific context of the property. For example, if water scarcity is a regional concern, the action plan places greater emphasis on water-saving initiatives.

The action plan covers the entire certification period (24 months), with actions clearly divided by year to track progress and enable annual updates.

For establishments with more than 50 employees the plan includes a minimum of 4 actions per certification period. For establishments with less than 50 employees, a minimum of 2 actions per certification period are included.

Actions cover at least 2 Green Key areas, for example energy, water, waste, social sustainability/CSR (e.g. staff equity, inclusion, community engagement etc.), biodiversity protection, sustainable procurement, risk and crisis management, etc., and each action relates to at least 1 strategic sustainability target. If developed as part of criterion 1.2., the plan also reflects the vision, mission and thematic priorities of the targets, ensuring a coherent and goal-driven approach.

When preparing the annual action plan, it is recommended to use the Green Key criteria for inspiration, both regarding conformity with guideline criteria not yet implemented and to further improve engagement in already implemented imperative and guideline criteria. Actions that are already fulfilled are not included in the annual action plan, and listing a Green Key guideline criterion as an action is not sufficient. However, it is acceptable to include supporting actions that contribute to the future implementation of a guideline criterion (e.g. conducting a feasibility study in preparation for meeting a specific guideline criterion).

All actions are measurable (e.g. number, percentage, quantity or completed task). For each action, the following is clearly documented:

• a description of the action, its timeline and the intended outcome;
• the responsible department or staff members; and
• the link to the strategic sustainability target/s it supports.

The actions are co-developed by management and staff (e.g under supervision of the Green Key Establishment Representative) ensuring that both groups contribute to the identification and prioritisation of actions. Management is responsible for the accuracy of actions, their implementation, and follow-up. If an action has not been fulfilled, the establishment provides a clear and documented justification explaining the reasons (e.g. financial, structural, contextual, timing constraints) and present a concrete plan of action for either completing the same action in the next certification period or replacing it with a more feasible alternative.

If the establishment is part of a chain, collective chain-level actions may serve as inspiration, provided that these are translated into specific individual/local actions. If adopted without modification, the establishment justifies their relevance. Chain-wide actions/documents can be accepted as evidence if the establishment demonstrates that the actions are implemented at their property and appropriate for their structural, geographical and cultural context.

During the audit, the establishment presents the written annual action plan for the coming certification period. It is checked that the plan:

• includes a minimum of 4 actions (for establishments with more than 50 employees) or 2 actions (for establishments with less than 50 employees) per certification period;
• contains actions linked to 1 or more strategic sustainability targets;
• includes timelines and responsible departments or staff members; and
• is communicated internally and available to staff.

In specific circumstances, for re-applicants, the establishment presents evidence of progress or completion of the previous action plan. This may include reports, photos, contracts, partnership agreements, training records, or other verifiable documentation. Examples include:

1. an invitation to or record of a staff sustainability event (e.g. volunteering, awareness-raising);
2. a contract, partnership agreement, or MoU with an NGO or sustainability organisation;
3. proof of membership in a sustainable or social initiative connected to a sustainability action; and/or
4. reports, minutes, or activity records connected to the action.

If actions were not fulfilled, for re-applicants, a documented justification and a plan explaining whether the unfulfilled actions will be implemented in the next certification period (and how), or why they are not considered feasible for the establishment, is presented.

The establishment ensures fair labour practices for all employees (including subcontracted staff, outsourced staff and service providers working on-site). This includes written contracts, equal pay for equal work, and remuneration at or above the living wage for all employees and subcontracted workers. To conform with this criterion, the establishment:

• ensures that all employees are paid at least the legal minimum wage per hour or, where no legal benchmark exists, a minimum living wage calculated in accordance with the International Labour Organisation’s (ILO) principles of estimating the living wage;
• provides written employment contracts for all staff that include details on salary, working hours (or, where applicable, number of workdays per year) and job descriptions. The contracts are explained in a language or format the employee understands, with translation or verbal support provided as needed. Employees furthermore receive payslips detailing the number of hours worked or days accounted, pay received and any overtime or compensatory leave;
• guarantees equal pay for equal work, irrespective of gender, ethnicity, or disability status and ensures that pay scales are transparent (unless national legislation determines otherwise). A documented pay structure (e.g. salary matrix, pay scale or remuneration framework), reflecting factors such as experience and length of service, is recommended; and
• requires contracts with all internally managed subcontracted service providers that confirm that the same wage and fair labour principles are met. If any facilities are externally managed, the establishment formally informs and encourages them in writing to follow the same standards.

During the audit, the establishment presents supporting documentation demonstrating conformity with fair labour practices.

During the visual inspection, the auditor conducts samplings of the supporting documentation by reviewing a sample of 3 employment contracts in comparison with payroll and pay structure documentation (e.g. payroll overview, salary matrix, pay scale or remuneration framework) to verify that written contracts exist for all staff; salary levels align with legal minimum wage or living wage requirements; and that equal pay for equal work is ensured (methodology C). If necessary, the documents may be shown in anonymised form.

In specific circumstances, when subcontracted or outsourced staff work on-site, the auditor conducts samplings of the supporting documentation by reviewing a sample of 3 written agreements to confirm that they adhere to the same wage and labour principles (methodology C).

If the auditor observes inconsistencies or suspects irregularities, at least 1 anonymous interview with selected employees and subcontracted staff is conducted to confirm compliance with legal minimum wage requirements and living wage benchmarks.

The establishment ensures that no child under the age of 14 is employed and that any involvement of minors under the age of 18 in the workplace is strictly regulated, protective in nature and compliant with national and international child protection standards. The establishment furthermore ensures that no supplier using child labour is contracted.

The establishment therefore:

• refrains from the employment of children under the age of 14 under any circumstance;
• follows national legislation and, where it does not exist or is weaker than the criterion, complies with the UN Convention on the Rights of the Child and ILO Conventions No. 138 (Minimum Age) and No. 182 (Worst Forms of Child Labour); and
• respects children’s rights and protects children from all forms of exploitation, including sexual exploitation.

If persons under 18 are employed (e.g. through internships, apprenticeships, paid or unpaid positions), the establishment ensures that:

• written permission from a parent or legal guardian is obtained; or that there is a written agreement with the educational institution, specifying the nature of tasks, and work hours; and
• all applicable labour laws are followed, including those related to maximum working hours, minimum rest periods and breaks, days off and annual leave, compensation and insurance (if required). In the absence of national legislation, ILO Guidelines are followed.

During the audit, the establishment presents:

• a signed declaration confirming that no children under the age of 14 are employed. The visual inspection further confirms this; and
• guardian’s written consent or agreements with educational institutions (if applicable), records showing compliance with applicable labour laws for any individual under the age of 18 working at the establishment. The documents may be shown in anonymised form, but anonymisation is not required as no copies are collected; the check is purely visual.

The establishment implements a basic, clear and accessible system for reporting concerns. At minimum, the establishment has:

• a written grievance and whistleblower procedure that explains how to report a concern, who receives it, the steps for follow-up and investigation, expected timelines, and assurances of confidentiality and non-retaliation;
• at least 1 confidential or anonymous reporting channel, such as access to an independent external whistleblower network (e.g. FEE whistleblower platform) or equivalent third-party channel;
• information for staff on how to use the system, ensuring that all employees (including subcontracted workers) know where to report concerns and understand their rights to safe, confidential reporting. The information is accessible and understandable to all staff; and
• guest reporting options, enabling visitors to confidentially report any form of exploitation or misconduct they observe. This information is available in guest materials (e.g. info books, digital welcome pages, signage, etc.).

This criterion applies to establishments with more than 50 employees. Establishments with fewer than 50 employees are encouraged to work on other proportional reporting options (e.g. simplified internal reporting, staff representative, open-door reporting practices).

During the audit, the establishment presents:

• the written grievance and whistleblower procedure, including reporting steps, designated responsible persons, confidentiality measures and non-retaliation provisions;
• proof of communication to staff (e.g. onboarding materials, internal notices, training records) that demonstrates employees are informed about the reporting system and know how to access it;
• confirmation of an anonymous or confidential reporting channel, such as a link to an external whistleblower platform or documentation of an equivalent third-party mechanism; and
• guest-facing materials showing how visitors are informed about available reporting mechanisms (e.g. screenshots, photos, printed pages).

During the visual inspection, the auditor conducts at least 1 interview with staff present during the audit to confirm that they are aware of the mechanisms and feel able to use them without fear of retaliation.

The establishment ensures occupational health and safety of all staff by:

• providing written health and safety policies and emergency procedures that are accessible and clearly communicated to all staff; and
• ensuring that health and safety measures are reflected in practical day-to-day operations, and not only in written documentation.

During the audit, the establishment presents:

• written health and safety policies and emergency plans accessible to all staff; and
• evidence that these procedures are communicated and implemented in practical day-to-day operations (e.g. signage in staff area).

The establishment actively cooperates with relevant external stakeholders on sustainable development issues, such as environmental, social, cultural, educational, economic, quality, human rights, health, risk and crisis management issues. Where relevant, cooperation with stakeholders involved in the protection and enhancement of local historical, archaeological, cultural and spiritually significant sites and traditions is encouraged. It is strongly recommended to select cooperation partners based on the local context, or issues, risks, or areas for improvement identified in criterion 1.2.

For establishments with more than 50 employees, a minimum of 2 active cooperations with relevant stakeholders are in place. Establishments with less than 50 employees have a minimum of 1 active partnership cooperation with a relevant stakeholder. At least 1 cooperation focuses on the area surrounding the establishment (regional/local); where 2 partnerships are required, the second cooperation could focus on the support of projects in other geographical areas. Cooperations may focus on environmental education or awareness-raising, social-cultural collaboration, or sustainable regional development.

Relevant stakeholders include (but are not limited to) non-governmental organisations, local community groups, local authorities, residents, local schools, management authorities of protected areas, heritage institutions, or sustainability-focused civil society organisations, etc.

To be approved, it is an active two-way cooperation between the establishment and the relevant stakeholders, providing benefits for both parties. An active cooperation is a mutually beneficial relationship involving at least 1 form of interaction during the certification period, such as: co-organisation of an event or public initiative; joint development and implementation of educational or community-based projects; employee volunteering during work hours; joint fundraising efforts or in-kind support that go beyond one-off donations. Passive support, such as donations alone without interaction, the sole purchasing of products, or one-sided communication, does not qualify as active cooperation.

If the establishment is part of a chain, collaborations may align with the broader chain’s strategic collaborations, provided that they are tailored to the specific applicant establishment.

Examples of active collaborations include:

1. protection of natural and culturally sensitive areas;
2. projects addressing the impacts of climate change;
3. creation of outdoor infrastructure (establishment of environmentally friendly boat mooring places, nature trails) that can also be used by the public;
4. activities with schools or communities working with environmental or educational initiatives;
5. activities with people with additional needs (vulnerable and/or less-resourced groups);
6. activities promoting social justice and equal rights;
7. provision of basic food, water, and energy services, as well as health and sanitation services in communities;
8. supporting museums to promote local heritage; and/or
9. cooperation with local community groups/destination management organisations/authorities on sustainable tourism planning and management in the destination, local infrastructure and social community development projects (e.g. sanitation).

Collaborations based solely on purchasing local products or supporting standalone biodiversity conservation activities do not fulfil this criterion (the latter is covered in criterion 7.11).

During the audit, establishments with more than 50 employees present evidence of a minimum of 2 active cooperations. Establishments with less than 50 employees present evidence of 1 active cooperation. (e.g. meeting minutes, activity reports, co-developed materials). The submitted evidence (e.g. meeting minutes, activity reports, co-developed materials) demonstrates the active cooperation with relevant stakeholders, defined as a mutually beneficial relationship involving at least 1 documented interaction during the certification period.

In specific circumstances, for first-time applicants, the establishment presents the cooperation contracts/agreements and planned actions.

The establishment ensures that its operations, developments, and guest experiences respect Indigenous Peoples while safeguarding their rights and access to essential resources and culturally significant sites. This includes a commitment to cultural integrity, equitable benefit-sharing, and the protection of social and environmental well-being.

To conform with this criterion, the establishment assesses whether Indigenous Peoples are present within a 100km radius of the establishment. When assessing the presence of Indigenous Peoples, the establishment may refer to publicly available or locally recognised information, including:

• recognised Indigenous people or territories in the area;
• Indigenous cultural, historical, archaeological, or spiritual sites, routes, traditions, or practices; and
• UNESCO World Heritage or Intangible Cultural Heritage designations associated with Indigenous people.

If the assessment confirms that no Indigenous Peoples or Indigenous cultural assets are present within this radius, this criterion is considered Not Applicable (N/A).

Where Indigenous Peoples are identified, the establishment ensures that its guest-facing activities, site management, and development decisions respect Indigenous rights, culture, and access to resources. This means that the establishment ensures that:

• all representations of Indigenous people (e.g. guest materials, performances, crafts, storytelling, décor) are developed in consultation with relevant Indigenous people. This includes written consent, and fair compensation, where applicable;
• the authenticity and essence of Indigenous rituals, dances or ceremonies shared with tourists are preserved and presented in alignment with community-approved practices, including those recognised as UNESCO intangible cultural heritage;
• any re-design of community spaces or biodiversity-related initiatives (e.g. green space creation, native species planting, habitat restoration, nature-based tourism experiences) integrates traditional or Indigenous ecological knowledge and includes consultation to identify and mitigate risks of cultural or social degradation (e.g. displacement, loss of traditions);
• access to essential services and resources (e.g. food, water, healthcare, sanitation, education, livelihoods, natural resources, or culturally significant sites) is not restricted or compromised by the establishment’s operations;
• if applicable, free, prior, and informed written consent (FPIC) is obtained for the use or acquisition of land and water resources, and strictly complies with local zoning, heritage, and environmental protection regulations; and
• essential on-site services (e.g. medical facilities) are shared with surrounding communities when such services are otherwise unavailable.

During the audit, the establishment presents an overview of the assessment identifying Indigenous Peoples, cultural assets, and heritage sites, or a justified explanation if the assessment shows that none are present.

In specific circumstances, and depending on the outcome of the mapping, the establishment presents:

• examples of guest-facing materials (e.g. guest brochures, storytelling elements, décor) that accurately reflect approved Indigenous content and credit cultural knowledge holders or creators;
• if applicable, demonstration of how the essence of traditional rituals, dances, or ceremonies is preserved, e.g. evidence of consultation with Indigenous people, such as meeting minutes, written agreements, or letters of consent;
• if applicable, site maps, zoning compliance documentation, and agreements (FPIC) with Indigenous people confirming that the establishments’ operations do not prevent access for Indigenous people to essential resources and culturally significant sites. If the auditor observes inconsistencies or suspects irregularities, at least 1 anonymous interview with Indigenous people is conducted to verify that no evidence of active disputes, legal complaints, or documented conflicts related to access exists;
• if applicable, in cases of re-design of community spaces or biodiversity-related initiatives, documentation of any biodiversity-related or community-based initiatives (e.g. design plans, project descriptions) that show the integration of traditional ecological knowledge and inclusive planning processes; and/or
• where relevant, confirmation that public-facing services (e.g. medical facilities, shops) are accessible to Indigenous people.

The establishment selects 1 focus area, either equitable recruitment or equitable development, and integrates procedures into its general recruitment or employment policies, ensuring fairness regardless of ethnicity, gender identity, disability, age, sexual orientation, religion or socio-economic background, including in management positions. The establishment furthermore implements at least 1 documented action linked to the selected focus area. The implemented actions are documented, relevant to the context of the establishment (e.g. location, workforce composition), and evaluated or reviewed every 4 years.

For the focus area of equitable recruitment, the establishment uses fair and non-discriminatory hiring processes that minimise bias in job advertising, shortlisting and interviewing. For the focus area of equitable development, the establishment ensures fair access to training, skill-building and advancement opportunities, with decisions on promotions and benefits based solely on skills, performance and experience. This criterion applies to all levels of employment, including advancement into leadership and management roles. The selected focus area is supported by a written equal opportunity policy that sets out zero tolerance for discrimination and outlines mechanisms to ensure inclusivity in the relevant processes. The policy may be a stand-alone one-page document or be part of another internal document (e.g. Code of Business Conduct), is shared with relevant staff (e.g. management, HR), formally approved by management and reviewed at least once every 4 years.

Examples of acceptable actions:

1. blind recruitment practices such as anonymous first-round CV screening, removing identifying information such as name, gender, ethnicity, or address, to reduce bias in shortlisting. (applies to equitable recruitment);
2. setting inclusive hiring targets (where legally permissible), or development targets, or non-sensitive monitoring systems (e.g. gender ratio in management, local vs. non-local staff etc.). (applies to equitable recruitment);
3. promotion and support of the completion of basic education level amongst all staff (only relevant for staff without finalised formal education). (applies to equitable development);
4. internal mentorship or career development programmes targeting underrepresented groups, with measurable outcomes such as promotions or role progression. (applies to equitable development); and/or
5. mandatory annual DEI (Diversity, Equity and Inclusion) training for the Green Key Establishment Representative or relevant HR personnel, which includes topics such as non-discrimination and inclusive hiring principles, bias reduction (e.g. unconscious bias), inclusive leadership and workplace culture. (Applies to both focus areas.)

The collection of numerical data on gender, local employment, disability or ethnic representation is recommended only where legally permitted, ethically appropriate and voluntarily disclosed. Data must remain aggregated and anonymised.

This criterion is imperative for establishments with more than 50 employees. For establishments with fewer than 50 employees, this criterion is guideline.

During the audit, the establishment presents documentation showing how it ensures equity in either recruitment or professional development. The documentation includes:

• the written policy (stand-alone document or within CSR/Code of Business Conduct, if available); and
• evidence of at least 1 implemented action. Depending on which of the listed actions has been selected, this evidence could include:
  1. proof of DEI training completion and action taken;
  2. proof of promotion and support of the completion of basic education level amongst staff;
  3. recruitment or HR records showing fair process mechanisms e.g. anonymised screening templates, partnerships with local groups, (if chosen as 1 action);
  4. training and career development records (e.g. training calendars, participation records, or mentorship programme reports) to demonstrate that all employees have equal access to training, advancement and feedback (if chosen as 1 action); or
  5. number of promotions or role progression of staff due to implemented career development programme.

The establishment provides access for people with additional accessibility needs. Recognising that establishments may not be able to cover all types of disabilities, the establishment focuses its accessibility improvements on minimum 1 specific category of need: physical mobility, visual impairment or cognitive/hearing impairment.

To reach conformity, the following minimum accessibility elements are in place when focusing on physical accessibility:

• at least 1 accessible entrance with ramp or level access (meeting slope and width standards);
• at least 1 accessible toilet in public/common areas;
• at least 1 accessible guest room including bathroom (if accommodation is provided);
• accessible restaurant seating or common dining area; and
• 1 accessible meeting/conference room, if applicable.

It is furthermore recommended that resting points (e.g. benches) are provided for guests with limited mobility throughout longer walking areas. The slope and width of entrances, signage, and handrail availability are verified in accordance with national accessibility guidelines or, where available, UN/WHO accessibility recommendations.

To reach conformity, the following minimum accessibility elements are in place when focusing on visual accessibility:

• high-contrast signage and/or tactile floor markers and/or adequate lighting and glare reduction in key areas (e.g. entrance, reception, toilets, corridors) according to visual impairment needs;
• at least 1 accessible toilet in public/common areas;
• at least 1 accessible guest room including bathroom (if accommodation is provided);
• accessible restaurant seating; reception or service desk, and either auditory cues or verbal guidance or braille/large-print menus/information guides; and
• 1 accessible meeting/conference room, if applicable.

For cognitive disabilities or hearing impairment, the following minimum accessibility elements are in place to reach conformity:

• an accessibility plan outlining how cognitive or sensory needs (hearing impairments) are addressed; and
• at least 2 implemented tangible actions focusing on either cognitive disabilities and/or hearing impairments:
  • examples of actions focusing on cognitive accessibility include simplified and pictogram-based instructions in key areas (reception, dining, safety information); quiet check-in or queue-free service for guests who need it; staff training focusing on the sensibilisation of needs for people with cognitive disabilities; availability of sensory-friendly maps or simple orientation guides; predictable routines for activities communicated clearly to guests.
  • examples of actions for hearing impairments include availability of portable hearing loops at reception or meeting rooms; captioned videos and visual alarms in key areas (if feasible); staff training focusing on the sensibilisation of needs for people with hearing impairments (e.g. trained in international sign language).

For the actions to be approved, the improvements are substantial, functional and clearly documented in the accessibility plan. The establishment also informs about the minimum accessibility elements in place on their website.

Even if pets are generally not allowed in the establishment, service animals (e.g. guide dogs) are always permitted. This aspect is respected by all staff. The level of access is clearly and accurately communicated on the establishment’s website. Descriptions specify accessible facilities (e.g. room layout, grab bars, step-free access, high-contras signage, visual alarms, etc.) and whether the establishment complies with specific standards (e.g. local building codes or accessibility certifications).

The establishment is encouraged to consult with or seek approval from national or local disability organisations when planning accessibility features. During the onboarding, all staff are trained and informed about the establishment’s accessibility provisions, regulations and the rights of guests with disabilities. Management and other guest-facing staff receive additional follow-up training regarding the available equipment in the establishment.

During the audit, the establishment presents evidence of:

• staff awareness and training on accessibility procedures; and
• availability of information about accessibility on the website.

In specific circumstances, where the establishment provides access for people with cognitive disabilities needs or hearing impairments, an accessibility plan outlining how these needs are addressed is presented.

During the visual inspection, the auditor confirms the presence and condition of accessible infrastructure (at minimum of the listed areas above). For this purpose, the auditor conducts samplings in at least 1 public restroom, 1 common area/entrance, 1 restaurant, and 1 meeting room, and in guest rooms following methodology A as described in the glossary.

The establishment does not harvest, sell, trade, or display plant or animal species or their parts and products that are listed as Threatened (i.e. Vulnerable, Endangered, or Critically Endangered) on the IUCN Red List of Threatened Species.

This includes both regulated and unregulated trade, as well as the unsanctioned collection of wild flora and fauna. The prohibition applies to items sold or displayed in all areas of the establishment (for products such as souvenirs, decorative items, traditional medicines, or live specimens).

Commercial activities involving Threatened species are not permitted, even if the species or products are legal to sell under national legislation, unless explicitly permitted under international conservation guidance and used exclusively for educational or awareness-raising purposes.

Additionally, to protect cultural heritage, historical and archaeological artefacts are not sold, traded, or displayed unless lawfully acquired and presented for an educational or cultural purpose. In such cases, collaboration with relevant institutions (e.g. museums, conservation organisations, or Indigenous groups) is encouraged to ensure respectful and meaningful interpretation.

During the audit, in specific circumstances (if cultural heritage, historical and archaeological artefacts are displayed), the establishment presents documentation showing legal provenance and explaining how the display contributes to education or conservation awareness.

During the visual inspection, the auditor conducts samplings in at least 1 public area such as gift shops, receptions and decorative areas, following methodology A as described in the glossary.

The establishment does not offer, promote, or facilitate entertainment, excursions, or activities that involve involving the exploitation or suffering of animals. This applies both to on-site activities and to suppliers or external activities recommended, sold/contracted, or arranged through the establishment.

The use of wild animals for entertainment, handling, or close interaction is strictly prohibited. This includes, but is not limited to:

• animal shows or performances;
• staged photo opportunities;
• direct contact with or feeding of captive wild animals;
• animal fights, races, or rides that compromise welfare (e.g. elephant rides, reindeer races, rodeos); and
• off-site events or attractions known to harm animals (e.g. bullfighting, circuses with wild animals, hunting safaris).

The establishment assesses external suppliers and activities it promotes or contracts with third parties to ensure they do not involve these practices.

Domestic animals may participate in welfare-based, educational, or culturally rooted activities (e.g. interactive farms, husky safaris, horseback riding), whether offered on-site or promoted/facilitated off-site. On-site animals are always housed under conditions that comply with animal welfare regulations and standards, including those outlined in criterion 1.14.

During the audit, in specific circumstances (where animal-related activities are offered, promoted or facilitated), the establishment presents:

• a written statement, Standard Operating Procedure (SOP) or policy confirming that no entertainment, excursions, or activities that involve the exploitation of animals are offered, promoted or facilitated; and/or
• if available, the in-house entertainment plan for the guests.

Where appropriate, a visual inspection confirms the presence of animals on-site, evaluated against the educational standards described above.

The establishment follows animal welfare guidelines when animals are kept on its premises. This includes full compliance with national animal welfare legislation and, at minimum, adherence to the Five Domains Model of animal welfare, as defined in ABTA’s Global Welfare Guidance for Animals in Tourism.

The Five Domains focus on the animals’ physical and emotional well-being. This includes:

• positive conditions that are ensured:
• good feeding: animals have constant access to clean water and are given enough food that meets their nutritional needs and natural feeding behaviours;
• comfortable living conditions: animals live in an environment that suits their species, providing space, shelter, appropriate temperatures and enrichment opportunities (e.g. natural materials, shade, bathing areas);
• healthy bodies: animals receive proper care to stay physically healthy and any injuries or illnesses are treated quickly;
• freedom to behave naturally: animals can move freely and express normal behaviours (like socialising, digging, flying, climbing, or playing) depending on the species; and
• positive experiences and emotional well-being: animals feel safe, comfortable, stimulated and content.
• negative conditions that are avoided:
• hunger or thirst: animals are not deprived of food or water;
• poor living conditions: dirty, overcrowded, or overly harsh environments are unacceptable;
• illness or injury: sick or hurt animals are not left untreated;
• restricted behaviour: chaining, caging, or preventing animals from moving or behaving normally is not allowed; and
• suffering or stress: practices that cause pain, fear, boredom, frustration, or emotional distress are avoided.

A veterinary assessment is conducted at least once per year to confirm animal health and welfare.

During the audit, the establishment presents:

• written confirmation that it has read, understood and follows animal welfare practices based on ABTA’s latest guidelines and in compliance with national animal welfare laws (e.g. by presenting the establishment’s animal welfare commitment or the written Standard Operating Procedure (SOP) for the maintenance of and care for the animals including a checklist based on the Five Domains); and
• records of annual veterinary assessments confirming the animals’ health and well-being.

Where possible, a visual inspection confirms that animals present on-site do not exhibit the negative conditions described in the Five Domains.

The establishment develops and implements a Code of Business Conduct. This is a dated, internal document, and covers all of the following key dimensions:

• policies and corporate culture: how the organisation fosters ethical business conduct and an integrity-driven corporate culture;
• anti-corruption and bribery: policies aligned with international frameworks (e.g. UN Convention against Corruption) and identification of at-risk functions;
• business ethics: upholding values of fairness, transparency and integrity;
• corporate governance: structures defining decision-making, accountability and control;
• human rights and social safeguards: commitment to the Universal Declaration of Human Rights and the UN Convention on the Rights of the Child, including protections against abuse, exploitation and harassment (with attention to vulnerable groups); and
• animal welfare: where applicable, policies addressing the welfare of animals on-site.

The Code of Business Conduct is:

• formally approved by general management and dated;
• reviewed at least once every 4 years; and
• shared with all staff (e.g. via onboarding, handbook, training) and made publicly available upon request.

A chain-wide Code of Business Conduct may be used, provided that it demonstrably applies to the applicant establishment (relevant brand, country, property type); staff at the establishment are aware of and have access to it; and the establishment can show how the Code of Business Conduct is implemented in practice at property level. Chain-wide documents alone are not sufficient; the establishment still demonstrates awareness and implementation during the audit.

During the audit, the establishment presents a dated and management approved Code of Business Conduct document covering all required dimensions.

When relevant, the auditor also verifies:

• evidence of staff awareness and training (e.g. onboarding materials); and
• interviews with management and staff if the auditor has any doubt about implementation or understanding.

The establishment implements at least 1 initiative per year, or maintains ongoing facilities or services, that promote staff physical or mental wellbeing.

Examples of acceptable wellbeing initiatives include:

1. team-building events, appreciation activities, or wellness days;
2. free or subsidised access to exercise facilities, sports activities, or wellness equipment during or after working hours;
3. training sessions, workshops, or briefings on mental health, stress management, resilience, emotional wellbeing, or work–life balance;
4. awareness campaigns or workshops addressing substance use, nutrition, occupational health, or health-related risks;
5. preventive health initiatives such as regular health check-ups (where feasible), flu vaccinations, or ergonomic assessments;
6. facilities that support staff wellbeing needs, such as breastfeeding rooms, quiet rooms, or prayer spaces;
7. challenges or competitions encouraging healthy habits (e.g. steps challenge, cycling-to-work month); and/or
8. family-friendly initiatives, such as allowing employees to bring their children to work under safe and appropriate conditions, or providing access to designated childcare spaces, children’s clubs, or partnerships with nearby childcare providers.

During the audit, the establishment presents either:

1. documentation demonstrating the implemented wellbeing initiative(s), such as HR communications, programme descriptions, photos of facilities, event summaries, participation records, or agreements with external partners; or
2. evidence of existing facilities, during a visual inspection, where applicable (e.g. breastfeeding rooms, exercise areas, quiet rooms, childcare spaces).

During the visual inspection, the auditor may conduct interviews with staff to confirm their awareness of the wellbeing initiative(s).

The establishment has implemented at least 1 of the following initiatives during the last certification period (2 years) or during the last 12 months for first-time applicants:

1. a traineeship or apprenticeship lasting at least 3 months for long-term unemployed individuals;
2. active promotion of the recruitment, retention and development of staff with disabilities;
3. part-time or flexible employment contracts for people with limited employability, as some individuals may not be able to work full time (e.g. due to disabilities, age, or health conditions) and flexible arrangements support their inclusion in the workforce;
4. employment or training opportunities for individuals with limited language skills, or from vulnerable socio-economic backgrounds (e.g. migrants, survivors of violence, single parents, or economically disadvantaged individuals); and/or
5. active collaboration with programmes or partnerships that facilitate the transition from school or social support into employment for disadvantaged groups.

Overall, the establishment supports workplace inclusion and equal treatment by adapting roles, working hours, or conditions to the abilities and needs of the individuals (e.g. flexible working hours or adjusted responsibilities).

During the audit, the establishment presents evidence corresponding to the implemented initiative(s). Accepted evidence includes, depending on the initiative(s) selected:

1. employment or traineeship records (e.g. contracts, attendance logs, certificates of completion, or HR reports, if legally permitted), demonstrating a duration of at least 3 months within the past certification period (or up to 12 months for first-time applicants). Collaboration documents with employment agencies or social services may also be shown;
2. records of reasonable accommodation measures (e.g. adapted workstations or flexible tasks), staff training materials supporting disability inclusion, or documentation of cooperation with disability employment organisations, job centres, or NGOs;
3. employment contracts indicating part-time, flexible, or adjusted hours; HR summaries showing the number of staff benefiting from such arrangements; internal policies outlining flexible work options; or records of participation in welfare-to-work or social employment schemes, where applicable;
4. evidence of employment or training contracts (anonymised where necessary), documentation of language support or training programmes, records of internships, entry-level training, or mentorship opportunities, as well as agreements or cooperation evidence with NGOs, migrant support organisations, or social service providers demonstrating engagement in such initiatives; and/or
5. cooperation agreements, partnership contracts, participation records, or project descriptions with relevant institutions.

During the visual inspection, the auditor may conduct interviews with management that confirm the implementation of 1 of the listed initiatives and the support measures provided to these employees.

The establishment provides access for people with additional accessibility needs. Recognising that establishments may not be able to cover all types of disabilities, the establishment focuses its accessibility improvements on minimum 2 specific category of need: physical mobility, visual impairment or cognitive/hearing impairment.

To reach conformity, the following minimum accessibility elements are in place when focusing on physical accessibility:

• at least 1 accessible entrance with ramp or level access (meeting slope and width standards);
• at least 1 accessible toilet in public/common areas;
• at least 1 accessible guest room including bathroom (if accommodation is provided);
• accessible restaurant seating or common dining area; and
• 1 accessible meeting/conference room, if applicable.

It is furthermore recommended that resting points (e.g. benches) are provided for guests with limited mobility throughout longer walking areas. The slope and width of entrances, signage, and handrail availability are verified in accordance with national accessibility guidelines or, where available, UN/WHO accessibility recommendations.

To reach conformity, the following minimum accessibility elements are in place when focusing on visual accessibility:

• high-contrast signage and/or tactile floor markers and/or adequate lighting and glare reduction in key areas (e.g. entrance, reception, toilets, corridors) according to visual impairment needs;
• at least 1 accessible toilet in public/common areas;
• at least 1 accessible guest room including bathroom (if accommodation is provided);
• accessible restaurant seating; reception or service desk, and either auditory cues or verbal guidance or braille/large-print menus/information guides; and
• 1 accessible meeting/conference room, if applicable.

For cognitive disabilities or hearing impairment, the following minimum accessibility elements are in place to reach conformity:

• an accessibility plan outlining how cognitive or sensory needs (hearing impairments) are addressed; and
• at least 2 implemented tangible actions focusing on either cognitive disabilities and/or hearing impairments:
  • examples of actions focusing on cognitive accessibility include simplified and pictogram-based instructions in key areas (reception, dining, safety information); quiet check-in or queue-free service for guests who need it; staff training focusing on the sensibilisation of needs for people with cognitive disabilities; availability of sensory-friendly maps or simple orientation guides; predictable routines for activities communicated clearly to guests.
  • examples of actions for hearing impairments include availability of portable hearing loops at reception or meeting rooms; captioned videos and visual alarms in key areas (if feasible); staff training focusing on the sensibilisation of needs for people with hearing impairments (e.g. trained in international sign language).

For the actions to be approved, the improvements are substantial, functional and clearly documented in the accessibility plan. The establishment also informs about the minimum accessibility elements in place on their website.

Even if pets are generally not allowed in the establishment, service animals (e.g. guide dogs) are always permitted. This aspect is respected by all staff. The level of access is clearly and accurately communicated on the establishment’s website. Descriptions specify accessible facilities (e.g. room layout, grab bars, step-free access, high-contras signage, visual alarms, etc.) and whether the establishment complies with specific standards (e.g. local building codes or accessibility certifications).

Where applicable, the establishment is encouraged to consult with or seek approval from national or local disability organisations when planning accessibility features. During the onboarding, all staff are trained and informed about the establishment’s accessibility provisions, regulations and the rights of guests with disabilities. Management and other relevant guest-facing staff receive additional follow-up training regarding the available equipment in the establishment.

During the audit, the establishment presents evidence of:

• relevant staff awareness and training on accessibility procedures; and
• availability of information about accessibility on the website.

In specific circumstances, where the establishment provides access for people with cognitive disabilities needs or hearing impairments, an accessibility plan outlining how these needs are addressed is presented.

During the visual inspection, the auditor confirms the presence and condition of accessible infrastructure (at minimum of the listed areas above). For this purpose, the auditor conducts samplings in at least 1 public restroom, 1 common area/entrance, 1 restaurant, and 1 meeting room, and in guest rooms following methodology A as described in the glossary.

The establishment offers local micro or small entrepreneurs the possibility to sell sustainable products that are based on the nature, history and culture of the local area. This can be in the form of a small shop or stand within the premises of the establishment. Alternatively, the establishment purchases and offers such local products to its guests.

The focus of this criterion is on products and services offered to guests that are not part of the regular service operations (e.g. standard restaurant service) but rather provide added value through showcasing local culture, craftsmanship, or heritage. Products produced within 100 km from the establishment are considered as locally produced.

The definition of local micro or small entrepreneurs follows national standards. If these do not exist, 1 of the following conditions applies:

1. micro enterprise: fewer than 10 employees; or
2. small enterprise: fewer than 50 employees.

Sustainable products and services are defined as those that are:

• produced in a manner that respects environmental, social and cultural sustainability principles;
• based on the local area’s nature, history and culture;
• manufactured without the use of internationally recognised threatened or protected species; and
• free from non-durable, unsustainable materials such as single-use plastics or other disposable materials.

During the audit, the establishment presents agreements with local micro or small entrepreneurs whose products are sold by or through the establishment.

A visual inspection confirms that local micro or small entrepreneurs are able to sell products, or that their products are offered to guests within the establishment.

The management, the Green Key Establishment Representative and/or the Green Committee ensure a consistent flow of information and actively engage staff in sustainability efforts. Staff receive updates on both ongoing and new sustainability initiatives to help them understand their role and the impact of their actions. The briefing is delivered either in person (e.g. through staff meetings), in writing or via e-learning.

The topics typically include environmental management areas such as water, energy, waste, cleaning practices, Food & Beverages (F&B) and circular economy principles (reduce, reuse, recycle), as well as other sustainability issues such as local biodiversity and community engagement. Information about the Green Key programme is also communicated.

The management briefs staff at least 2 times per year. Consideration is given to including seasonal staff to ensure wide participation. This criterion applies to both internal and outsourced staff working on-site.

Establishments that are seasonal and/or have 5 or fewer staff members brief the staff at least 1 time per year.

For first-time applicants, at least 1 briefing has taken place prior to the audit.

During the audit, the establishment presents written evidence (e.g. documents, or presentations, or screenshots/exports from digital platforms) outlining:

• which topics were covered;
• participating department(s) (e.g. housekeeping department); and
• the date of provision.

During the visual inspection, the auditor conducts at least 1 random interview with staff to validate their awareness of sustainability initiatives and confirm that regular communication has occurred.

In specific circumstances, for establishments with fewer than 5 staff members, the information about sustainability initiatives can be provided orally. In this case, no documentation is required, and staff knowledge is still validated through interviews.

Hotels and Hostels (HH) and Campsites and Holiday Parks (CHP), provide 1 general sustainability training per year for permanent staff and at least 1 departmental or role-specific (e.g. housekeeping, kitchen etc.) sustainability training per year.

Small Accommodations (SA), Restaurants/Cafés (R), Attractions (A), Conference Centres (CC), and seasonal establishments provide at least 1 sustainability training per year for staff.

Suggested training topics include:

1. waste sorting and reduction (including hazardous waste);
2. sustainable Food & Beverage (F&B) practices;
3. eco-friendly cleaning and use of chemicals;
4. circular economy principles (reduce, reuse, recycle);
5. climate change;
6. biodiversity preservation;
7. community engagement;
8. guest awareness and communication; and/or
9. human rights, equality, and non-discrimination.

Annual sustainability training demonstrates progressive development, ensuring that staff expand or deepen their knowledge each year rather than receiving identical training content.

Training takes place on-site or online (e.g. written modules, e-learning) and is delivered internally or externally. New staff members normally receive training within the first 4 weeks of employment. It is strongly encouraged that outsourced and seasonal staff participate in the same training.

Green Key provides a standard reporting format for the training plan, which establishments may adapt to local operational needs.

During the audit, the establishment presents a document detailing:

• which training topics were covered;
• which departments received training (specifying the role of specific staff members, if the training is not provided to the full department);
• the date(s) of provision and training duration (one day, monthly etc.); and
• the format of training (internal/external, online, etc.).

In specific circumstances, for first-time applicants, the establishment presents a written draft of the training plan and commits to follow it within the first certification period (24 months).

During the visual inspection, the auditor conducts at least 1 interview with a selected permanent staff member present during the audit to verify their participation in and understanding of the training sessions during the general and the departmental/role-specific training.

In addition to the establishment offering guests the option to reuse towels and sheets (see criterion 6.21), the housekeeping staff are informed of and implement the related procedures.

The establishment provides housekeeping staff with clear and accessible instructions and guidance on towel and sheet reuse procedures.

If the housekeeping service is outsourced, the establishment ensures that training on towel and sheet reuse procedures is included in the agreement with the contracted housekeeping company.

During the visual inspection, the auditor conducts at least 1 interview with a member of the housekeeping staff to verify that they know the procedures regarding change of towels and sheets.

The establishment displays informative and educational material in staff areas that supports staff understanding of and participation in sustainability efforts. The material encourages staff to use resources wisely (e.g. switching off the light/taps, using less paper, etc.) and supports efficient use of equipment and machines (e.g. the dishwasher, laundry machines, vacuum cleaners, etc.). Where relevant, the material also addresses topics such as the protection of local biodiversity and social responsibility (e.g. how to report discrimination).

Communication material is informative, visually engaging and it is maintained up to date. Informative and educational material may take the form of staff notice boards, posters, stickers, leaflets, newsletters, digital screens or apps, and may be directed at individuals, groups, departments or all staff members.

During the visual inspection, the auditor confirms that informative and educational material is displayed in staff areas and aligns with the requirements above.

The establishment implements an annual, structured feedback process through which staff evaluate the establishment’s environmental and social performance.

The feedback is collected, analysed and used to inform actions or improvements. The process not only gathers suggestions but also monitors trends in staff perceptions and satisfaction related to sustainability and management engagement. Results are shared with staff, and responses to the feedback are formulated and communicated within 2 months.

Feedback is collected through regular surveys, feedback meetings, or digital/physical suggestion boxes managed by the Green Key Establishment Representative or another responsible person. Feedback may be anonymous, and multiple formats are offered to ensure inclusiveness.

Green Key provides a standardised staff survey (available in the Green Key Toolbox) that may be used or integrated into the feedback process.

For first-time applicants, a written plan describes how the staff feedback process will be implemented and how results will be reviewed and used to support improvements.

During the audit, the establishment presents:

• evidence showing that a staff feedback system is in place (i.e. how feedback is collected);
• evidence of regular use (e.g. dates, participation rates);
• documentation analysing the results of the most recent feedback round, identifying key insights and areas for improvement; and
• a summary of actions taken in response to staff feedback, which may be linked to the establishment’s sustainability action plan (see criterion 1.3).

In specific circumstances, for first-time applicants, the establishment presents a written plan describing how the staff feedback process will be implemented and how the results will be reviewed and used to support improvements.

During the visual inspection, at least 1 staff member present during the audit is interviewed to confirm their awareness of the feedback process, their satisfaction with it, and their perception of how management responds to their input.

Η εγκατάσταση προβάλλει το πιστοποιητικό Green Key και το τυποποιημένο ενημερωτικό υλικό σχετικά με το πρόγραμμα σε χώρο με υψηλή επισκεψιμότητα και εύκολη πρόσβαση για τους επισκέπτες, όπως, ο χώρος υποδοχής ή η κύρια είσοδος. Επιπλέον αντίγραφα του πιστοποιητικού μπορούν να αναρτώνται σε εσωτερικούς χώρους προσωπικού, όπως το κυλικείο ή ο πίνακας ανακοινώσεων, για την ενίσχυση της εσωτερικής ενημέρωσης.

Οι τυποποιημένες πληροφορίες για το Green Key περιλαμβάνουν τα ίδια βασικά σημεία με το επίσημο πρότυπο που διατίθεται στην Εργαλειοθήκη του Green Key (Toolbox), ενώ επιτρέπεται η προσαρμογή του σχεδιασμού ώστε να ευθυγραμμίζεται με τις κατευθυντήριες γραμμές εταιρικής ταυτότητας της εγκατάστασης. Το λογότυπο Green Key, στη συμφωνημένη και επίσημα εγκεκριμένη μορφή του, προβάλλεται ως μέρος των πληροφοριών. Εάν περιλαμβάνεται πρόσθετο περιεχόμενο παράλληλα με τις τυποποιημένες πληροφορίες, η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι όλο το υλικό επικοινωνίας που σχετίζεται με τη βιωσιμότητα (έντυπο, προφορικό ή ψηφιακό) αντικατοπτρίζει με ακρίβεια τις τρέχουσες πρακτικές και δεν υπερβάλλει σε ισχυρισμούς.

Πληροφορίες σχετικά με το Green Key μπορούν να διατίθενται σε επιπλέον σημεία επαφής με τους επισκέπτες, όπως οι κοινόχρηστοι χώροι (π.χ. χώρος υποδοχής, ανελκυστήρες), δωμάτια ή αίθουσες συναντήσεων, τηλεοπτικές ή ψηφιακές οθόνες, έντυπα φυλλάδια ή/και εφαρμογές για τους επισκέπτες.

Εάν το πιστοποιητικό Green Key της εγκατάστασης ανασταλεί, αποσυρθεί ή δεν ανανεωθεί, το πιστοποιητικό και οι σχετικές πληροφορίες για το Green Key απομακρύνονται άμεσα από δημόσια προβολή ώστε να αποφευχθεί παραπλανητική επικοινωνία.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει το σημείο όπου εκτίθεται το πιστοποιητικό Green Key για την τρέχουσα περίοδο πιστοποίησης και οι τυποποιημένες πληροφορίες, τα οποία πρέπει να βρίσκονται σε εμφανή, ευδιάκριτο και προσβάσιμο από τους επισκέπτες χώρο. Ελέγχεται ότι το πιστοποιητικό είναι επικαιροποιημένο και σε καλή κατάσταση (π.χ. δεν είναι ξεθωριασμένο ή φθαρμένο).

Ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι οι προβαλλόμενες πληροφορίες αντιστοιχούν στο επίσημο περιεχόμενο που παρέχεται μέσω της Εργαλειοθήκης του Green Key, είναι ευδιάκριτες και προσβάσιμες. Σε περίπτωση που η εγκατάσταση έχει προσθέσει επιπλέον πληροφορίες, ο επιθεωρητής ελέγχει ότι οι ισχυρισμοί είναι αντικειμενικοί και ότι περιλαμβάνονται μόνο όσα εφαρμόζονται τη συγκεκριμένη περίοδο στη μονάδα.

Ειδικά για αιτούντες για πρώτη φορά, η εγκατάσταση παρουσιάζει γραπτό προσχέδιο των τυποποιημένων πληροφοριών και υποδεικνύει το προτεινόμενο σημείο μελλοντικής προβολής του πιστοποιητικού και των πληροφοριών.

Η ιστοσελίδα της εγκατάστασης περιλαμβάνει σύντομες πληροφορίες σχετικά με την πιστοποίησή της με το Green Key. Περιλαμβάνονται σύνδεσμοι προς τη διεθνή ιστοσελίδα του Green Key (www.greenkey.global) ή/και την εθνική ιστοσελίδα Green Key αν υπάρχει. Το λογότυπο Green Key προβάλλεται στην επίσημα εγκεκριμένη μορφή του.

Οι πληροφορίες μπορούν να παρουσιάζονται σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της εταιρικής ταυτότητας της εγκατάστασης και να είναι ευδιάκριτες, δηλαδή τοποθετούνται σε σημείο όπου οι επισκέπτες είναι πιθανό να τις δουν και να αλληλεπιδράσουν με αυτές (π.χ. σελίδα κρατήσεων, αρχική σελίδα).

Συνιστάται, πέρα από την ιστοσελίδα, η εγκατάσταση να παρέχει πληροφορίες σχετικά με το Green Key και μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι κάθε επικοινωνία σχετικά με το Green Key αντικατοπτρίζει με ακρίβεια τις τρέχουσες πρακτικές της, δεν υπερβάλλει σε ισχυρισμούς, και χρησιμοποιεί την επίσημη ιστοσελίδα του Green Key ως κύρια πηγή ώστε οι πληροφορίες να παραμένουν ακριβείς και επικαιροποιημένες.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τις πληροφορίες σχετικά με το Green Key στην ιστοσελίδα της. Ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι η επικοινωνία είναι ακριβής, σχετική, σωστά τοποθετημένη και, όπου απαιτείται, πολύγλωσση.

Ειδικά για αιτούντες για πρώτη φορά, η εγκατάσταση παρουσιάζει γραπτό προσχέδιο των πληροφοριών της ιστοσελίδας της και δημοσιεύει τις πληροφορίες εντός 6 μηνών από την απόκτηση της πιστοποίησης.

Η εγκατάσταση παρουσιάζει ακριβείς, σαφείς και εύκολα κατανοητές πληροφορίες σχετικά με τις πρωτοβουλίες βιωσιμότητάς της. Οι πληροφορίες αυτές προβάλλονται με συνέπεια σε πολλαπλά σημεία διεπαφής προσβάσιμα στους επισκέπτες, όπως οι κοινόχρηστοι χώροι (π.χ. χώρος υποδοχής, ανελκυστήρες), δωμάτια επισκεπτών ή αίθουσες συναντήσεων, τηλεοπτικές και ψηφιακές οθόνες, κωδικοί QR, έντυπα φυλλάδια ή/και εφαρμογές για τους επισκέπτες. Ως «ορατές» νοούνται οι πληροφορίες που τοποθετούνται εντός της μονάδας, σε σημεία όπου οι επισκέπτες είναι πιθανό να τις δουν και να αλληλεπιδράσουν με αυτές (π.χ. στους χώρους υποδοχής, σε φακέλους καλωσορίσματος εντός δωματίου ή σε επιβεβαιώσεις κρατήσεων μέσω κινητού).

Πέρα από την περιγραφή των πολιτικών και επιτευγμάτων βιωσιμότητας της εγκατάστασης, το υλικό καλεί σαφώς και ενθαρρύνει τους επισκέπτες να συμμετέχουν σε συγκεκριμένες δράσεις βιωσιμότητας. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει εξοικονόμηση νερού και ενέργειας, διαλογή και ανακύκλωση αποβλήτων, μείωση σπατάλης τροφίμων, υποστήριξη τοπικών δράσεων προστασίας της βιοποικιλότητας ή συνεισφορά σε κοινωνικές ή περιβαλλοντικές οργανώσεις. Η προτροπή για δράση είναι σαφής και παροτρυντική, περιγράφοντας απλά βήματα που μπορούν να ακολουθήσουν οι επισκέπτες και τη θετική επίδραση που αυτά μπορούν να έχουν.

Συνιστάται οι πληροφορίες να είναι διαθέσιμες σε περισσότερες από μία γλώσσες, βάσει της σύνθεσης των επισκεπτών, και να παρουσιάζονται σε ελκυστική μορφή που προσελκύει την προσοχή και είναι εύκολα κατανοητή. Για περαιτέρω ενίσχυση της συμμετοχής, η εγκατάσταση μπορεί να εφαρμόζει σύστημα επιβράβευσης ή διάκρισης των επισκεπτών που συμμετέχουν στις υπεύθυνες πρακτικές της εγκατάστασης κατά τη διάρκεια της διαμονής τους, υπό την προϋπόθεση ότι τα κίνητρα είναι τα ίδια βιώσιμα και δεν ενθαρρύνουν την υπερκατανάλωση.

Η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι όλη η επικοινωνία που σχετίζεται με τη βιωσιμότητα (έντυπη, προφορική ή ψηφιακή) αντικατοπτρίζει με ακρίβεια τις τρέχουσες πρακτικές, δεν υπερβάλλει σε ισχυρισμούς και διατηρείται επικαιροποιημένη.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τις πληροφορίες σχετικά με τις δράσεις βιωσιμότητας που παρέχονται στους επισκέπτες, συμπεριλαμβανομένων των υλικών που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή τους σε τέτοιες πρωτοβουλίες.

Ειδικά για αιτούντες για πρώτη φορά, η εγκατάσταση παρουσιάζει προσχέδιο των σχετικών πληροφοριών για τους επισκέπτες.

Όλο το προσωπικό που έρχεται σε επαφή με τους επισκέπτες είναι σε θέση να εξηγεί με σαφήνεια τι είναι το Green Key και να περιγράφει τις βασικές πρωτοβουλίες βιωσιμότητας που εφαρμόζονται στην εγκατάσταση.

Το προσωπικό είναι προετοιμασμένο να παρέχει:
• βασική επεξήγηση του Green Key και των σκοπών του
• πληροφορίες για τις κύριες πρωτοβουλίες και πολιτικές βιωσιμότητας για τη συγκεκριμένη μονάδα (π.χ. πολιτική επαναχρησιμοποίησης πετσετών, τοπικές προμήθειες, δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας κ.λπ.) 
• πληροφορίες για τους τρόπους με τους οποίους οι επισκέπτες μπορούν να συμβάλουν σε αυτές τις πρωτοβουλίες κατά τη διάρκεια της διαμονής τους.

Συνιστάται να παρέχεται ένα σύντομο προφορικό ή γραπτό «καλωσόρισμα βιωσιμότητας» κατά την άφιξη. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει κάποια δήλωση, όπως, ενδεικτικά:
«Η εγκατάσταση αυτή είναι πιστοποιημένη με Green Key για τη δέσμευσή της για βιώσιμη λειτουργία. Μπορείτε να μάθετε περισσότερα για τις δράσεις μας σκανάροντας αυτόν τον κωδικό QR ή να μας ρωτήσετε σχετικά με τις δραστηριότητες, τις πολιτικές εξοικονόμησης νερού ή άλλες πρωτοβουλίες.»

Συνιστάται επίσης η χρήση των τυποποιημένων και προσαρμόσιμων υλικών επικοινωνίας που παρέχονται από το Green Key μέσω της Εργαλειοθήκης του Green Key. Τα υλικά αυτά προσαρμόζονται στο τοπικό πλαίσιο και είναι σχεδιασμένα ώστε να είναι οπτικά σαφή και εύκολα προσβάσιμα.

Η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι όλη η επικοινωνία σχετικά με τις δράσεις βιωσιμότητας είναι ακριβής, σαφής και εύκολα κατανοητή. Το προσωπικό που έρχεται σε επαφή με τους επισκέπτες δεν υπερβάλλει ούτε παραποιεί την περιβαλλοντική απόδοση της εγκατάστασης.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί συνέντευξη με τουλάχιστον ένα μέλος του προσωπικού που έρχεται σε επαφή με τους επισκέπτες, ώστε να επιβεβαιώσει ότι μπορεί να παρέχει με ακρίβεια και αυτοπεποίθηση βασικές πληροφορίες σχετικά με το Green Key και τις κύριες δράσεις βιωσιμότητας της εγκατάστασης. Οι απαντήσεις είναι ακριβείς, σαφείς και εύκολα κατανοητές. 

Η εγκατάσταση ενημερώνει και ενθαρρύνει τους επισκέπτες να χρησιμοποιούν, όπου είναι εφικτό και ασφαλές, τρόπους βιώσιμης μετακίνησης αντί για ιδιωτικά αυτοκίνητα ή ταξί. Οι εναλλακτικές μορφές μετακίνησης περιλαμβάνουν:

α) τοπικά δημόσια ή ιδιωτικά μέσα μεταφοράς (π.χ. λεωφορείο, τρένο, μετρό, τραμ, πλοίο κ.λπ.)·
β) συστήματα κοινόχρηστων ταξί ή minibuses·
γ) ταξί εταιρειών με περιβαλλοντική πολιτική (π.χ. χρήση ηλεκτρικών οχημάτων)·
δ) λεωφορεία που παρέχονται από την εγκατάσταση· ή/και
ε) άλλα μέσα μετακίνησης, όπως ηλεκτρικά πατίνια, ποδήλατα και ηλεκτρικά ποδήλατα.

Οι πληροφορίες που παρέχονται είναι ακριβείς, σαφείς και οπτικά ελκυστικές. Διατίθενται στην ιστοσελίδα της εγκατάστασης ή/και σε email καλωσορίσματος, όπου αναφέρονται η διεύθυνση και οι τρόποι μετακίνησης για πρόσβαση στην εγκατάσταση. Οι πληροφορίες μπορούν, επίσης, να περιλαμβάνονται σε υλικό προσβάσιμο στους επισκέπτες στη ρεσεψιόν, σε φακέλους δωματίου ή σε ψηφιακές οθόνες/κωδικούς QR.

Η ακρίβεια των πληροφοριών ελέγχεται τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο ώστε να διασφαλίζεται ότι αυτές παραμένουν επικαιροποιημένες. 

Πληροφορίες για τα τοπικά εναλλακτικά μέσα μεταφοράς μπορούν επίσης να παρέχονται προφορικά από το προσωπικό που έχει επαφή με τους επισκέπτες.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει το υλικό επικοινωνίας που χρησιμοποιείται για την ενημέρωση των επισκεπτών σχετικά με τα εναλλακτικά βιώσιμα μέσα μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων παραδειγμάτων έντυπου και/ή ψηφιακού υλικού, κειμένων check-in ή προτύπων. Ελέγχεται ότι οι πληροφορίες είναι ακριβείς, σαφείς, οπτικά ελκυστικές, εύκολα κατανοητές και επικαιροποιημένες.

Η εγκατάσταση εφαρμόζει μια δομημένη διαδικασία ανατροφοδότησης μέσω της οποίας οι επισκέπτες αξιολογούν την απόδοση των βιώσιμων πρακτικών της εγκατάστασης και παρέχουν σχόλια ή προτάσεις για βελτίωση. Η ανατροφοδότηση συλλέγεται ενεργά, αναλύεται και χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση και ενίσχυση της απόδοσης της εγκατάστασης σε θέματα βιωσιμότητας. Στο πλαίσιο της διαδικασίας, η εγκατάσταση εντοπίζει τάσεις στην αντίληψη και την ικανοποίηση των επισκεπτών σε σχέση με την απόδοσή της και εφαρμόζει τις απαιτούμενες βελτιώσεις. Εάν η ανατροφοδότηση αναδείξει ζητήματα που απαιτούν διορθωτικές ενέργειες, η εγκατάσταση τα αντιμετωπίζει άμεσα, όπου είναι εφικτό.

Οι επισκέπτες προσκαλούνται να συμμετάσχουν στη διαδικασία ανατροφοδότησης κατά τη διάρκεια της διαμονής τους, κατά το check-in ή το check-out, είτε δια ζώσης είτε μέσω ψηφιακών μέσων (π.χ. email, κωδικοί QR, εφαρμογές).

Το Green Key παρέχει ένα τυποποιημένο ερωτηματολόγιο για τους επισκέπτες (διαθέσιμο στην Εργαλειοθήκη Green Key), το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ή να ενσωματωθεί στη διαδικασία ανατροφοδότησης.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:
• αποδεικτικά στοιχεία που δείχνουν ότι χρησιμοποιεί σύστημα ανατροφοδότησης από τους επισκέπτες (δηλαδή με ποιον τρόπο συλλέγεται η ανατροφοδότηση)·
• αναφορά που αναλύει τα αποτελέσματα του πιο πρόσφατου κύκλου ανατροφοδότησης, εντοπίζοντας βασικά συμπεράσματα και τομείς προς βελτίωση· και
• τεκμηρίωση των ενεργειών που υλοποιήθηκαν σε απόκριση της ανατροφοδότησης των επισκεπτών, οι οποίες μπορεί να συνδέονται με το σχέδιο δράσης της εγκατάστασης (βλ. κριτήριο 1.3).

Ειδικά για αιτούντες για πρώτη φορά, η εγκατάσταση παρουσιάζει ένα γραπτό σχέδιο που περιγράφει πώς θα συλλέγεται, θα εξετάζεται και θα αξιοποιείται η ανατροφοδότηση από τους επισκέπτες.

Η εγκατάσταση δημοσιοποιεί ενεργά τις πρακτικές βιωσιμότητάς της, την πρόοδό της και την εμπλοκή της στο Green Key μέσω των δικών της ψηφιακών καναλιών. Αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν μέσα κοινωνικής δικτύωσης, την ιστοσελίδα της εγκατάστασης, ενημερωτικά δελτία (newsletters) ή άλλα ψηφιακά μέσα που διαχειρίζεται η εγκατάσταση.

Η δημοσιοποίηση σχεδιάζεται και υλοποιείται σε βασικές χρονικές στιγμές του κύκλου πιστοποίησης, συμπεριλαμβανομένων:
• της έκδοσης του πιστοποιητικού Green Key
• τουλάχιστον μίας ενδιάμεσης επικαιροποιημένης ενημέρωσης.

Η εγκατάσταση ενθαρρύνεται να αλληλοεπιδρά με το Green Key στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ακολουθώντας τα επίσημα κανάλια του Green Key (π.χ. LinkedIn, Instagram), αναδημοσιεύοντας σχετικό περιεχόμενο, συμμετέχοντας σε πρωτοβουλίες ευαισθητοποίησης του Green Key και ενισχύοντας τα μηνύματα βιωσιμότητας. Κατά τη διάρκεια κάθε έτους πιστοποίησης, η εγκατάσταση υποβάλλει τουλάχιστον μία επαληθευμένη «Καλή Πρακτική» στο Green Key International ή στον Εθνικό Χειριστή του, με σκοπό την προώθηση και ανταλλαγή γνώσης. Επιπλέον, συνιστάται η χρήση του ημερολογίου ευαισθητοποίησης για τη βιωσιμότητα του Green Key (διαθέσιμο στην Εργαλειοθήκη του Green Key) καθώς και του υλικού των διεθνών εκστρατειών προώθησης για έμπνευση και ευθυγράμμιση.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει σύνοψη της δραστηριότητας επικοινωνίας της, συμπεριλαμβανομένων συνδέσμων ή στιγμιότυπων οθόνης (screenshots) από αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η εγκατάσταση παρέχει γραπτές πληροφορίες σχετικά με κοντινές φυσικές περιοχές, όπως πάρκα, τοπία, προστατευόμενες περιοχές, παραλίες και άλλες οικολογικά ευαίσθητες περιοχές. Οι πληροφορίες αυτές παρέχονται μαζί με το υλικό που απαιτείται βάσει του κριτηρίου 2.9.

Το εν λόγω υλικό επικοινωνίας ενθαρρύνει τους επισκέπτες να συμμετέχουν σε υπαίθριες ή φυσιολατρικές δραστηριότητες για ενίσχυση της ευαισθητοποίησης και της προσωπικής ευεξίας, όπως περπάτημα, τρέξιμο, ποδηλασία, κολύμβηση, ιστιοπλοΐα, κανό, παρατήρηση πουλιών, πικνίκ ή επίσκεψη σε υπαίθριους χώρους αναψυχής.

Οι πληροφορίες περιλαμβάνουν παρότρυνση για τήρηση διεθνών και εθνικών καλών πρακτικών και τοπικών οδηγιών, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι αρνητικές επιπτώσεις και να ενισχύονται τόσο τα οφέλη για τον τόπο όσο και η εμπειρία των επισκεπτών. Οι δραστηριότητες προωθούνται με τρόπο που δεν βλάπτει τη βιοποικιλότητα και, όπου είναι δυνατόν, συμβάλλει θετικά στην προστασία της.

Οι πληροφορίες είναι σαφώς ορατές, σχετικές με την εμπειρία του επισκέπτη και οπτικά ελκυστικές (ώστε να προσελκύουν την προσοχή) και τοποθετούνται σε σημεία προσβάσιμα στους επισκέπτες, όπως στη ρεσεψιόν ή στο γραφείο εξυπηρέτησης των επισκεπτών (concierge), σε ειδική περιβαλλοντική γωνιά στο lobby, ή/και προβάλλονται μέσω τηλεοπτικών οθονών σε κοινόχρηστους ή συνεδριακούς χώρους, σε φακέλους δωματίων επισκεπτών ή αιθουσών συνεδριάσεων, μέσω κωδικών QR ή/και εφαρμογών για τους επισκέπτες. Συνιστάται οι πληροφορίες να διατίθενται σε περισσότερες από μία γλώσσες, ανάλογα με το προφίλ των επισκεπτών.

Παρότι οι πληροφορίες απευθύνονται κυρίως στους επισκέπτες, συνιστάται η εγκατάσταση να παρέχει παρόμοιο υλικό και στο προσωπικό, ώστε να υποστηρίζει επαρκώς τους επισκέπτες και να ενισχύει την ευαισθητοποίηση.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στην Ολλανδία, το κριτήριο αυτό είναι υποχρεωτικό για όλες τις κατηγορίες επιχειρήσεων.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τις πληροφορίες που παρέχονται στους επισκέπτες για κοντινές φυσικές περιοχές. Αυτό περιλαμβάνει οιοδήποτε ερμηνευτικό περιεχόμενο, οδηγίες επισκεπτών και κώδικες συμπεριφοράς. Ελέγχεται ότι το υλικό είναι ακριβές, σαφώς παρουσιασμένο, πολύγλωσσο όπου είναι ενδεδειγμένο, και οπτικά ελκυστικό.

Η εγκατάσταση παρέχει γραπτές πληροφορίες στους επισκέπτες που προωθούν την υπεύθυνη συμπεριφορά στον προορισμό. Οι πληροφορίες περιλαμβάνουν, όπου είναι σχετικό, αναφορά σε εθνικές ή τοπικές οδηγίες τουριστικής συμπεριφοράς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από υπουργεία τουρισμού ή τοπικές τουριστικές αρχές. Συνιστάται η προσφυγή σε επίσημες εθνικές, περιφερειακές ή δημοτικές ιστοσελίδες κατά την ανάπτυξη του περιεχομένου.

Παραδείγματα συμπεριφορών που προτείνονται στους επισκέπτες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
α) γενικούς κανόνες που συμβάλλουν στην αποφυγή υπερτουρισμού·
β) οδηγίες για σεβασμό των τοπικών κοινοτήτων και του περιβάλλοντος στην περιοχή·
γ) κανόνες περιήγησης στα αξιοθέατα·
δ) συνιστώμενη συμπεριφορά κατά την επίσκεψη σε θρησκευτικούς και ιστορικούς χώρους· 
ε) οδηγίες για αποφυγή ρύπανσης και την προστασία δημόσιων χώρων.

Οι πληροφορίες είναι σαφείς, ακριβείς, οπτικά ελκυστικές, επικαιροποιημένες και εύκολα προσβάσιμες στους επισκέπτες, σε χώρους όπως η ρεσεψιόν, τα δωμάτια των επισκεπτών, οι ψηφιακές πλατφόρμες ή τα email επιβεβαίωσης κρατήσεων.

Διατίθενται προσαρμόσιμα πρότυπα επικοινωνίας στην Εργαλειοθήκη του Green Key. 

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει το υλικό που παρέχεται στους επισκέπτες για την προώθηση υπεύθυνης τουριστικής συμπεριφοράς. Επιβεβαιώνεται ότι αυτό το υλικό πληροί τις παραπάνω απαιτήσεις και αντικατοπτρίζει το συγκεκριμένο τοπικό πλαίσιο.

Η εγκατάσταση υλοποιεί και προωθεί ενεργά τουλάχιστον 4 πρωτοβουλίες ευαισθητοποίησης ανά περίοδο πιστοποίησης (δηλαδή 2 δραστηριότητες ανά ημερολογιακό έτος). Αυτές περιλαμβάνουν:
• 1 πρωτοβουλία με έμφαση σε περιβαλλοντικά ζητήματα (π.χ. Ημέρα της Γης, καθαρισμοί, προστασία και διατήρηση της βιοποικιλότητας)· 
• 1 πρωτοβουλία με έμφαση σε κοινωνικά θέματα (π.χ. φιλανθρωπικές πρωτοβουλίες, δημόσιοι εορτασμοί, δράσεις συγκέντρωσης πόρων).

Οι δραστηριότητες ευαισθητοποίησης περιλαμβάνουν συμμετοχή και εμπλοκή των επισκεπτών, όπως:
α) η συμμετοχή σε εκδηλώσεις, όπως η Ώρα Της Γης (Earth Hour), η Μέρα Της Γης (Earth Day), η Εβδομάδα Εξοικονόμησης Ενέργειας ( Energy Saving Week), η Εβδομάδα Μείωσης Απορριμμάτων (Waste Reduction Week), η Παγκόσμια Ημέρα Τροφής (World Food Day), η Παγκόσμια Ημέρα Αυστηράς Χορτοφαγίας (World Vegan Day), η Παγκόσμια Ημέρα Χορτοφαγίας (World Vegetarian Day), η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος (World Environment Day) κ.λπ.·
β) η προώθηση δραστηριοτήτων χωρίς χρήση αυτοκινήτου, οι οργανωμένες περιηγήσεις στη φύση εντός ή κοντά στην εγκατάσταση, η συμμετοχή σε δενδροφυτεύσεις ή άλλες δράσεις για το κλίμα·
γ) η δημιουργία χώρων πρασίνου στην εγκατάσταση ή χώρων πρασίνου φιλικών προς επικονιαστές, οι δράσεις προστασίας τοπικής χλωρίδας και πανίδας·
δ) δραστηριότητες συγκομιδής και συλλογής τροφίμων· 
ε) καθαρισμοί παραλιών, εκπαιδευτικές δράσεις με σχολεία, φιλανθρωπικές εκδηλώσεις.

Όλες οι δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της συγκομιδής και συλλογής τροφίμων, υλοποιούνται υπό ελεγχόμενες συνθήκες, είναι βιώσιμες και συμμορφώνονται με την τοπική, εθνική και διεθνή νομοθεσία.

Η συμμετοχή των επισκεπτών διασφαλίζεται ενεργά και τεκμηριώνεται. Δραστηριότητες μόνο για το προσωπικό δεν καλύπτουν το κριτήριο. Επαναλαμβανόμενες ημέρες ευαισθητοποίησης (π.χ. Η Ώρα Της Γης) είναι αποδεκτές, εφόσον τεκμηριώνεται η συμμετοχή των επισκεπτών.

Συνιστάται η χρήση του ημερολογίου ευαισθητοποίησης βιωσιμότητας του Green Key (διαθέσιμο στην Εργαλειοθήκη του Green Key ) καθώς και υλικού από διεθνείς εκστρατείες προώθησης (π.χ. Καλές Πρακτικές) για έμπνευση και ευθυγράμμιση.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση που αποδεικνύει τις δραστηριότητες ευαισθητοποίησης που πραγματοποιήθηκαν κατά το τελευταίο πλήρες ημερολογιακό έτος, καθώς και εκείνες που έχουν προγραμματιστεί για τα επόμενα δύο (2) ημερολογιακά έτη. 

Αποδεκτά αποδεικτικά στοιχεία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
α) χρονολογημένη λίστα δραστηριοτήτων (συμπεριλαμβανομένης της τοποθεσίας και του αριθμού συμμετεχόντων κατά προσέγγιση)·
β) υλικό επικοινωνίας· 
γ) φωτογραφίες με χρονική σήμανση και κάθε υλικό που χρησιμοποιήθηκε για την προώθηση της συμμετοχής των επισκεπτών.

Η εγκατάσταση προσφέρει ή διευκολύνει την πρόσβαση σε μη μηχανοκίνητα μέσα μεταφοράς για τους επισκέπτες. Αυτό περιλαμβάνει είτε:

α) την παροχή δυνατότητας δανεισμού ή ενοικίασης ποδηλάτων ή άλλων μορφών μη μηχανοκίνητης μετακίνησης (π.χ. κανό, έλκηθρα χωρίς μηχανή, χιονοπέδιλα, σκι αντοχής) απευθείας από την εγκατάσταση· 
β) την παραπομπή των επισκεπτών σε αξιόπιστη εξωτερική υπηρεσία ενοικίασης, όταν η άμεση παροχή δεν είναι εφικτή.

Τα ηλεκτρικά ποδήλατα και τα ηλεκτρικά πατίνια δεν πληρούν το παρόν κριτήριο (βλ. κριτήριο 2.5).

Οι πληροφορίες σχετικά με τα διαθέσιμα μη μηχανοκίνητα μέσα μεταφοράς είναι προσβάσιμες στους επισκέπτες σε σημεία όπως η ρεσεψιόν, το γραφείο εξυπηρέτησης των επισκεπτών, η περιβαλλοντική γωνιά, τηλεοπτικές οθόνες, ή μέσω εφαρμογών, κωδικών QR ή σε φακέλους εντός των δωματίων των επισκεπτών/αιθουσών συναντήσεων.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στο Βέλγιο, το κριτήριο αυτό είναι υποχρεωτικό.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα:
α) τη διαθεσιμότητα μη μηχανοκίνητων μέσων μεταφοράς και την προώθηση της υπηρεσίας αυτής·
β) την ύπαρξη σαφώς διατυπωμένων πληροφοριών που παραπέμπουν τους επισκέπτες σε εξωτερικές υπηρεσίες ενοικίασης.

Η εγκατάσταση καταγράφει τη συνολική κατανάλωση νερού της, τουλάχιστον μία φορά τον μήνα. Συνιστάται η καταγραφή να γίνεται συχνότερα από μία φορά τον μήνα ή/και να καταγράφεται η ένταση κατανάλωσης νερού (ανά διανυκτέρευση/ανά κλίνη/χώρο/επισκέπτες κ.λπ.), καθώς αυτό επιτρέπει καλύτερη παρακολούθηση της αποδοτικότητας και της πορείας των επιδόσεων.

Οι μετρήσεις είναι συστηματικές και αποθηκεύονται σε μορφή που επιτρέπει την εύκολη ανίχνευσή τους. Η μεθοδολογία συλλογής δεδομένων καταγράφεται (π.χ. δεδομένα από λογαριασμούς παρόχων, υπομετρητές, αυτοματοποιημένες διαδικτυακές ή φυσικές μετρήσεις). Αναφέρονται η πηγή και οι χρήσεις του νερού (π.χ. δημοτική παροχή με ή χωρίς μέτρηση, άντληση στις εγκαταστάσεις κ.λπ.). Αυτό επιτρέπει στην εγκατάσταση να ξεχωρίσει τις αλλαγές στην κατανάλωση και στην πηγή του νερού.

Όταν το νερό δεν παρέχεται μέσω δημόσιου παρόχου, η εγκατάσταση πρέπει να διαθέτει επίσημα έγγραφα που επιβεβαιώνουν ότι η υδροδότηση της είναι νόμιμα αδειοδοτημένη και συμμορφώνεται με τις τοπικές ή εθνικές προδιαγραφές. Σε περιοχές ή περιόδους όπου υπάρχει από τις τοπικές ή εθνικές αρμόδιες αρχές επίσημη ανακοίνωση λειψυδρίας, έλλειψης νερού ή περιορισμών άντλησης, η εγκατάσταση οφείλει να διασφαλίσει ότι η άντληση ή χρήση νερού είναι εγκεκριμένη από την αρμόδια τοπική αρχή και δεν επηρεάζει αρνητικά το περιβάλλον ή την τοπική παροχή.

Όταν δεν είναι άμεσα διαθέσιμα μηνιαία δεδομένα (π.χ. λόγω δομικών περιορισμών, περιορισμών χρηστικότητας, απουσίας μετρητών ή κοινόχρηστων εγκαταστάσεων), η εγκατάσταση παρέχει την πιο ακριβή δυνατή μηνιαία εκτίμηση. Αποδεκτές μέθοδοι εκτίμησης περιλαμβάνουν:
α) κατανομή βάσει επιφάνειας, πληρότητας ή συγκρίσιμων δεικτών
β) εκτιμήσεις βάσει χωρητικότητας δεξαμενών και συχνότητας ανεφοδιασμού
γ) αρχεία αντλήσεων ή παραλαβών.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, συνιστάται η τοποθέτηση ξεχωριστών μετρητών νερού για τη βελτίωση της ακρίβειας των δεδομένων διαχρονικά.

Εάν παρατηρηθούν σημαντικές αλλαγές ή αυξημένη κατανάλωση νερού, η εγκατάσταση διερευνά άμεσα τα αίτια και εφαρμόζει διορθωτικές ενέργειες.

Τα δεδομένα παρακολούθησης νερού που συλλέγονται βάσει του παρόντος κριτηρίου μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δεδομένα βάσης για την υποστήριξη των στόχων βιωσιμότητας της εγκατάστασης σύμφωνα με τα κριτήρια 1.2 και 1.3.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:
• μηνιαία αρχεία κατανάλωσης νερού για τα τελευταία 2 ημερολογιακά έτη, για κάθε πηγή νερού που έχει χρησιμοποιηθεί (οι αιτούντες για πρώτη φορά υποβάλλουν δεδομένα από το προηγούμενο πλήρες έτος ή τουλάχιστον δεδομένα 3 μηνών όπου δεν υπάρχουν προγενέστερα δεδομένα)· και
• υποστηρικτική καταγραφή της χρησιμοποιούμενης μεθοδολογίας συλλογής δεδομένων (π.χ. λογαριασμοί χρήσης, φυσικά αρχεία, αυτοματοποιημένες διαδικτυακές μετρήσεις, φωτογραφίες μετρητών όπου φαίνεται η κατανάλωση όταν δεν υπάρχουν αρχεία). Ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληπτικό έλεγχο της υποστηρικτικής τεκμηρίωσης, εξετάζοντας δείγμα 3 σχετικών στοιχείων (μεθοδολογία C). Όταν υπάρχουν πολλαπλές πηγές νερού, έτη, χώροι ή συστήματα, ο επιθεωρητής επιλέγει το δείγμα που τα καλύπτει όλα.

Σε ειδικές περιπτώσεις, η εγκατάσταση παρουσιάζει:
• τεκμηρίωση νόμιμης αδειοδότησης της υδροδότησης και συμμόρφωσης με τις τοπικές ή εθνικές απαιτήσεις, όπου δεν υπάρχει δημόσιος πάροχος. Επιπλέον, σε περιοχές, ή κατά την διάρκεια περιόδων κατά τις οποίες υπάρχει επίσημη αναγγελία λειψυδρίας, έλλειψης νερού, ή περιορισμών άντλησης, η εγκατάσταση οφείλει να προσκομίσει άδεια ή δήλωση της αρμόδιας αρχής ότι η άντληση ή η χρήση νερού δεν επηρεάζει αρνητικά το περιβάλλον ή την τοπική παροχή· και/ή
• τα εκτιμώμενα δεδομένα και τη μεθοδολογία εκτίμησης, όπου δεν υπάρχουν διαθέσιμα μηνιαία δεδομένα.

Η εγκατάσταση παρακολουθεί ενεργά τις παροχές νερού και επισκευάζει τις διαρροές χωρίς καθυστέρηση. Εφαρμόζεται γραπτή Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας (Standard Operating Procedure-SOP), η οποία καθορίζει τακτικούς ελέγχους και διαδικασίες επισκευής για εμφανείς διαρροές νερού.

Η Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας καθορίζει τη συχνότητα ελέγχων ανάλογα με τον τύπο και τη χρήση της παροχής, ως ακολούθως:
• παροχές υψηλής χρήσης ή υψηλού κινδύνου (π.χ. δημόσιες τουαλέτες, δωμάτια επισκεπτών υποδομές πισίνας, εξωτερικές βρύσες) ελέγχονται τουλάχιστον κάθε φορά που καθαρίζεται ο χώρος
• παροχές μέσης χρήσης (π.χ. τουαλέτες προσωπικού, «πίσω» κουζίνες που δεν είναι ορατές στους επισκέπτες) ελέγχονται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα
• παροχές χαμηλής ή σπάνιας χρήσης (π.χ. εποχιακά εξωτερικά ντους, βοηθητικοί νεροχύτες) ελέγχονται τουλάχιστον μία φορά τον μήνα ή πριν την αναμενόμενη χρήση.

Όταν εντοπίζονται διαρροές, εφαρμόζονται από την εγκατάσταση διορθωτικές ενέργειες για να επισκευαστούν. Οι διαρροές που εντοπίζονται και οι αντίστοιχες διορθωτικές δράσεις καταγράφονται σε αρχείο συμβάντων ή συντήρησης. Το προσωπικό που είναι υπεύθυνο για επιθεωρήσεις (π.χ. συνεργείο καθαρισμού, τεχνικοί, κ.λπ.) είναι ενήμεροι για τις διαδικασίες που ισχύουν.

Συνιστάται η εγκατάσταση αυτόματου συστήματος ανίχνευσης διαρροών για τον γρήγορο εντοπισμό διαρροών και η χρήση ψηφιακής λίστας ελέγχου. Για εξωτερικές ή εσωτερικές πισίνες, η παρακολούθηση μπορεί να περιλαμβάνει οπτικές επιθεωρήσεις γύρο από την πισίνα, αλλά ως καλύτερη λύση θεωρείται η τοποθέτηση ξεχωριστού υδρομετρητή που να παρακολουθεί την κατανάλωση νερού της πισίνας (δείτε το κριτήριο 3.8) ή ανιχνευτή διαρροής.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τη γραπτή Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας για τον έλεγχο παροχών νερού σύμφωνα με την παραπάνω συχνότητα.

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όταν έχουν παρατηρηθεί διαρροές σε παροχές νερού, η εγκατάσταση παρουσιάζει το ημερολόγιο/αρχείο συμβάντων και τις διορθωτικές ενέργειες μετά την παρατήρηση των διαρροών.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψία σε τουλάχιστον:
• 1 κοινόχρηστο χώρο (π.χ. lobby, κοινόχρηστο μπάνιο),
• 1 γραφείο προσωπικού, μη ορατό στους επισκέπτες,
• δωμάτια επισκεπτών ακολουθώντας την μεθοδολογία Α, όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι.

Εάν εντοπιστούν διαρροές, η εγκατάσταση καταδεικνύει την εφαρμογή διορθωτικών μέτρων.

Η ροή νερού σε τουλάχιστον 80% των ντους σε δωμάτια επισκεπτών, κοινόχρηστους χώρους, χώρους προσωπικού και άλλους χώρους, όπως spa ή γυμναστήρια, δεν υπερβαίνει τα 9 λίτρα (ή 2,68 US gallons) ανά λεπτό. Σε πολλές περιπτώσεις, η ροή νερού στα ντους θα μπορούσε να μειωθεί περαιτέρω.

Για να συμμορφωθεί με το παρόν κριτήριο, η εγκατάσταση μπορεί είτε να επιλέξει κεφαλές ντους με περιορισμένη ροή νερού είτε να διαθέτει συσκευές περιορισμού ροής στη βάση των σωλήνων. Η μειωμένη ροή νερού επιτυγχάνεται συχνά με ανάμιξη νερού με αέρα μέσω αερατόρ ντους. Μία βραχυπρόθεσμη λύση μπορεί επίσης να είναι η μείωση της πίεσης του νερού στο σύστημα διανομής νερού. Για ντους βροχής (rain shower), όπου ο τυπικός περιορισμός ροής είναι τεχνικά δύσκολος, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικές λύσεις όπως πιστοποιημένες κεφαλές ντους βροχής χαμηλής ροής, κρυφές βαλβίδες ελέγχου ροής, ή ρύθμιση της πίεσης του νερού στην πηγή, ώστε να πληρείται η απαίτηση ρυθμού ροής.

Ορισμένα μοντέλα ντους χαμηλής ροής, ιδιαίτερα σε χώρους υψηλής χρήσης όπως γυμναστήρια ή spa, ενδέχεται να απαιτούν προσαρμογές για τη διατήρηση της άνεσης των χρηστών και της καθαριότητας (π.χ. για την αποφυγή συσσώρευσης υλικών ή οσμών στις αποχετεύσεις). Οι εγκαταστάσεις ενθαρρύνονται να επιλέγουν ντους εξοικονόμησης νερού με αποδεδειγμένη απόδοση και ανθεκτικότητα και να λαμβάνουν υπόψη τυχόν ανάγκες συντήρησης ή προσαρμογές της εμπειρίας των χρηστών κατά τον σχεδιασμό της προμήθειας και εγκατάστασης. 

Για την περαιτέρω προώθηση της εξοικονόμησης νερού, συνιστάται η εγκατάσταση να τοποθετεί σήμανση ή να χρησιμοποιεί συμπεριφορικές παρεμβάσεις σε χώρους επισκεπτών και προσωπικού για την ενθάρρυνση υπεύθυνης χρήσης νερού, όπως το συντομότερο ντους.

Όπου είναι εγκατεστημένα τόσο τηλέφωνα ντους όσο και ντους βροχής, το κριτήριο εφαρμόζεται και στους δύο τύπους. Οι βρύσες μπανιέρας σε συνδυασμό με ντους δεν περιλαμβάνονται στο παρόν κριτήριο.

Η εγκατάσταση διατηρεί τεκμηριωμένη καταγραφή του συνολικού αριθμού ντους. Πριν από την επιθεώρηση, η εγκατάσταση πραγματοποιεί αυτοελέγχους της ροής νερού των ντους για να ελέγξει τη συμμόρφωση. Για αιτούντες για πρώτη φορά, οι αυτοέλεγχοι πραγματοποιούνται σε τουλάχιστον το 80% του συνολικού αριθμού ντους, αποδεικνύοντας ότι αυτά δεν υπερβαίνουν τα 9 L/min. Για υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση, οι αυτοέλεγχοι πραγματοποιούνται σε τουλάχιστον το 50% των ντους που περιλαμβάνονταν στην προηγούμενη ομάδα του 80%, αποδεικνύοντας ότι συνεχίζουν να μην υπερβαίνουν ροή 9 L/min. Όλες οι μετρήσεις τεκμηριώνονται σε ιχνηλάσιμη μορφή και επικαιροποιούνται τουλάχιστον μία φορά εντός των τελευταίων 6 μηνών πριν από την επιθεώρηση.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Σε Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Μεξικό, Ολλανδία, Νορβηγία, Σουηδία, η ροή νερού σε τουλάχιστον 90% των ντους δεν υπερβαίνει τα 9 λίτρα ανά λεπτό.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει την καταγραφή των αυτοελέγχων που έχουν πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τις ανωτέρω απαιτήσεις.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληπτικούς ελέγχους σε τουλάχιστον 1 ντους κοινόχρηστου χώρου, 1 ντους χώρου προσωπικού/υποστηρικτικών λειτουργιών και σε δωμάτια επισκεπτών, σύμφωνα με τη μεθοδολογία Α όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι, προκειμένου να ελεγχθεί η ροή νερού των ντους σε κάθε μία από τις αναφερόμενες κατηγορίες χώρων (μεθοδολογία Β).

Η ροή νερού σε τουλάχιστον 80% των βρυσών νιπτήρα (συμπεριλαμβανομένων των βρυσών με αισθητήρες) σε δωμάτια επισκεπτών, χώρους προσωπικού και άλλους κοινόχρηστους χώρους, όπως δημόσιες τουαλέτες, χώροι spa ή γυμναστήρια, δεν υπερβαίνει τα 8 λίτρα (ή 2,81 US gallons) ανά λεπτό. Σε πολλές περιπτώσεις, η ροή νερού στις βρύσες θα μπορούσε να μειωθεί περαιτέρω.

Για να συμμορφωθεί με το κριτήριο, η εγκατάσταση μπορεί είτε να επιλέξει βρύσες με περιορισμένη ροή νερού, είτε να εγκαταστήσει συσκευές περιορισμού ροής στη βρύση. Η μειωμένη ροή νερού επιτυγχάνεται συχνά με ανάμιξη νερού με αέρα μέσω αερατόρ βρύσης. Μία βραχυπρόθεσμη λύση μπορεί επίσης να είναι η μείωση της πίεσης του νερού στο σύστημα διανομής.

Ορισμένα μοντέλα βρυσών εξοικονόμησης νερού ενδέχεται να απαιτούν συχνότερο καθαρισμό ή ρύθμιση για τη διατήρηση της υγιεινής και της χρηστικότητας, ιδιαίτερα σε χώρους υψηλής κυκλοφορίας. Οι εγκαταστάσεις ενθαρρύνονται να επιλέγουν βρύσες με αποδεδειγμένη απόδοση και ευκολία συντήρησης και να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες καθαρισμού και την άνεση του χρήστη κατά τη λήψη αποφάσεων προμήθειας.

Για την περαιτέρω υποστήριξη συμπεριφορών εξοικονόμησης νερού, συνιστάται η εγκατάσταση να τοποθετεί σήμανση ή να χρησιμοποιεί συμπεριφορικές παρεμβάσεις κοντά στις βρύσες στα μπάνια επισκεπτών και χώρους προσωπικού, ενθαρρύνοντας τους χρήστες να κλείνουν τη βρύση όταν ολοκληρώνουν τη χρήση.

Το παρόν κριτήριο εφαρμόζεται μόνο σε βρύσες νιπτήρα και δεν εφαρμόζεται σε βρύσες κουζίνας ή βρύσες σε άλλες υποδομές.

Η εγκατάσταση διατηρεί τεκμηριωμένη καταγραφή του συνολικού αριθμού βρυσών νιπτήρα (συμπεριλαμβάνονται οι βρύσες με αισθητήρες). Πριν από την επιθεώρηση, η εγκατάσταση πραγματοποιεί αυτοελέγχους της ροής νερού των βρυσών νιπτήρα για να αποδείξει τη συμμόρφωση. Για αιτούντες για πρώτη φορά, οι αυτοέλεγχοι πραγματοποιούνται σε τουλάχιστον το 80% του συνολικού αριθμού βρυσών νιπτήρα, αποδεικνύοντας ότι αυτές οι βρύσες δεν υπερβαίνουν τα 8 L/min. Για υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση, οι αυτοέλεγχοι πραγματοποιούνται σε τουλάχιστον το 50% των βρυσών που περιλαμβάνονταν στην προηγούμενη ομάδα του 80%, αποδεικνύοντας ότι συνεχίζουν να μην υπερβαίνουν τα 8 L/min. Όλες οι μετρήσεις τεκμηριώνονται σε ιχνηλάσιμη μορφή και επικαιροποιούνται τουλάχιστον μία φορά εντός των τελευταίων 6 μηνών πριν από την επιθεώρηση.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Σε Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Μεξικό, Ολλανδία, Νορβηγία, Πορτογαλία, Σουηδία, η ροή νερού σε τουλάχιστον 90% των βρυσών νιπτήρα δεν υπερβαίνει τα 6 λίτρα ανά λεπτό.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει την καταγραφή των αυτοελέγχων που έχουν πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τις ανωτέρω απαιτήσεις.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληπτικούς ελέγχους σε τουλάχιστον 1 κοινόχρηστο χώρο (χώρος υποδοχής/τουαλέτα), 1 χώρο προσωπικού/υποστηρικτικών λειτουργιών και σε δωμάτια επισκεπτών, σύμφωνα με τη μεθοδολογία Α όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι, προκειμένου να ελεγχθεί η ροή νερού των βρυσών σε κάθε μία από τις αναφερόμενες κατηγορίες χώρων (μεθοδολογία Β).

Όπου υπάρχουν ουρητήρια, αυτά είτε διαθέτουν ατομικούς αισθητήρες ανίχνευσης, είτε κουμπί (με έκπλυση που δεν υπερβαίνει τα 3 λίτρα ή 0,79 US gallons ανά έκπλυση), είτε λειτουργούν χωρίς νερό.

Όπου χρησιμοποιούνται ουρητήρια χωρίς νερό, το σύστημα συντηρείται σύμφωνα με τις προδιαγραφές του κατασκευαστή.

Ορισμένα μοντέλα ουρητηρίων εξοικονόμησης νερού ή ουρητηρίων χωρίς νερό ενδέχεται να απαιτούν συχνότερη συντήρηση ή καθαρισμό για τη διασφάλιση της υγιεινής και τον έλεγχο των οσμών, ιδιαίτερα σε κοινόχρηστους χώρους υψηλής χρήσης. Οι εγκαταστάσεις ενθαρρύνονται να επιλέγουν ουρητήρια με αποδεδειγμένη απόδοση και ανθεκτικότητα και να ενσωματώνουν κατάλληλο προγραμματισμό συντήρησης και εκπαίδευση προσωπικού ως μέρος της διαδικασίας προμήθειας και εγκατάστασης.

Το παρόν κριτήριο εφαρμόζεται σε ουρητήρια που βρίσκονται σε κοινόχρηστους χώρους της εγκατάστασης (π.χ. χώροι υποδοχής, εστιατόρια, κοινόχρηστες εγκαταστάσεις) και σε χώρους προσωπικού.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι τα ουρητήρια είναι εξοπλισμένα με ατομικούς αισθητήρες ανίχνευσης, συστήματα έκπλυσης με κουμπί και περιορισμένη ροή ή ότι είναι χωρίς νερό.

Τουαλέτες που έχουν αγοραστεί εντός των τελευταίων 24 μηνών (για υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) και εντός των τελευταίων 6 μηνών (για αιτούντες για πρώτη φορά) για δωμάτια επισκεπτών, κοινόχρηστους χώρους και χώρους προσωπικού είναι είτε:

α) τουαλέτες διπλής έκπλυσης με μέγιστο 3/6 λίτρα ανά έκπλυση (0,79/1,59 US gallons), ή
β) τουαλέτες με συστήματα έκπλυσης μέσω αισθητήρα που επιτρέπουν μέγιστο 4,5 λίτρα ανά έκπλυση (1,19 US gallons).

Η απαιτούμενη αποδοτικότητα εξοικονόμησης νερού επιτυγχάνεται μέσω μόνιμης τεχνικής προδιαγραφής ή ενσωματωμένου περιορισμού και όχι μέσω προσωρινής ρύθμισης που μπορεί να ρυθμιστεί από τον χρήστη.

Άλλα αποδοτικά μοντέλα εξοικονόμησης νερού που επιτυγχάνουν ισοδύναμη ή καλύτερη απόδοση είναι αποδεκτά (π.χ. τουαλέτες υψηλής αποδοτικότητας, μοντέλα με υποβοηθούμενη υποπίεση), υπό την προϋπόθεση ότι οι τεχνικές προδιαγραφές αποδεικνύουν ότι η μέση κατανάλωση νερού ανά κύκλο έκπλυσης είναι ίση ή μικρότερη από 3/6 λίτρα για διπλή έκπλυση ή 4,5 λίτρα για μοντέλα με αισθητήρα.

Για την περαιτέρω υποστήριξη πρακτικών εξοικονόμησης νερού σε παλαιότερα μοντέλα, συνιστάται η εγκατάσταση συσκευών που μειώνουν τον όγκο έκπλυσης όπου είναι εφικτό, καθώς και η χρήση σήμανσης ή συμπεριφορικών παρεμβάσεων που ενθαρρύνουν τη χρήση της χαμηλής έκπλυσης.

Ορισμένα μοντέλα τουαλετών χαμηλής έκπλυσης ενδέχεται να απαιτούν συχνότερο καθαρισμό για τη διατήρηση των προτύπων υγιεινής, ιδιαίτερα σε κοινόχρηστους χώρους υψηλής χρήσης. Οι εγκαταστάσεις ενθαρρύνονται να επιλέγουν τουαλέτες εξοικονόμησης νερού με αποδεδειγμένη απόδοση έκπλυσης και να ενσωματώνουν τον προγραμματισμό συντήρησης ως μέρος της απόφασης προμήθειας.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στη Γαλλία και τη Πορτογαλία, οι πρόσφατα αγορασμένες τουαλέτες είναι εξοπλισμένες με σύστημα διπλής έκπλυσης με μέγιστο 3/6 λίτρα ανά έκπλυση ή μέγιστο 4,5 λίτρα για συστήματα έκπλυσης με αισθητήρα. Επιπλέον, το 50% όλων των υφιστάμενων τουαλετών έχει μέγιστο 6 λίτρα ανά έκπλυση.

Κατά τη διάρκεια του ελέγχου, η εγκατάσταση παρουσιάζει τιμολόγια για τουαλέτες που αγοράστηκαν εντός των τελευταίων 24 μηνών (για υποψηφίους που επανυποβάλλουν αίτηση) ή 6 μηνών (για αιτούντες για πρώτη φορά), στα οποία αναγράφονται η ημερομηνία αγοράς και ο όγκος έκπλυσης κάθε μονάδας.

Τα πλυντήρια πιάτων και ρούχων που έχουν αγοραστεί εντός των τελευταίων 24 μηνών (για υποψήφιους που επανυποβάλουν αίτηση) ή εντός των τελευταίων 6 μηνών (για αιτούντες για πρώτη φορά) πληρούν τις απαιτήσεις χαμηλής κατανάλωσης νερού όπως αναφέρονται παρακάτω, ανάλογα με τον τύπο της συσκευής:

Για πλυντήρια πιάτων: 

• Επαγγελματικά πλυντήρια με κάλυμμα/πρόσοψη ή τύπου τούνελ δεν υπερβαίνουν τα 3,5 λίτρα (ή 0,92 US gallons) ανά καλάθι. Όπου διατίθενται μόνο δεδομένα κατανάλωσης ανά πρόγραμμα, η εγκατάσταση αποδεικνύει ότι η μέση κατανάλωση δεν υπερβαίνει τα 3,5 λίτρα ανά καλάθι. 

• Οικιακά ή μικρότερα πλυντήρια αποδεικνύουν χαμηλή κατανάλωση νερού ανά κύκλο, υποστηριζόμενη από αναγνωρισμένα διεθνή ή εθνικά πρότυπα (π.χ. ανήκουν σε μία από τις δύο υψηλότερες κλάσεις απόδοσης στην αγορά, με αντίστοιχα αποδεκτά διεθνή πρότυπα όπως η κλάση αποδοτικότητας νερού της ΕΕ, τα όρια αποδοτικότητας νερού Energy Star ή άλλα εθνικά/περιφερειακά σήματα αποδοτικότητας). 

Για πλυντήρια ρούχων: 

• Επαγγελματικά ή εμπορικά μηχανήματα δεν υπερβαίνουν τα 7 l/kg ρούχων. Όπου τα μοντέλα που πληρούν αυτό το όριο δεν είναι εύκολα διαθέσιμα στην αγορά, χρησιμοποιείται το πιο αυστηρό τοπικό όριο αποδοτικότητας. 

• Οικιακά ή μικρότερα πλυντήρια αποδεικνύουν χαμηλή κατανάλωση νερού ανά κύκλο, υποστηριζόμενη από αναγνωρισμένα εθνικά ή διεθνή πρότυπα (π.χ. ανήκουν σε μία από τις δύο υψηλότερες κλάσεις στην αγορά, με αντίστοιχα διεθνή πρότυπα όπως η κατανάλωση νερού ανά κύκλο της ΕΕ για το πρόγραμμα Eco 40–60, τα όρια αποδοτικότητας νερού Energy Star ή άλλα εθνικά/περιφερειακά σήματα). Όπου διατίθενται δεδομένα με λίτρα-ανά-κιλό, η εγκατάσταση αποδεικνύει ότι η απόδοση είναι ισοδύναμη με αυτά τα μοντέλα υψηλής αποδοτικότητας ή τα σχετικά σήματα. 

Η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι ο τύπος και η χωρητικότητα της συσκευής ταιριάζουν με την κλίμακα λειτουργίας της εγκατάστασης. Για παράδειγμα, οι επαγγελματικές κουζίνες χρησιμοποιούν επαγγελματικά πλυντήρια, ενώ μικρότερες κουζίνες, διαμερίσματα ή καταστάσεις χαμηλής χρήσης (π.χ. μπαρ με ελάχιστο πλύσιμο πιάτων ή πλύσιμο μόνο στολών) μπορούν να χρησιμοποιούν οικιακές συσκευές εφόσον πληρούν τα όρια αποδοτικότητας εξοικονόμησης νερού.

Η σωστή χρήση και συντήρηση του εξοπλισμού (σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή) διασφαλίζεται για τη διατήρηση της προβλεπόμενης αποδοτικότητας εξοικονόμησης νερού και της μακροζωίας του εξοπλισμού.

Το κριτήριο αυτό εφαρμόζεται σε όλους τους σχετικούς χώρους της εγκατάστασης, συμπεριλαμβανομένων των κοινών κουζινών/χώρων πλυντηρίων και διαμερισμάτων.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:

• Λίστα συσκευών που αγοράστηκαν εντός των τελευταίων 24 μηνών (για υποψήφιους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μηνών (για αιτούντες για πρώτη φορά)

• Αντίστοιχες προδιαγραφές κατανάλωσης νερού (π.χ. τεχνικές προδιαγραφές, βαθμολογίες/σήματα αποδοτικότητας ή δεδομένα προμηθευτή που δείχνουν λίτρα ανά κύκλο ή ανά κιλό ασπρόρουχων). 

Η εγκατάσταση τοποθετεί τουλάχιστον 2 επιπλέον ξεχωριστούς υδρομετρητές (ή συσκευές με παρόμοια λειτουργία σε αξιοποιήσιμη κλίμακα, π.χ. έξυπνες κεφαλές ντους που καταγράφουν κατανάλωση), σε χώρους υψηλής κατανάλωσης νερού ή όπου η επί μέρους μέτρηση υποστηρίζει ουσιαστικούς στόχους μείωσης κατανάλωσης νερού. Σε μεγάλη εγκατάσταση με πολλούς χώρους επισκεπτών και συνεδρίων, μπορούν να τοποθετηθούν ξεχωριστοί υδρομετρητές για διαφορετικά τμήματα ή ακόμα και ανά δωμάτιο της εγκατάστασης.

Όταν έχουν τοποθετηθεί περισσότεροι υδρομετρητές, η κατανάλωση κάθε υδρομετρητή καταγράφεται συστηματικά. Ιδανικά, η κατανάλωση νερού από τους διάφορους μετρητές καταγράφεται συχνότερα από μία φορά το μήνα, ώστε να παρέχονται πιο λεπτομερείς πληροφορίες.

Τα δεδομένα επί μέρους μέτρησης εντάσσονται στο συνολικό σύστημα παρακολούθησης νερού (κριτήριο 3.1) για να βοηθήσουν την ολοκληρωμένη ανάλυση. Η παροχή ακριβέστερων πληροφοριών για τη χρήση νερού μέσω επιπλέον ξεχωριστών υδρομετρητών επιτρέπει στην εγκατάσταση να θέτει καλύτερους στόχους μείωσης κατανάλωσης νερού. Τα δεδομένα παρακολούθησης νερού που συλλέγονται στο πλαίσιο αυτού του κριτηρίου μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως βασικά δεδομένα για την υποστήριξη των στόχων βιωσιμότητας της εγκατάστασης στο πλαίσιο του κριτηρίου 1.2.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει την παρουσία επί μέρους μέτρησης και τη μεθοδολογία παρακολούθησης της κατανάλωσης.

Η εγκατάσταση πραγματοποιεί αξιολόγηση υδατικού κινδύνου κατάλληλη για το τοπικό πλαίσιο και την κλίμακα λειτουργίας της. Η αξιολόγηση εντοπίζει πιθανούς κινδύνους σχετικούς με το νερό στον χώρο, οι οποίοι μπορεί να περιλαμβάνουν, αλλά δεν περιορίζονται σε: λειψυδρία ή υδατικό στρες (ιδιαίτερα σε αστικές ή ξηρές περιοχές), ξηρασίες, πλημμύρες, ευπάθεια υποδομών και θέματα ποιότητας νερού όπως ρύπανση ή αλατότητα, κινδύνους από πάγο/χιονόπτωση, καθώς και κινδύνους που επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή, όπως αυξημένη συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων ή μεταβολές στα πρότυπα βροχοπτώσεων.

Η αξιολόγηση περιλαμβάνει ανάλυση των τρεχουσών και προβλεπόμενων τοπικών συνθηκών νερού, λαμβάνοντας υπόψη εποχικές διακυμάνσεις, την περιφερειακή διακυβέρνηση νερού και ζήτηση από τις γύρω κοινότητες ή βιομηχανίες, περιοχές κινδύνου πλημμύρας, καθώς και πιθανές πηγές ρύπανσης. Αποτέλεσμα αυτής είναι μια έκθεση που περιγράφει τους εντοπισμένους κινδύνους, το επίπεδο έκθεσης και ευπάθειας και τις προτεινόμενες ενέργειες μετριασμού των επιπτώσεων ή προσαρμογής.

Όπου εντοπίζονται υδατικοί κίνδυνοι στην αξιολόγηση, η εγκατάσταση αναπτύσσει ή προσαρμόζει σχέδιο δράσης λαμβάνοντας υπόψη τις προτεινόμενες ενέργειες, σε συνεργασία με άλλους σχετικούς φορείς (π.χ. τοπικές αρχές, εταιρείες ύδρευσης, κοινοτικές ομάδες, κ.λπ.). Τα ευρήματα επηρεάζουν αποφάσεις για προμήθεια νερού, επενδύσεις υποδομών, ετοιμότητα έκτακτης ανάγκης και προσπάθειες προστασίας φυσικών πόρων για εξοικονόμηση νερού.

Η αξιολόγηση πραγματοποιείται από αρμόδια και κατάλληλη αρχή ή εξωτερική εταιρεία (π.χ. πιστοποιημένη συμβουλευτική ή τοπική αρχή νερού) ή εσωτερικά από την εγκατάσταση, αν διαθέτει κατάλληλη τεκμηριωμένη τεχνογνωσία και μεθοδολογία (π.χ. εκτελείται από τον εκπρόσωπο Green Key της εγκατάστασης, μηχανικό ή αντίστοιχο εκπαιδευμένο προσωπικό, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία WWF Water Risk Filter, WRI Aqueduct Water Risk Atlas, CEO Water Mandate, ISO 14046:2014 ή/και εθνικές/περιφερειακές αξιολογήσεις).

Όπου είναι εφαρμόσιμο, η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται σε υπάρχοντα εθνικά ή περιφερειακά πλαίσια (π.χ. αξιολογήσεις κινδύνου πόσιμου νερού που απαιτούνται από ισχύοντες κανονισμούς). Σε αστικές περιοχές όπου οι κίνδυνοι παροχής και ποιότητας νερού διαχειρίζονται από δημόσιους φορείς, επίσημα δεδομένα ή εκθέσεις της τοπικής αρχής διαχείρισης νερού μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για την αξιολόγηση.

Η αξιολόγηση αναθεωρείται και επικαιροποιείται τουλάχιστον κάθε 6 έτη ή νωρίτερα αν υπάρξουν σημαντικές αλλαγές στο τοπικό πλαίσιο, τη διαθεσιμότητα νερού ή τις λειτουργίες του χώρου.

Τα δεδομένα που συλλέγονται στο πλαίσιο αυτού του κριτηρίου μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βασικά δεδομένα για την υποστήριξη των στόχων βιωσιμότητας της εγκατάστασης στο πλαίσιο των κριτηρίων 1.2 και 1.3.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει την τελευταία αξιολόγηση υδατικού κινδύνου.

Σε ειδικές περιπτώσεις, όπου έχουν εντοπιστεί κίνδυνοι, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση που δείχνει πώς αντιμετωπίστηκαν τα ευρήματα (π.χ. σχέδιο δράσης που αναπτύχθηκε λόγω αναγνωρισμένων κινδύνων).

Το νερό της βροχής ή/και το συμπύκνωμα του κλιματισμού συλλέγεται σε δεξαμενές, ντεπόζιτα, ή ανοικτά συστήματα όπως λιμνούλες ή ταμιευτήρες νερού. Το συγκεντρωμένο νερό της βροχής ή το συμπύκνωμα του κλιματισμού χρησιμοποιείται για σκοπούς, όπως:

α) ποτίσματα κήπων και πράσινων χώρων
β) καζανάκια τουαλετών
γ) καθαρισμός οχημάτων, εξωτερικών χώρων ή επιφανειών
δ) συστήματα ψύξης
ε) πλυντήρια ρούχων (όπου επιτρέπεται από εθνικούς ή περιφερειακούς κανονισμούς) 
ζ) ανθρώπινη κατανάλωση μετά από κατάλληλη επεξεργασία (όπου επιτρέπεται από εθνικούς ή περιφερειακούς κανονισμούς).

Η συλλογή και χρήση του νερού της βροχής ή/και του συμπυκνώματος κλιματιστικών γίνεται με ασφάλεια, με σωστή συντήρηση και σύμφωνα με τον προβλεπόμενο σκοπό, διασφαλίζοντας ότι δεν επηρεάζονται αρνητικά οι επισκέπτες και το προσωπικό της εγκατάστασης, ο τοπικός πληθυσμός και το περιβάλλον.

Συνιστάται, όπου είναι εφικτό, η εγκατάσταση να τοποθετεί υδρομετρητή για να παρακολουθεί την ποσότητα νερού της βροχής ή/και το συμπύκνωμα των κλιματιστικών που συλλέγεται και χρησιμοποιείται, και να τεκμηριώνει τους σκοπούς για τους οποίους χρησιμοποιείται.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει την ύπαρξη υποδομών για συλλογή νερού της βροχής ή/και συμπυκνώματος κλιματισμού.

Σε ειδικές περιπτώσεις, όπου το συγκεντρωμένο νερό της βροχής ή/και το συμπύκνωμα των κλιματιστικών χρησιμοποιείται για ανθρώπινη κατανάλωση, η εγκατάσταση παρουσιάζει έγγραφα τεκμηρίωσης από την αρμόδια αρχή που επιβεβαιώνουν ότι το νερό πληροί τα ισχύοντα πρότυπα υγείας και ασφάλειας.

Η ροή νερού σε όλες τις βρύσες νιπτήρων (συμπεριλαμβανομένων των βρυσών με αισθητήρα) σε δωμάτια επισκεπτών, κοινοχρήστους χώρους και χώρους προσωπικού δεν υπερβαίνει τα 5 λίτρα (ή 1,65 US gallons) ανά λεπτό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ροή νερού στις βρύσες μπορεί να μειωθεί περαιτέρω.

Για να τηρηθεί το κριτήριο, η εγκατάσταση μπορεί είτε να επιλέξει βρύσες με περιορισμένη ροή είτε να εγκαταστήσει συσκευές περιορισμού ροής στη βρύση. Η μειωμένη ροή επιτυγχάνεται συχνά με ανάμειξη νερού και αέρα σε αεροτόρ βρυσών. Μια βραχυπρόθεσμη λύση μπορεί επίσης να είναι η μείωση της πίεσης του νερού στο δίκτυο.

Ορισμένα μοντέλα βρυσών εξοικονόμησης νερού, ιδιαίτερα αυτά με πολύ χαμηλή ροή ή συστήματα με αισθητήρες, μπορεί να απαιτούν πιο συχνό καθάρισμα ή ρύθμιση για τη διατήρηση υγιεινής και λειτουργικότητας, ιδιαίτερα σε περιοχές με υψηλή χρήση. Ενθαρρύνεται η επιλογή από την εγκατάσταση βρυσών με αποδεδειγμένη απόδοση και ευκολία συντήρησης, όταν λαμβάνονται αποφάσεις προμηθειών, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της καθαριότητας και την άνεση των χρηστών.

Για την περαιτέρω υποστήριξη συμπεριφοράς για την εξοικονόμηση νερού, συνιστάται επίσης η χρήση σήμανσης ή συμπεριφορικών ερεθισμάτων κοντά στις βρύσες στα μπάνια των επισκεπτών και τους χώρους του προσωπικού, για την ενθάρρυνση των χρηστών να κλείνουν τη βρύση μετά τη χρήση.

Το κριτήριο αυτό αφορά μόνο βρύσες νιπτήρων και δεν εφαρμόζεται σε βρύσες κουζίνας ή βρύσες σε άλλες υποδομές.

Η εγκατάσταση τηρεί τεκμηριωμένη επισκόπηση του συνολικού αριθμού βρυσών νιπτήρα (συμπεριλαμβανομένων αυτών με αισθητήρες). Πριν τηνεπιθεώρηση, πραγματοποιούνται αυτοελέγχοι για τη ροή νερού στις βρύσες νιπτήρα για να δειχθεί η συμμόρφωση:

• Για αιτούντες πρώτη φορά: πραγματοποιούνται αυτοέλεγχοι σε τουλάχιστον 80% του συνολικού αριθμού των βρυσών νιπτήρα, αποδεικνύοντας ότι αυτές οι βρύσες δεν υπερβαίνουν τα 5 L/min. 

• Για υποψήφιους που επανυποβάλουν αίτηση: πραγματοποιούνται αυτοέλεγχοι σε τουλάχιστον 50% των βρυσών της προηγούμενης ομάδας 80%, αποδεικνύοντας ότι συνεχίζουν να μην υπερβαίνουν τα 5 L/min. 

Όλες οι μετρήσεις τεκμηριώνονται σε ιχνηλάσιμη μορφή και επικαιροποιούνται τουλάχιστον μία φορά εντός των τελευταίων 6 μηνών πριν την επιθεώρηση.

Σημείωση για εθνικές προσαρμογές: Σε Βέλγιο, Δανία, Μεξικό, Ολλανδία, Νορβηγία, Πορτογαλία, Σουηδία η μέγιστη ροή είναι 4 λίτρα ανά λεπτό σε όλες τις βρύσες νιπτήρα.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει την επισκόπηση αυτοελέγχων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των παραπάνω κριτηρίων. Κατά την οπτική επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψίες σε τουλάχιστον 1 κοινόχρηστη περιοχή (lobby/τουαλέτα), 1 γραφείο προσωπικού, και σε δωμάτια επισκεπτών, ακολουθώντας την μεθοδολογία Α όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι, για να ελέγξει την ροή της βρύσης σε κάθε μια από τις περιοχές της λίστας (μεθοδολογία Β).

Όλες οι δημόσιες βρύσες νιπτήρα είναι εξοπλισμένες με αυτόματα συστήματα διακοπής νερού, όπως βρύσες ενεργοποιούμενες με αισθητήρα ή με πλήκτρο, παρέχοντας μόνο την απαιτούμενη ποσότητα νερού ανά κύκλο πλυσίματος.

Οι βρύσες ρυθμίζονται με κατάλληλα προκαθορισμένα χρονικά διαστήματα ροής (π.χ. 5–10 δευτερόλεπτα ανά ενεργοποίηση) για εξοικονόμιση νερού χωρίς να επηρεάζεται η λειτουργικότητα. Η εγκατάσταση είναι υπεύθυνη για τακτική συντήρηση, συμπεριλαμβανομένης της αντικατάστασης μπαταριών και της βαθμονόμησης αισθητήρων, για να εξασφαλιστεί η συνεχής λειτουργικότητα και ακρίβεια.

Το κριτήριο δεν εφαρμόζεται σε δωμάτια επισκεπτών, νεροχύτες κουζίνας ή ντους/μπιντέ.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει την ύπαρξη και λειτουργικότητα των αυτόματων συστημάτων διακοπής νερού στις επιλέξιμες κοινόχρηστες βρύσες.

Η εγκατάσταση δεν παρέχει μπανιέρες, jacuzzi/spa ή ιδιωτικές πισίνες σε κανένα από τα δωμάτια ή τις σουίτες των επισκεπτών.

Θεωρείται αποδεκτό η εγκατάσταση να καταστήσει τον υπάρχοντα εξοπλισμό μη λειτουργικό (π.χ. αφαιρώντας τα πώματα ή κλείνοντας την παροχή νερού).

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχουν λειτουργικές μπανιέρες, jacuzzi/spa ή ιδιωτικές πισίνες σε κανένα δωμάτιο ή σουίτα, ή επαληθεύει ότι δεν είναι δυνατή η κράτηση δωματίου που διαθέτει μπανιέρα, jacuzzi/spa ή ιδιωτική πισίνα.

Η εγκατάσταση διαθέτει μέτρα για τη μείωση της εξάτμισης σε κύρια υπαίθρια συστήματα χρήσης νερού. Τα συστήματα περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, πισίνες, θερμαινόμενες μπανιέρες, μπανιέρες spa, δεξαμενές συλλογής βρόχινου νερού, λιμνούλες, σιντριβάνια ή καταρράκτες.

Για κάθε υπάρχοντα τύπο συστήματος, εφαρμόζεται τουλάχιστον ένα μέτρο μείωσης εξάτμισης, όπως:
α) καλά μονωμένο φυσικό κάλυμμα (χειροκίνητο ή αυτόματο) εκτός ωρών λειτουργίας·
β) εναλλακτικό σύστημα μείωσης εξάτμισης, όπως υγρό ή ζελατινώδες φράγμα·
γ) ανεμοφράκτες, μόνωση ή κατασκευές σκίασης για εκτεθειμένες υδάτινες επιφάνειες· ή/και
δ) σφραγισμένα ή κλειστά συστήματα αποθήκευσης νερού.

Τα επιλεγμένα μέτρα προσαρμόζονται στο τοπικό περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένου του κλίματος, του τύπου του συστήματος και της έκθεσης του συγκεκριμένου χώρου στον ήλιο, άνεμο ή θερμότητα.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στο Βέλγιο και την Ολλανδία, αυτό το κριτήριο είναι υποχρεωτικό.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει την ύπαρξη τουλάχιστον ενός μέτρου ελέγχου εξάτμισης για κάθε τύπο υπάρχοντος συστήματος.

Η εγκατάσταση είναι είτε συνδεδεμένη με ένα δημόσιο αποχετευτικό σύστημα είτε διαθέτει το δικό της σύστημα επεξεργασίας λυμάτων στον χώρο της. Τα συστήματα επεξεργασίας στον χώρο περιλαμβάνουν σηπτικά συστήματα (σηπτικούς βόθρους), βιοχωνευτές, τεχνητούς υγρότοπους ή άλλα βιολογικά συστήματα επεξεργασίας.

Το κριτήριο αυτό περιλαμβάνει τα λύματα που παράγονται από δωμάτια επισκεπτών, κουζίνες, μπάνια, πλυντήρια, πισίνες, αίθουσες συνεδριάσεων, θερμικά λουτρά, spa ή εγκαταστάσεις ευεξίας και άλλους χώρους δραστηριοτήτων.

Όλα τα λύματα υποβάλλονται σε επεξεργασία σύμφωνα με την εθνική ή/και τοπική νομοθεσία. Εάν δεν υπάρχει νομοθεσία επί του θέματος, τα λύματα υποβάλλονται σε επεξεργασία με την πιο προηγμένη τεχνολογία που είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτή για το πλαίσιο της εγκατάστασης, εξασφαλίζοντας την αφαίρεση βασικών ρύπων (π.χ. Βιοχημικά Απαιτούμενο Οξυγόνο BOD, παθογόνα, αιωρούμενα στερεά) σε επίπεδα που επιτρέπουν ασφαλή επαναχρησιμοποίηση ή απόρριψη, χωρίς αρνητικές επιπτώσεις στον τοπικό πληθυσμό και στο περιβάλλον.

Εάν η εγκατάσταση είναι συνδεδεμένη με δίκτυο αποχέτευσης, προσκομίζει άδεια, γραπτή βεβαίωση από την αρμόδια αρχή ή άλλο αποδεικτικό σύνδεσης (π.χ. τιμολόγια, συμβάσεις υπηρεσιών, επαλήθευση ελέγχου από ανεξάρτητο φορέα). Εάν ο επιθεωρητής υποψιαστεί παρατυπίες ή απαιτείται από τη νομοθεσία, η εγκατάσταση παρουσιάζει επίσης συμμόρφωση με τις εφαρμοστέες απαιτήσεις εκροής λυμάτων.

Εάν η εγκατάσταση χρησιμοποιεί σύστημα στον χώρο της, παρέχει σχετικά αποδεικτικά στοιχεία νομιμότητας και αποτελεσματικής λειτουργίας, όπως άδεια εγκατάστασης/λειτουργίας σε ισχύ, άδεια ή γραπτή βεβαίωση από την αρμόδια αρχή και αρχεία συντήρησης. Εάν τέτοια άδεια δεν εκδίδεται από καμία αρχή, η εγκατάσταση υποβάλλει πρόσφατα αποτελέσματα δοκιμών νερού (π.χ. BOD, pH, θολότητα) που αποδεικνύουν ότι το σύστημα επεξεργάζεται αποτελεσματικά τα λύματα και σύμφωνα με εθνικά ή διεθνή πρότυπα απόρριψης ή επαναχρησιμοποίησης.

Το κριτήριο αφορά γκρίζα και μαύρα νερά. Τα όμβρια ύδατα εξαιρούνται εκτός αν συλλέγονται και απορρίπτονται μέσω του ίδιου συστήματος λυμάτων. 

Μετά την επεξεργασία, τα επεξεργασμένα λύματα επαναχρησιμοποιούνται, όπου είναι δυνατόν (βλέπε κριτήριο 3.17).

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει την άδεια, άλλα επαρκή αποδεικτικά έγγραφα και/ή σχετικά αποδεικτικά όπως περιγράφονται παραπάνω, που δείχνουν συμμόρφωση με τις απαιτήσεις επεξεργασίας λυμάτων, εκροής και/ή μεταφοράς στο αποχετευτικό σύστημα. Όπου είναι δυνατόν, μια οπτική επιθεώρηση επιβεβαιώνει συμμόρφωση με τις απαιτήσεις.

Η εγκατάσταση διαθέτει τουλάχιστον 1 λιποσυλλέκτη που εξυπηρετεί όλα τα σχετικά σημεία αποχέτευσης όπου είναι πιθανή η εκροή λιπών, ελαίων και λίγδας, όπως νεροχύτες, πλυντήρια πιάτων ή σιφώνια δαπέδων στις περιοχές παρασκευής τροφίμων. Αυτό ισχύει μόνο για εγκαταστάσεις με επαγγελματική ή εμπορική κουζίνα.

Οι λιποσυλλέκτες αδειάζονται και συντηρούνται σύμφωνα με τις προδιαγραφές του κατασκευαστή και την ισχύουσα εθνική ή τοπική νομοθεσία. Καθαρίζονται σε τακτικά διαστήματα για να εξασφαλίζεται η λειτουργικότητα και να αποτρέπονται οσμές ή υπερχείλιση, όπως απαιτείται από τα εθνικά πρότυπα ή με βάση τον όγκο χρήσης. Όπου είναι κατάλληλο, μπορούν να εγκατασταθούν συστήματα ειδοποίησης ή αισθητήρες.

Η διαχείριση των συλλεγόμενων αποβλήτων λιπών, ελαίων και λίγδας γίνεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κριτηρίου 5.4.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει αρχεία ή τιμολόγια καθαρισμού των λιποσυλλεκτών για τα δύο τελευταία πλήρη ημερολογιακά έτη (οι αιτούντες για πρώτη φορά παρουσιάζουν αρχεία από το τελευταίο πλήρες ημερολογιακό έτος). 

Όπου είναι δυνατόν, πραγματοποιείται οπτική επιβεβαίωση της παρουσίας σωστά λειτουργούντων λιποσυλλεκτών στους αποχετευτικούς σωλήνες (σιφώνια) της κουζίνας. Επιβεβαιώνεται ότι τα συστήματα είναι επαρκώς διαστασιολογημένα, συντηρούνται τακτικά και λειτουργούν αποτελεσματικά. Η επιθεώρηση μπορεί να περιλαμβάνει τον έλεγχο εξαρτημάτων όπως σφραγίδες, καλύμματα, σωλήνες εισόδου/εξόδου και την ύπαρξη σκουριάς ή υπερβολικών οργανικών αποβλήτων.

Η εγκατάσταση επεξεργάζεται και επαναχρησιμοποιεί τα λύματα στον χώρο της, ή χρησιμοποιεί επεξεργασμένα λύματα από εξουσιοδοτημένο εξωτερικό φορέα. Αντίστροφα, οι εγκαταστάσεις με υποδομές επεξεργασίας στον χώρο τους μπορούν να δωρίσουν ή να παρέχουν τα επεξεργασμένα λύματα σε δημοτικό ή εξουσιοδοτημένο τρίτο φορέα σύστημα, επαναχρησιμοποίησης.

Τα επαναχρησιμοποιούμενα λύματα υποβάλλονται σε επεξεργασία και χρησιμοποιούνται σύμφωνα με την εθνική ή περιφερειακή νομοθεσία και τα ισχύοντα πρότυπα δημόσιας υγείας και περιβαλλοντικής ασφάλειας (π.χ. εθνικά πρότυπα επαναχρησιμοποίησης λυμάτων, οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) ή Κανονισμός ΕΕ για την Επαναχρησιμοποίηση Νερού). Χρησιμοποιούνται μόνο για μη πόσιμες χρήσεις, όπως άρδευση χώρων πρασίνου, καζανάκια ή συστήματα ψύξης, και ποτέ για ανθρώπινη κατανάλωση ή άμεση επαφή, συμπεριλαμβανομένης της άρδευσης καλλιεργειών τροφίμων ή βρώσιμων φυτών. Τα μαύρα νερά μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν μόνο εάν η εγκατάσταση διαθέτει την απαιτούμενη άδεια και ακολουθεί τις σχετικές προδιαγραφές επεξεργασίας και παρακολούθησης για τη συγκεκριμένη μη πόσιμη χρήση.

Τα συστήματα σχεδιάζονται και συντηρούνται έτσι ώστε να αποφεύγεται η μόλυνση των δικτύων πόσιμου νερού, η έκθεση σε αερολύματα ή άλλες οδούς μετάδοσης παθογόνων. Γίνεται ασφαλής χειρισμός των επαναχρησιμοποιημένων λυμάτων, χωρίς αρνητικές επιπτώσεις στον τοπικό πληθυσμό ή το περιβάλλον. Κατά προτίμηση, υπάρχει σαφής σήμανση και διαδικασίες ασφαλείας όπου χρησιμοποιούνται τα επεξεργασμένα λύματα.

Συνιστάται η παρακολούθηση και καταγραφή του όγκου των επαναχρησιμοποιούμενων λυμάτων (π.χ. σε κυβικά μέτρα ανά μήνα, με τη βοήθεια μετρητή νερού).

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεχνική τεκμηρίωση ή/και γραπτό πρωτόκολλο που περιγράφει πώς επεξεργάζονται, επαναχρησιμοποιούνται ή/και παρέχονται τα λύματα σε σύστημα τρίτου φορέα. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπου απαιτείται νομικά ή είναι διαθέσιμο, η εγκατάσταση παρουσιάζει άδεια ή επίσημο έγγραφο από την αρμόδια αρχή που επιβεβαιώνει ότι η επαναχρησιμοποίηση είναι νόμιμη. Αυτή η τεκμηρίωση είναι υποχρεωτική για οποιαδήποτε επαναχρησιμοποίηση μαύρων νερών. Όπου είναι δυνατόν, μια οπτική επιθεώρηση επιβεβαιώνει ότι το σύστημα επεξεργασμένων λυμάτων χρησιμοποιείται και λειτουργεί με ασφάλεια.

Η εγκατάσταση παρακολουθεί, καταγράφει και κατανοεί τη χρήση της ενέργειάς της. Η κατανάλωση ενέργειας καταγράφεται τουλάχιστον μία φορά τον μήνα ανά πηγή ενέργειας (π.χ. ηλεκτρική ενέργεια, φυσικό αέριο, τηλεθέρμανση, καύσιμα, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας). Οι μετρήσεις πραγματοποιούνται συστηματικά και αποθηκεύονται σε ιχνηλάσιμη μορφή. Οι φωτογραφίες ή στιγμιότυπα οθόνης δεν αποτελούν αποδεκτή μορφή τεκμηρίωσης, και μπορεί να ζητηθεί συγκεκριμένο αρχείο για την παροχή δεδομένων, όπως αναφέρεται στο Γλωσσάρι. Η μεθοδολογία συλλογής δεδομένων τεκμηριώνεται (π.χ. δεδομένα από λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, συστήματα διαχείρισης κτιρίων, υπομετρητές ή χειροκίνητες καταγραφές).

Όπου τα μηνιαία δεδομένα δεν είναι άμεσα διαθέσιμα (π.χ. λόγω δομικών περιορισμών, περιορισμών παρόχων κοινής ωφέλειας, τοποθεσιών χωρίς υποδομή μέτρησης ή κτιρίων κοινής χρήσης), η εγκατάσταση παρέχει την ακριβέστερη δυνατή εκτίμηση της μηνιαίας κατανάλωσης ενέργειας. Αποδεκτές μεθοδολογίες περιλαμβάνουν κατανομή βάσει επιφάνειας, πληρότητας ή καθορισμένων δεικτών αναφοράς. Σε τέτοιες περιπτώσεις, συνιστάται η τοποθέτηση ξεχωριστών ενεργειακών μετρητών για τη βελτίωση της ακρίβειας των δεδομένων με την πάροδο του χρόνου.

Τα δεδομένα παρακολούθησης ενέργειας που συλλέγονται στο πλαίσιο του παρόντος κριτηρίου μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βασικά δεδομένα αναφοράς για τη στήριξη των στόχων βιωσιμότητας της εγκατάστασης στο πλαίσιο των κριτηρίων 1.2 και 1.3.

Σε περίπτωση σημαντικών αλλαγών ή αυξημένης κατανάλωσης ενέργειας, η εγκατάσταση διερευνά άμεσα την αιτία και εφαρμόζει διορθωτικά μέτρα.

Όπου έχουν εγκατασταθεί ξεχωριστοί μετρητές ενέργειας σε διαφορετικές περιοχές του κτιρίου, συνιστάται η ανάλυση των μετρήσεων για την ολοκληρωμένη κατανόηση των σχετικών δράσεων και στόχων που πρέπει να τεθούν στο πλαίσιο των κριτηρίων 1.2 και 1.3.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:
• τις μηνιαίες καταγραφές κατανάλωσης ενέργειας για τα τελευταία 2 πλήρη ημερολογιακά έτη για κάθε χρησιμοποιούμενη πηγή ενέργειας (οι νέοι αιτούντες και οι νέες εγκαταστάσεις υποβάλλουν δεδομένα του τελευταίου πλήρους έτους ή τουλάχιστον 3 μηνών εάν δεν υπάρχουν προγενέστερα δεδομένα)· και
• τεκμηρίωση που υποστηρίζει τη μεθοδολογία συλλογής δεδομένων (π.χ. αποσπάσματα λογαριασμών κοινής ωφέλειας, έξοδοι BMS, χειρόγραφες καταγραφές). Εάν δεν υπάρχει αρχείο δεδομένων, ο υποψήφιος υποβάλλει φωτογραφίες των μετρητών που δείχνουν την κατανάλωση.

Σε ειδικές περιπτώσεις, η εγκατάσταση παρουσιάζει τα εκτιμώμενα δεδομένα και τη μεθοδολογία εκτίμησης, όπου τα μηνιαία δεδομένα δεν είναι διαθέσιμα.

Κατά την οπτική επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληπτικό έλεγχο της υποστηρικτικής τεκμηρίωσης εξετάζοντας δείγμα 3 στοιχείων (π.χ. δεδομένα από λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, απόδοση Συστήματος Διαχείρισης Κτιρίου, ενδείξεις υπομετρητών ή χειρόγραφες καταγραφές) από 3 διαφορετικούς μήνες εντός της περιόδου αναφοράς (μεθοδολογία Γ). Εάν περιλαμβάνονται πολλαπλές πηγές ενέργειας, έτη, τοποθεσίες ή συστήματα, το δείγμα επιλέγεται ώστε να αντικατοπτρίζει αυτή τη διαφοροποίηση.

Η εγκατάσταση ορίζει μία ιδανική θερμοκρασία για ψύξη και θέρμανση στα δωμάτια, με έμφαση στους χώρους επισκεπτών και στις αίθουσες συναντήσεων. Για Εστιατόρια, Αξιοθέατα και Συνεδριακά Κέντρα, αυτό εφαρμόζεται σε ολόκληρο τον χώρο.

Ως γενικό πρότυπο: εάν η εξωτερική θερμοκρασία είναι υψηλότερη από 22°C, η θερμοκρασία ψύξης στο χώρο δεν πρέπει να είναι χαμηλότερη από 22°C. Εάν η εξωτερική θερμοκρασία είναι χαμηλότερη από 22°C, η θερμοκρασία θέρμανσης δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 22°C. Όπου είναι εφαρμόσιμο, τοπικοί ενεργειακοί κανονισμοί ή οδηγίες κλιματικής ζώνης μπορεί να απαιτούν προσαρμοσμένα όρια. Οι ρυθμίσεις θερμοκρασίας παραμένουν εντός αποδεκτών ορίων άνεσης (π.χ. ISO 7730, ASHRAE 55), ενώ ενθαρρύνεται η χρήση προσέγγισης εύρους θερμοκρασίας.

Η ιδανική θερμοκρασία ορίζεται είτε αυτόματα από κεντρικό σύστημα είτε χειροκίνητα σε κάθε δωμάτιο.

Οι επισκέπτες μπορούν να προσαρμόζουν τη θερμοκρασία στους χώρους των δωματίων τους ή στους χώρους συναντήσεων χειροκίνητα ή να απευθύνονται στη ρεσεψιόν. Ωστόσο, συνιστάται οι χειροκίνητες προσαρμογές να περιορίζονται σε μέγιστη απόκλιση 3°C από την ιδανική θερμοκρασία.

Ενθαρρύνεται η χρήση δυναμικών συστημάτων ελέγχου όπως προγραμματιζόμενοι θερμοστάτες, αισθητήρες παρουσίας ή Συστήματα Διαχείρισης Ενέργειας Κτιρίων (BEMS), ώστε να βελτιώνεται η ενεργειακή απόδοση και η άνεση των επισκεπτών. Συνιστάται επίσης η αναφορά σε εθνικούς κώδικες ενεργειακής απόδοσης κτιρίων, ή οδηγίες όπου υπάρχουν.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει γραπτή Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας για τη ρύθμιση και διαχείριση της θερμοκρασίας (π.χ. μέσω θερμοστατών, κεντρικών συστημάτων ή χειροκίνητα από τους επισκέπτες).

Σε ειδικές περιπτώσεις όπου εφαρμόζονται τοπικά πρότυπα ή κλιματικές προσαρμογές, αυτά τεκμηριώνονται και αιτιολογούνται.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση:
• για HH, CHP και SA, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψία σε τουλάχιστον 1 αίθουσα συναντήσεων και σε δωμάτια επισκεπτών σύμφωνα με τη μεθοδολογία A του Γλωσσάριου, για επιβεβαίωση της ιδανικής θερμοκρασίας και ότι οι αποκλίσεις ελέγχου παραμένουν εντός των επιτρεπόμενων ορίων· και
• για R, A και CC, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψία σε τουλάχιστον 1 αντίστοιχο δημόσιο χώρο της εγκατάστασης, για επιβεβαίωση της ιδανικής θερμοκρασίας και των επιτρεπόμενων αποκλίσεων, σύμφωνα με τη μεθοδολογία A του Γλωσσάριου.

Η εγκατάσταση διαθέτει αυτόματη ή χειροκίνητη διαδικασία απενεργοποίησης περιττών ηλεκτρικών συσκευών και φωτισμού, όταν τα δωμάτια επισκεπτών, τα ενοικιαζόμενα καταλύματα και οι αίθουσες συναντήσεων δεν χρησιμοποιούνται.

Η εγκατάσταση διαθέτει αυτόματη ή χειροκίνητη διαδικασία απενεργοποίησης περιττών ηλεκτρικών συσκευών και φωτισμού, όταν τα δωμάτια επισκεπτών, τα ενοικιαζόμενα καταλύματα και οι αίθουσες συναντήσεων δεν χρησιμοποιούνται.

Όπου η διαδικασία είναι χειροκίνητη, η εγκατάσταση διαθέτει γραπτή Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας, η οποία περιγράφει τη διαδικασία διαχείρισης της κατανάλωσης ενέργειας σε μη χρησιμοποιούμενους χώρους. Οι διαδικασίες περιλαμβάνουν:

• μέτρα για βραχυπρόθεσμη μη χρήση δωματίων (π.χ. έως 2 διανυκτερεύσεις/ημέρες), που περιγράφουν ενέργειες εξοικονόμησης ενέργειας σε προσωρινά αχρησιμοποίητα δωμάτια και αίθουσες συναντήσεων. Αυτά περιλαμβάνουν, για παράδειγμα: απενεργοποίηση όλων των φώτων, των μονάδων κλιματισμού (ηλεκτρικών συσκευών) και των τηλεοράσεων (συμπεριλαμβανομένης της απενεργοποίησης της λειτουργίας αναμονής όπου είναι εφικτό)
• μέτρα μείωσης κατανάλωσης ενέργειας σε περιόδους χαμηλής πληρότητας (π.χ. πληρότητα κάτω του 75%), ώστε να εξοικονομείται ενέργεια κατά την διάρκεια τέτοιων περιόδων. Αυτά περιλαμβάνουν μέτρα όπως η συγκέντρωση επισκεπτών σε συγκεκριμένες περιοχές του καταλύματος και το κλείσιμο ολόκληρων πτερύγων ή ορόφων για την ελαχιστοποίηση της κατανάλωσης ενέργειας, και εφαρμόζονται τόσο σε δωμάτια επισκεπτών, όσο και σε αίθουσες συναντήσεων.

Η Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας είναι πρακτική, προσανατολισμένη στο προσωπικό και αναθεωρείται σύμφωνα με τις λειτουργικές ανάγκες και τις τεχνολογικές ενημερώσεις των συστημάτων.

Όπου χρησιμοποιούνται αυτοματοποιημένα συστήματα, αποδεκτές λύσεις περιλαμβάνουν:
α) αισθητήρες παρουσίας
β) ανιχνευτές κίνησης/σωματικής θερμότητας
γ) συστήματα διαχείρισης δωματίων επισκεπτών (GRMS) ή Συστήματα Διαχείρισης Ενέργειας Κτιρίων (BEMS) 
δ) Έλεγχοι με συστήματα πρόσβασης μέσω κινητού τηλεφώνου ενσωματωμένα με IoT (Internet of Things) και πλατφόρμες έξυπνης αυτοματοποίησης.

Ενώ τα παραδοσιακά συστήματα με κάρτα-κλειδί εξακολουθούν να απαντώνται σε ορισμένες εγκαταστάσεις και είναι αποδεκτά, για τον σκοπό του παρόντος κριτηρίου, ενθαρρύνονται οι σύγχρονες και πιο αποδοτικές λύσεις λόγω της ανώτερης απόδοσης, ευελιξίας και θετικής εμπειρίας επισκέπτη.

Όπου είναι εφαρμόσιμο, το επιλεγμένο σύστημα συμμορφώνεται με εθνικές/τοπικές απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης ή έξυπνων κτιρίων (π.χ. Οδηγία Ενεργειακής Απόδοσης της ΕΕ, τοπικοί κανονισμοί έξυπνων κτιρίων ή εγκαταστάσεων).

Κατά την επιθεώρηση, όταν χρησιμοποιούνται χειροκίνητα συστήματα, η εγκατάσταση παρουσιάζει αντίγραφο της Τυποποιημένης Διαδικασίας Λειτουργίας για τη διαχείριση χρήσης ενέργειας σε δωμάτια επισκεπτών και αίθουσες συναντήσεων που παραμένουν κενά για σύντομα χρονικά διαστήματα (έως 2 ημέρες/διανυκτερεύσεις) και κατά τη διάρκεια χαμηλής πληρότητας (π.χ. <75%), συμπεριλαμβανομένων διαδικασιών μερικού κλεισίματος.

Σε αυτή την περίπτωση, ο οπτικός έλεγχος επιβεβαιώνει τις πρακτικές εξοικονόμησης ενέργειας σε μη χρησιμοποιούμενους χώρους.

Κατά την οπτική επιτόπια επιθεώρηση, όταν χρησιμοποιούνται αυτοματοποιημένα συστήματα, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψία σε τουλάχιστον 1 ενοικιαζόμενο κατάλυμα, 1 αίθουσα συναντήσεων και δωμάτια επισκεπτών σύμφωνα με τη μεθοδολογία Α του γλωσσαρίου, για επιβεβαίωση της ύπαρξης αυτόματου συστήματος απενεργοποίησης φωτισμού και ηλεκτρικών συσκευών.

Τουλάχιστον 50% της ενέργειας που χρησιμοποιείται για θέρμανση και ψύξη στην εγκατάσταση προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, για ελάχιστη συνεχόμενη περίοδο 3 μηνών. Το κριτήριο αυτό εφαρμόζεται επίσης στην ενέργεια για παραγωγή ζεστού νερού και διαδικασίες μαγειρέματος.

Η ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια για θέρμανση και ψύξη μπορεί να παράγεται στον χώρο της εγκατάστασης ή να προμηθεύεται εξωτερικά, κατά προτίμηση από κοντινό πάροχο.

Αποδεκτές εναλλακτικές έναντι συστημάτων βασισμένων σε ορυκτά καύσιμα και πυρηνική ενέργεια περιλαμβάνουν:

α) ηλιακά συστήματα θερμικής ενέργειας (π.χ. ηλιακοί συλλέκτες για ζεστό νερό ή για θέρμανση χώρου)
β) γεωθερμικά συστήματα και αντλίες θερμότητας αέρα/εδάφους
γ) βιοαέριο και βιοδιασπώμενο κλάσμα των καυσίμων βιομάζας (π.χ. τεμαχίδια ξύλου ή πριονίδια, γεωργικά απόβλητα)
δ) αιολική ενέργεια
ε) υδροηλεκτρική ενέργεια που παράγεται σύμφωνα με τους ισχύοντες περιβαλλοντικούς κανονισμούς και η οποία έχει σχεδιαστεί και λειτουργεί με τρόπο που ελαχιστοποιεί τις επιπτώσεις στα υδάτινα οικοσυστήματα και τη βιοποικιλότητα
ζ) ηλεκτρική θέρμανση/ψύξη από φωτοβολταϊκά συστήματα (όταν η ηλεκτρική ενέργεια προέρχεται από πιστοποιημένες ανανεώσιμες πηγές)
η) αντλίες θερμότητας αέρα ή εδάφους που λειτουργούν με ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια·
θ) πιστοποιημένη ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια, από ηλιακή, αιολική, υδροηλεκτρική ή άλλες πηγές, που χρησιμοποιείται για να ηλεκτροδοτήσει συστήματα κλιματισμού
ι) δίκτυα τηλεθέρμανσης/τηλεψύξης όπου η κύρια πηγή ενέργειας είναι η γεωθερμία, ή/και πιστοποιημένη βιομάζα βιώσιμης προέλευσης, ή/και θερμότητας από βιομηχανικά απόβλητα που χρησιμοποιείται μέσα σε ένα πλαίσιο ανανεώσιμης ενέργειας  

κ) πιστοποιημένα βιώσιμα βιοκαύσιμα (π.χ. βιοντίζελ) σύμφωνα με την Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις ανανεώσιμες ενέργειες (ΕΕ red II / red III) ή τα παγκοσμίως αναγνωρισμένα συστήματα πιστοποίησης (π.χ. RSB, ISCC)
λ) αποδοτικά συστήματα βιομάζας όπως σύγχρονοι λέβητες ή σόμπες πέλλετ, που πληρούν το πρότυπο EN 303-5 (κλάση 5) ή ισοδύναμα πρότυπα για αποδοτικότητα ενέργειας και χαμηλές εκπομπές 
μ) πιστοποιημένα καύσιμα βιομάζας (π.χ. πέλλετ, ροκανίδια, μπρικέτες) με πιστοποίηση FSC, PEFC ή ισοδύναμη.

Η τύρφη δεν θεωρείται ανανεώσιμη πηγή ενέργειας και δεν συνυπολογίζεται στο απαιτούμενο μερίδιο του 50%.

Όταν χρησιμοποιούνται υβριδικά συστήματα, το ποσοστό ανανεώσιμης ενέργειας υπολογίζεται ως ποσοστό της συνολικής ετήσιας ενεργειακής ζήτησης για θέρμανση και ψύξη, βάσει αξιόπιστων δεδομένων (π.χ. λογαριασμοί κοινής ωφέλειας, έξυπνοι μετρητές ή ανεξάρτητες αξιολογήσεις).

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει την πιο πρόσφατη τεκμηρίωση, που αποδεικνύει ότι παράγει ή προμηθεύεται τουλάχιστον 50% της ενέργειας για θέρμανση και ψύξη από ανανεώσιμες πηγές και ότι δεν χρησιμοποιείται άνω του 50% ενέργεια από ορυκτά καύσιμα για τους ίδιους σκοπούς. Αυτή περιλαμβάνει:

• τεχνικές προδιαγραφές του συστήματος, τιμολόγια ή πιστοποιητικά εγκατάστασης για εξοπλισμό θέρμανσης, ψύξης, ζεστού νερού και μαγειρέματος που χρησιμοποιούνται στην εγκατάσταση
• έγγραφα γνωστοποίησης πηγών ενέργειας όπως συμβάσεις προμήθειας ενέργειας, τιμολόγια διανομής καυσίμων ή πιστοποιητικά προέλευσης ανανεώσιμης ενέργειας για βιοκαύσιμα ή ηλεκτρική ενέργεια (όταν πραγματοποιείται αγορά ενέργειας από πάροχο).·
• πιστοποιήσεις βιωσιμότητας ή τεκμηρίωση με τεχνικά πρότυπα για συστήματα βιομάζας ή βιοκαυσίμων (αν χρησιμοποιούνται τέτοια συστήματα). ·
• τεκμηρίωση που δείχνει τεχνικές προδιαγραφές των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στοιχεία παραγωγής ενέργειας (π.χ. από μετρητές ή συστήματα dashboards) 
• υπολογισμούς που αποδεικνύουν ότι τουλάχιστον 50% της ζήτησης για θέρμανση/ψύξη καλύπτεται από ανανεώσιμες πηγές (όταν η ενέργεια παράγεται στον χώρο της εγκατάστασης).

Όπου η ενέργεια παράγεται στον χώρο της εγκατάστασης, ο οπτικός έλεγχος επιβεβαιώνει την ύπαρξη και λειτουργία των συστημάτων.

Όλη η ενέργεια που χρησιμοποιείται για θέρμανση και ψύξη στην εγκατάσταση προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. Το κριτήριο αυτό εφαρμόζεται επίσης στην ενέργεια για παραγωγή ζεστού νερού και διαδικασίες μαγειρέματος.

Η ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια για θέρμανση και ψύξη μπορεί να παράγεται στον χώρο της εγκατάστασης ή να προμηθεύεται εξωτερικά, κατά προτίμηση από κοντινό πάροχο.

Αποδεκτές εναλλακτικές έναντι συστημάτων βασισμένων σε ορυκτά καύσιμα και πυρηνική ενέργεια περιλαμβάνουν:

α) ηλιακά συστήματα θερμικής ενέργειας (π.χ. ηλιακοί συλλέκτες για ζεστό νερό ή για θέρμανση χώρου) 
β) γεωθερμικά συστήματα και αντλίες θερμότητας αέρα/εδάφους
γ) βιοαέριο και βιοδιασπώμενο κλάσμα των καυσίμων βιομάζας (π.χ. τεμαχίδια ξύλου ή πριονίδια, γεωργικά απόβλητα) 
δ) αιολική ενέργεια
ε) υδροηλεκτρική ενέργεια που παράγεται σύμφωνα με τους ισχύοντες περιβαλλοντικούς κανονισμούς και η οποία έχει σχεδιαστεί και λειτουργεί με τρόπο που ελαχιστοποιεί τις επιπτώσεις στα υδάτινα οικοσυστήματα και τη βιοποικιλότητα
ζ) ηλεκτρική θέρμανση/ψύξη από  φωτοβολταϊκά συστήματα (όταν η ηλεκτρική ενέργεια προέρχεται από πιστοποιημένες ανανεώσιμες πηγές)
η) αντλίες θερμότητας αέρα ή εδάφους που λειτουργούν με ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια
θ) πιστοποιημένη ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια, από ηλιακή, αιολική, υδροηλεκτρική ή άλλες πηγές, που χρησιμοποιείται για να ηλεκτροδοτήσει συστήματα κλιματισμού
ι) δίκτυα τηλεθέρμανσης/τηλεψύξης όπου η κύρια πηγή ενέργειας είναι η γεωθερμία, ή/και πιστοποιημένη βιομάζα βιώσιμης προέλευσης, ή/και θερμότητας από βιομηχανικά απόβλητα που χρησιμοποιείται μέσα σε ένα πλαίσιο ανανεώσιμης ενέργειας

κ) πιστοποιημένα βιώσιμα βιοκαύσιμα (π.χ. βιοντίζελ) σύμφωνα με την Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις ανανεώσιμες ενέργειες (ΕΕ red II / red III) ή τα παγκοσμίως αναγνωρισμένα συστήματα πιστοποίησης (π.χ. RSB, ISCC)
λ) αποδοτικά συστήματα βιομάζας όπως σύγχρονοι λέβητες ή σόμπες πέλλετ, που πληρούν το πρότυπο EN 303-5 (κλάση 5) ή ισοδύναμα πρότυπα για αποδοτικότητα ενέργειας και χαμηλές εκπομπές 
μ) πιστοποιημένα καύσιμα βιομάζας (π.χ. πέλλετ, ροκανίδια, μπρικέτες) με πιστοποίηση FSC, PEFC ή ισοδύναμη.

Η τύρφη δεν θεωρείται ανανεώσιμη πηγή ενέργειας και δεν συνυπολογίζεται στο απαιτούμενο 100%.

Όταν χρησιμοποιούνται υβριδικά συστήματα, το ποσοστό ανανεώσιμης ενέργειας υπολογίζεται ως ποσοστό της συνολικής ετήσιας ενεργειακής ζήτησης για θέρμανση και ψύξη, βάσει αξιόπιστων δεδομένων (π.χ. λογαριασμοί κοινής ωφέλειας, έξυπνοι μετρητές ή ανεξάρτητες αξιολογήσεις).

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει την πιο πρόσφατη τεκμηρίωση που αποδεικνύει ότι παράγει ή προμηθεύεται το σύνολο της ενέργειας για θέρμανση και ψύξη από ανανεώσιμες πηγές και ότι δεν χρησιμοποιούνται ορυκτά καύσιμα για τους ίδιους σκοπούς. Αυτή περιλαμβάνει:

• προδιαγραφές συστημάτων, τιμολογίων ή πιστοποιητικών εγκατάστασης για όλο τον εξοπλισμό θέρμανσης, ψύξης, ζεστού νερού και μαγειρέματος
• έγγραφα γνωστοποίησης πηγής ενέργειας, όπως συμβάσεις παρόχων, τιμολόγια διανομής καυσίμων, ή πιστοποιητικά προέλευσης ανανεώσιμης ενέργειας για βιοκαύσιμα ή ηλεκτρική ενέργεια (όταν πραγματοποιείται αγορά από πάροχο)
•τεκμηρίωση βιωσιμότητας ή τεκμηρίωση με τεχνικά πρότυπα για συστήματα βιομάζας ή βιοκαυσίμων (αν χρησιμοποιούνται τέτοια συστήματα).
• τεκμηρίωση που δείχνει τεχνικές προδιαγραφές των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στοιχεία παραγωγής ενέργειας (π.χ. από μετρητές ή συστήματα dashboards)· και
• υπολογισμούς που αποδεικνύουν ότι το 100% της ζήτησης για θέρμανση/ψύξη καλύπτεται από ανανεώσιμες πηγές (όταν η ενέργεια παράγεται στον χώρο της εγκατάστασης).

Όπου η ενέργεια παράγεται στο χώρο της εγκατάστασης, ο οπτικός έλεγχος επιβεβαιώνει την ύπαρξη και λειτουργία των συστημάτων.

Η εγκατάσταση χρησιμοποιεί ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές (π.χ. φωτοβολταϊκά, αιολική ενέργεια, βιομάζα, βιοαέριο από οργανικά απόβλητα, υδροηλεκτρική ή γεωθερμική ενέργεια, κ.λπ.) για τουλάχιστον 50% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να παράγεται στον χώρο της εγκατάστασης ή να προμηθεύεται εξωτερικά, κατά προτίμηση από κοντινό πάροχο.

Αποδεκτές εναλλακτικές έναντι των συστημάτων που βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα και στην πυρηνική τεχνολογία περιλαμβάνουν:

α) φωτοβολταϊκά συστήματα
β) αιολική ενέργεια
γ) υδροηλεκτρική ενέργεια που παράγεται σύμφωνα με τους ισχύοντες περιβαλλοντικούς κανονισμούς και η οποία έχει σχεδιαστεί και λειτουργεί με τρόπο που ελαχιστοποιεί τις επιπτώσεις στα υδάτινα οικοσυστήματα και τη βιοποικιλότητα
δ) γεωθερμική ενέργεια
ε) ηλεκτρική ενέργεια από βιοαέριο ή βιοδιασπώμενο κλάσμα βιομάζας
ζ) ηλεκτρική ενέργεια από πιστοποιημένη βιώσιμη βιομάζα 
η) ηλεκτρική ενέργεια που παρέχεται μέσω συμβάσεων ανανεώσιμης ενέργειας με ανεξάρτητη πιστοποίηση (π.χ. ηλιακή, αιολική, υδροηλεκτρική ή άλλες ανανεώσιμες πηγές).

Η εγκατάσταση ενθαρρύνεται να καλύπτει το σύνολο της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ωστόσο για τη συμμόρφωση με το κριτήριο αυτό, απαιτείται τουλάχιστον 50% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην εγκατάσταση να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές.

Όπου είναι διαθέσιμο, η εγκατάσταση ενθαρρύνεται επίσης να προμηθεύεται ηλεκτρική ενέργεια με ανεξάρτητη πιστοποίηση, που ενσωματώνει αναγνωρισμένα κριτήρια βιωσιμότητας (π.χ. παράγοντες βιοποικιλότητας, κοινωνική επίδραση ή συμβολή/επένδυση σε ανανεώσιμες υποδομές), όπως η διεθνής ή η εθνική ηλεκτρική ενέργεια με οικολογική σήμανση. Οι πηγές αυτές έχουν σημαντικά χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα και ευθυγραμμίζονται με την Οδηγία Ανανεώσιμης Ενέργειας της ΕΕ (red II / red III) και αντίστοιχα διεθνή πλαίσια.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:

• συμβάσεις, πιστοποιητικά ή εξωτερικά έγγραφα που αποδεικνύουν τον πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας και το ποσοστό ανανεώσιμης ή ηλεκτρικής ενέργειας με οικολογική σήμανση, πιστοποιημένη από ανεξάρτητους φορείς
• τον πιο πρόσφατο λογαριασμό ηλεκτρικής ενέργειας, και
• εγγυήσεις προέλευσης ή ισοδύναμα συστήματα παρακολούθησης σε άλλες περιοχές (π.χ. RECs, I-RECs) που τεκμηριώνουν το ποσοστό ανανεώσιμης ενέργειας.

Η εγκατάσταση χρησιμοποιεί ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές (π.χ. φωτοβολταϊκά, αιολική ενέργεια, βιομάζα, βιοαέριο από οργανικά απόβλητα, υδροηλεκτρική ή γεωθερμική ενέργεια κ.λπ.) για το 100% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να παράγεται στον χώρο της εγκατάστασης ή να προμηθεύεται εξωτερικά, κατά προτίμηση από κοντινό πάροχο.

Αποδεκτές εναλλακτικές έναντι συστημάτων βασισμένων σε ορυκτά καύσιμα και πυρηνική ενέργεια περιλαμβάνουν:

α) φωτοβολταϊκά συστήματα
β) αιολική ενέργεια
γ) υδροηλεκτρική ενέργεια που παράγεται σύμφωνα με τους ισχύοντες περιβαλλοντικούς κανονισμούς και η οποία έχει σχεδιαστεί και λειτουργεί με τρόπο που ελαχιστοποιεί τις επιπτώσεις στα υδάτινα οικοσυστήματα και τη βιοποικιλότητα
δ) γεωθερμική ενέργεια
ε) ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από βιοαέριο ή από το βιοδιασπώμενο κλάσμα βιομάζας
ζ) ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από πιστοποιημένη βιομάζα βιώσιμης προέλευσης 
η) ηλεκτρική ενέργεια που παρέχεται μέσω συμβάσεων ανανεώσιμης ενέργειας με ανεξάρτητη πιστοποίηση (π.χ. ηλιακή, αιολική, υδροηλεκτρική ή άλλες ανανεώσιμες πηγές).

Όπου είναι διαθέσιμο, η εγκατάσταση ενθαρρύνεται επίσης να προμηθεύεται ηλεκτρική ενέργεια με ανεξάρτητη πιστοποίηση με αναγνωρισμένες απαιτήσεις βιωσιμότητας (π.χ. παράγοντες βιοποικιλότητας, συμβολή σε υποδομές ανανεώσιμων πηγών ή θετικό αντίκτυπο στην κοινωνία), όπως η διεθνής ή η εθνική με οικολογική σήμανση ηλεκτρική ενέργεια. Οι πηγές αυτές έχουν σημαντικά χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα και είναι συμβατές με τους ορισμούς της Οδηγίας Ανανεώσιμης Ενέργειας της ΕΕ (RED II / RED III) και αντίστοιχα διεθνή πλαίσια.

Σημείωση εθνικής προσαρμογής: Στη Σουηδία, το κριτήριο αυτό είναι υποχρεωτικό για όλες τις κατηγορίες. Στη Νορβηγία, το κριτήριο είναι υποχρεωτικό για ξενοδοχεία και ξενώνες (HH).

During the audit, the establishment presents:

• contracts, certificates or external written proof showing the electricity provider(s) and the percentage of renewable or third-party verified (e.g. eco-labelled) electricity;
• the latest electricity invoice; and
• guarantees of origin (GOs) or equivalent tracking systems in other regions (e.g. RECs, I-RECs), documenting the renewable share.

Η εγκατάσταση διαθέτει παράθυρα σχεδιασμένα ή αναβαθμισμένα ώστε να μειώνουν την απώλεια ή την εισροή θερμότητας, ανάλογα με το τοπικό κλιματικό πλαίσιο. Οι εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε περιοχές με ψυχρά κλίματα διασφαλίζουν υψηλό επίπεδο θερμικής μόνωσης (π.χ. τριπλά τζάμια), ενώ εγκαταστάσεις σε θερμά κλίματα έχουν παράθυρα που είναι ενεργειακά αποδοτικά με άλλους τρόπους (π.χ. ανακλαστικά υλικά στα παράθυρα, σκίαστρα ή άλλα μέσα σκίασης, κ.λπ.). Σε περιοχές με πολύ θερμό ή πολύ ψυχρό κλίμα, η εγκατάσταση μπορεί επίσης να εφαρμόζει περιορισμούς στο άνοιγμα παραθύρων.

Για τη συμμόρφωση με το κριτήριο αυτό, τουλάχιστον το 75% των παραθύρων διαθέτει κατάλληλη θερμική μόνωση ή ενεργειακά αποδοτικές λύσεις που υπερβαίνουν τα εθνικά/τοπικά ρυθμιστικά πρότυπα. Όπου δεν είναι εφικτή η πλήρης αντικατάσταση παραθύρων, συνιστάται η τοποθέτηση βοηθημάτων θερμικής μόνωσης όπως κουρτίνες θερμικής προστασίας ή μονωτικές μεμβράνες για την αντιμετώπιση της απώλειας ή της εισροή θερμότητας.

Σημείωση εθνικής προσαρμογής: Στη Γαλλία, το 75% των παραθύρων πρέπει να διαθέτει διπλή υάλωση ή ανώτερη ενεργειακή απόδοση και το κριτήριο αυτό είναι υποχρεωτικό.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει συνοπτικό έγγραφο που περιλαμβάνει:

• περιγραφή των χαρακτηριστικών θερμομόνωσης ή ενεργειακής απόδοσης όλων των παραθύρων (π.χ. τύπος υάλωσης, ανακλαστική μεμβράνη, σκίαση ή μονωτικά μέσα για παλαιότερα παράθυρα)· και
• δήλωση (κατά προτίμηση από εξωτερικό εμπειρογνώμονα π.χ. αρχιτέκτονα, μηχανικό ή σύμβουλο) που επιβεβαιώνει ότι τουλάχιστον το 75% των παραθύρων υπερβαίνει τα εθνικά/τοπικά πρότυπα ή ότι έχουν ληφθεί κατάλληλα αντισταθμιστικά μέτρα.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψία σε τουλάχιστον 1 χώρο υποδοχής, 1 εστιατόριο, 1 συνεδριακό χώρο, 1 διάδρομο, 1 χώρο προσωπικού και σε δωμάτια επισκεπτών, σύμφωνα με τη μεθοδολογία A του Γλωσσαρίου, για την επιβεβαίωση των τύπων παραθύρων (μεθοδολογία B).

Η εγκατάσταση πραγματοποιεί εξωτερικό ενεργειακό έλεγχο τουλάχιστον μία φορά κάθε 6 έτη. Ο ενεργειακός έλεγχος αποσκοπεί στη μείωση της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας και στην αύξηση του ποσοστού ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιούνται.

Ο έλεγχος πραγματοποιείται από εξωτερικό εξειδικευμένο επαγγελματία, όπως ανεξάρτητο ενεργειακό σύμβουλο ή επαγγελματία σύμβουλο από τις τοπικές ή εθνικές αρχές. Ένα ενεργειακό πιστοποιητικό ή δήλωση μόνο, δεν καλύπτει τις απαιτήσεις αυτού του κριτηρίου.

Ο ενεργειακός έλεγχος εντοπίζει περιοχές υψηλής κατανάλωσης ενέργειας στην εγκατάσταση. Η έκθεση του ελέγχου περιλαμβάνει επίσης συμβουλές και σχέδιο δράσης με εισηγήσεις για μειώσεις κατανάλωσης ενέργειας, καθώς και τα εκτιμώμενα αποτελέσματα, το οικονομικό κόστος και την αναμενόμενη χρονική περίοδο απόσβεσης τέτοιων παρεμβάσεων. Συνιστάται επίσης, να συμπεριληφθεί στον έλεγχο θερμογραφική έρευνα για τον εντοπισμό διαφορών θερμοκρασίας στις επιφάνειες των κτιρίων, και τον εντοπισμό συγκεκριμένων περιοχών όπου η ενέργεια χάνεται (π.χ. μέσα από ανεπαρκώς μονωμένους τοίχους, παράθυρα, πόρτες, στέγες ή γύρω από συστήματα HVAC).

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει την έκθεση του ενεργειακού ελέγχου που έχει πραγματοποιηθεί εντός των τελευταίων 6 ετών.

Σε ειδικές περιπτώσεις, όπου η εγκατάσταση βρίσκεται εντός μεγαλύτερου κτιρίου και έχει περιορισμένη επιρροή σε κοινές υποδομές, ο έλεγχος μπορεί να περιορίζεται στις καταναλώσεις ενέργειας και στα συστήματα εντός της λειτουργικής περιοχής της εγκατάστασης.

Η εγκατάσταση εφαρμόζει τουλάχιστον 1 μέτρο μόνωσης για τη βελτίωση της θερμικής απόδοσης του κτιρίου. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει:

α) μόνωση σωληνώσεων ζεστού νερού ή αγωγών παροχής/απαγωγής αέρα
β) θερμική μόνωση σε τουλάχιστον 1 περιοχή, όπως σοφίτες, τοίχους, δάπεδα ή οροφές 
γ) εγκατάσταση ανακλαστικών θερμικών πάνελ πίσω από καλοριφέρ.

Πριν την επιλογή ή τοποθέτηση μόνωσης, η εγκατάσταση πραγματοποιεί επαγγελματική αξιολόγηση ή ακολουθεί τεκμηριωμένη εξειδικευμένη καθοδήγηση (π.χ. ως μέρος στο πλαίσιο εξωτερικού ενεργειακού ελέγχου), ώστε να διασφαλιστεί ότι επιλέγονται τα πιο αποδοτικά μέτρα, ανάλογα με τη θέση και τα χαρακτηριστικά του κτιρίου.

Χρησιμοποιούνται αποκλειστικά βιώσιμα υλικά μόνωσης, όπως ξυλόμαλλο, φελλός, κάνναβη, βαμβάκι κυτταρίνης, ή άλλα υλικά χαμηλών εκπομπών, ανανεώσιμα ή ανακυκλωμένα με επαληθευμένο περιβαλλοντικό προφίλ.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει αποδεικτικά των εργασιών μόνωσης και των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν. Αποδεκτή τεκμηρίωση περιλαμβάνει τιμολόγια, εκθέσεις εγκατάστασης, τεχνικές προδιαγραφές προϊόντων ή φωτογραφίες. Παρέχεται επίσης τεκμηρίωση επαγγελματικής αξιολόγησης ή συμβουλευτικής. 

Η εγκατάσταση τοποθετεί πρόσθετους ή ξεχωριστούς μετρητές για ηλεκτρική ενέργεια, φυσικό αέριο ή άλλες τοπικά σχετικές πηγές ενέργειας (π.χ. τηλεθέρμανση), ιδίως σε περιοχές με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση (π.χ. κουζίνες, θερμαινόμενες πισίνες, γυμναστήρια και spa, ανεξάρτητες επιχειρήσεις κ.λπ.).

Αναγνωρίζοντας ότι ορισμένες πηγές ενέργειας, όπως το φυσικό αέριο, ενδέχεται να μην είναι σχετικές ή ευρέως χρησιμοποιούμενες σε όλες τις χώρες, η έμφαση πρέπει να δίνεται στις τοπικά εφαρμόσιμες πηγές ενέργειας βάσει του πλαισίου της εγκατάστασης.

Όπου εγκαθίστανται πρόσθετοι μετρητές, απαιτείται η συλλογή και καταγραφή των δεδομένων κατανάλωσης από κάθε μετρητή. Εάν οι μετρήσεις από διαφορετικούς μετρητές μπορούν να συλλέγονται συχνότερα από μία φορά τον μήνα, παρέχουν πιο λεπτομερή εικόνα της κατανάλωσης.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει την ύπαρξη υπομετρητών και τη μεθοδολογία παρακολούθησης της κατανάλωσης. 

Η εγκατάσταση διαθέτει σύστημα ελέγχου για τον εξαερισμό, την ιδανική θέρμανση και ψύξη, με στόχο τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης.

Η εγκατάσταση μπορεί να χρησιμοποιεί κεντρικό ή αποκεντρωμένο, μερικώς ή πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα διαχείρισης κτιρίου (BMS), για να ρυθμίζει ή να απενεργοποιεί τα συστήματα εξαερισμού, θέρμανσης και ψύξης προκειμένου να εξοικονομεί ενέργεια. Τα μέτρα ελέγχου μπορεί να περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, εξαερισμό βάσει ελεγχόμενης παρουσίας ή ελεγχόμενου CO₂, μειωμένο ωράριο λειτουργίας ή ρύθμιση θερμοκρασίας θέρμανσης/ψύξης. Όπου χρησιμοποιείται μερικώς μηχανογραφημένο σύστημα, οι διαδικασίες διαχείρισης του συστήματος πρέπει να είναι τεκμηριωμένες.

Όπου το σύστημα ελέγχου είναι χειροκίνητο, η εγκατάσταση εφαρμόζει γραπτές διαδικασίες που περιγράφουν τον τρόπο ρύθμισης εξαερισμού, θέρμανσης και ψύξης (π.χ. ρύθμιση θερμοστατών σε δωμάτια επισκεπτών ή ρύθμιση χρονοδιακοπτών εξαερισμού σε αίθουσες συναντήσεων / συνεδριακούς χώρους) για το προσωπικό. Μπορούν επίσης να εφαρμόζονται υποστηρικτικά μέτρα όπως το κλείσιμο κουρτινών ή σκιάστρων για μείωση θερμικών απωλειών ή απορρόφηση θερμότητας.

Όπου είναι εφαρμόσιμο, η εγκατάσταση διαχωρίζει τις εγκαταστάσεις σε ξεχωριστές ζώνες (π.χ. δωμάτια επισκεπτών, αίθουσες συναντήσεων/ συνεδριακούς χώρους, spa), ώστε ο εξαερισμός, η θέρμανση και η ψύξη να ρυθμίζονται ανεξάρτητα ανά περιοχή.

Το σύστημα ελέγχου λαμβάνει υπόψη εποχιακές μεταβολές και πρότυπα χρήσης ή μη χρήσης διαφορετικών χώρων της εγκατάστασης (π.χ. δωμάτια επισκεπτών, συνεδριακοί χώροι / χώροι συναντήσεων, σύμφωνα με τα όρια θερμοκρασίας του κριτηρίου 4.2.

Κατά την επιθεώρηση, όπου χρησιμοποιούνται χειροκίνητα συστήματα, η εγκατάσταση παρουσιάζει τις γραπτές διαδικασίες ελέγχου εξαερισμού, θέρμανσης και ψύξης που έχουν κοινοποιηθεί στο προσωπικό.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει την ύπαρξη αυτοματοποιημένου ή χειροκίνητου συστήματος διαχείρισης κτιρίου.

Η εγκατάσταση ελέγχει και συντηρεί τα συστήματα εξαερισμού, θέρμανσης και ψύξης τουλάχιστον μία φορά ετησίως. Οι έλεγχοι αυτοί εκτελούνται κατά προτίμηση από εξωτερικό πιστοποιημένο επαγγελματία. Παρόλα αυτά, εσωτερικοί έλεγχοι είναι αποδεκτοί, εφόσον η εγκατάσταση έχει εξειδικευμένο προσωπικό και συμμορφώνεται με την ισχύουσα εθνική νομοθεσία.

Οι έλεγχοι του συστήματος αερισμού περιλαμβάνουν τουλάχιστον: 

• αντικατάσταση
• καθαρισμό αγωγών εξαερισμού, διαχυτών και ορατών αεραγωγών
• επιθεώρηση και καθαρισμό εναλλακτών θερμότητας και συστημάτων προσαγωγής/απαγωγής αέρα 
• επαλήθευση στεγανοποίησης φίλτρων και ορθής κατανομής ροής αέρα (όπου είναι σχετικό).

Οι έλεγχοι των συστημάτων θέρμανσης και ψύξης (π.χ. λέβητες, αντλίες θερμότητας, συστήματα τηλεθέρμανσης, ψύκτες, AC/κλιματιστικά) περιλαμβάνουν το λιγότερο:

• επιθεώρηση βασικών τεχνικών στοιχείων (π.χ. πίεση λειτουργίας, βαλβίδες, στάθμες υγρών, κραδασμοί)
• καθαρισμό ή αντικατάσταση φίλτρων 
• καθαρισμό εναλλακτών θερμότητας.

Ακόμη και όταν υπάρχουν αυτοματοποιημένα συστήματα παρακολούθησης ή συναγερμού, πραγματοποιούνται και φυσικοί έλεγχοι. 

Τυχόν εντοπισμένα τεχνικά προβλήματα (π.χ. διαρροές, δυσλειτουργικοί θερμοστάτες, φραγμένοι αεραγωγοί) διορθώνονται εντός χρονικού διαστήματος 2 μηνών.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:

• πρωτόκολλο συντήρησης ή γραπτή Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας  που περιγράφει τα συστήματα, την συχνότητα ελέγχων, το υπεύθυνο προσωπικό και τον χρόνο αποκατάστασης βλαβών

• εκθέσεις ή λίστες ελέγχου (checklists) των τελευταίων 12 μηνών, είτε εσωτερικές είτε εξωτερικές. 

Η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι τουλάχιστον το 80% του συνόλου των λαμπτήρων που χρησιμοποιούνται σε δωμάτια επισκεπτών, κοινόχρηστους χώρους (συμπεριλαμβανομένων των χώρων υποδοχής, εστιατορίων, αιθουσών συνεδριάσεων, διαδρόμων), και χώρους προσωπικού, είναι είτε λαμπτήρες τεχνολογίας LED ή εναλλακτικών τεχνολογιών φωτισμού με ισοδύναμη ή ανώτερη ενεργειακή απόδοση, φωτεινή απόδοση (φωτεινή ροή /lumens ανά Watt) και ονομαστική διάρκεια ζωής.

Συστήνεται κατά τις αγορές νέων λαμπτήρων η εγκατάσταση να επιλέξει τους πιο ενεργειακά αποδοτικούς διαθέσιμους λαμπτήρες της αγοράς.

Τεχνολογίες όπως λαμπτήρες πυρακτώσεως, αλογόνου ή CFL δεν εκπληρούν αυτό το σημείο αναφοράς και αποσύρονται σταδιακά. 

Σημείωση εθνικής προσαρμογής: Στην Δανία, την Ολλανδία, και την Πορτογαλία, τουλάχιστον το 90% όλων των λαμπτήρων στην εγκατάσταση είναι LED ή έχουν ισοδύναμη ή ανώτερη απόδοση, σε ότι αφορά την ενεργειακή απόδοση, την φωτεινή απόδοση και την διάρκεια ζωής. Στην Γαλλία, τουλάχιστον το 80% όλων των λαμπτήρων στην εγκατάσταση είναι LED ή έχουν ισοδύναμη ή ανώτερη απόδοση σε ότι αφορά την ενεργειακή απόδοση, την φωτεινή απόδοση, και την διάρκεια ζωής και κατατάσσονται ως ενεργειακά αποδοτικοί από τις εθνικές αρχές.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση (π.χ. λίστα) με τον εκτιμώμενο αριθμό των εγκατεστημένων λαμπτήρων, με ένδειξη τύπου (LED, CFL κ.λπ.) ή τιμολόγια αγοράς, που να δείχνουν συμμόρφωση με το 80% του σημείου αναφοράς. 

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψία σε τουλάχιστον 1 χώρο υποδοχής, 1 εστιατόριο, 1 συνεδριακό χώρο, 1 διάδρομο, 1 χώρο προσωπικού και σε δωμάτια επισκεπτών, ακολουθώντας την μεθοδολογία Α όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι, για επιβεβαίωση των τύπων φωτισμού (μεθοδολογία Β). 

Η εγκατάσταση εφαρμόζει σύστημα περιορισμού κατανάλωσης ενέργειας για τον εξωτερικό φωτισμό.

Η εγκατάσταση ελαχιστοποιεί την κατανάλωση ενέργειας του εξωτερικού φωτισμού

• είτε σβήνοντας τα φώτα σε καθορισμένες νυχτερινές ώρες, ή/και 
• με την τοποθέτηση αισθητήρων κίνησης που ενεργοποιούν τον φωτισμό μόνο όταν ανιχνεύουν κίνηση.

Τα συστήματα φωτισμού προσαρμόζονται στην συγκεκριμένη λειτουργία και τις απαιτήσεις ασφάλειας των διαφορετικών εξωτερικών περιοχών, ενώ ελαχιστοποιούν αχρείαστη χρήση.

Η εγκατάσταση ενθαρρύνεται να ευθυγραμμίσει τις στρατηγικές της, σε ότι αφορά τον φωτισμό, με τα εθνικά και διεθνή πρότυπα ενεργειακής απόδοσης κτιρίων (π.χ. IEA Energy Efficiency Policies for Buildings), τα οποία αναγνωρίζουν ότι οι ψηφιακοί έλεγχοι όπως χρονοδιακόπτες και συστήματα έξυπνου φωτισμού μπορούν να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας έως 40%. Ιδιαίτερη μέριμνα δίδεται στον σχεδιασμό φωτισμού με συνείδηση της βιοποικιλότητας, ιδιαίτερα σε οικολογικά ευαίσθητες περιοχές. Η φωτορύπανση μετριάζεται μέσω:

α) θωρακισμένων φωτιστικών που κατευθύνουν το φως προς τα κάτω 

β) χρήσης χαμηλής έντασης θερμού φωτός (<3000K) 

γ) αποφυγής φωτισμού κοντά σε φυσικούς βιότοπους ή σε χώρους αναπαραγωγής

δ) οδικού φωτισμού βασιζόμενου σε αισθητήρες

ε) άλλων σχετικών μεθοδολογιών.

Σημείωση εθνικής προσαρμογής: Στη Γαλλία, ο εξωτερικός φωτισμός απενεργοποιείται την ημέρα όπου είναι ασφαλές και νόμιμο, ο διακοσμητικός φωτισμός απενεργοποιείται σε νυχτερινές ώρες χαμηλής ζήτησης, και ο φωτισμός μονοπατιών ρυθμίζεται με αισθητήρες ή χρονοδιακόπτες, σύμφωνα με τις απαιτήσεις ασφάλειας.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής ελέγχει τις λύσεις φωτισμού που έχουν υιοθετηθεί, συμπεριλαμβανομένων των τύπων των συστημάτων ελέγχου, και την τοποθέτησή τους στις εξωτερικές περιοχές. Ελέγχεται αν τα αναφερόμενα μέτρα για την μείωση του εξωτερικού φωτισμού εφαρμόζονται.

Όπου η εγκατάσταση έχει αγοράσει ηλεκτρονικές συσκευές εντός των τελευταίων 24 μηνών (για υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μηνών (για αιτούντες για πρώτη φορά), απαιτείται αυτές να είναι ενεργειακά αποδοτικές σύμφωνα με αναγνωρισμένο εθνικό ή περιφερειακό σύστημα ενεργειακής σήμανσης (π.χ. EU Energy Label, Energy Star, South KoreanEHS, κ.λπ.).

Όπου δεν υπάρχει σήμα ή ενεργειακή κλάση για συγκεκριμένο τύπο συσκευής, η εγκατάσταση επιλέγει μία από τις πιο ενεργειακά αποδοτικές επιλογές της τοπικής αγοράς, βάσει σύγκρισης τουλάχιστον 3 συγκρίσιμων μοντέλων.

Σημείωση εθνικής προσαρμογής:  Στην Ολλανδία, αυτό το κριτήριο είναι υποχρεωτικό για όλες τις κατηγορίες.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:

• λίστα ή τιμολόγια αγορών συσκευών των τελευταίων 24 ή 6 μηνών (ανάλογα με το έτος πιστοποίησης) συμπεριλαμβάνοντας ημερομηνία αγοράς, μάρκα/μοντέλο, θέση (π.χ. αριθμό δωματίου ή οικοδομικό συγκρότημα) και· 

• δελτία τεχνικών προδιαγραφών ή ενεργειακά σήματα που δείχνουν την ημερήσια κατανάλωση ενέργειας (kWh/ημέρα) ή κατηγοριοποίηση σε ένα αναγνωρισμένο εθνικό σύστημα ενεργειακών κατηγοριών. 

Σε συγκεκριμένες περιστάσεις, όπου κανένα ενεργειακό σήμα δεν είναι διαθέσιμο, η εγκατάσταση παρουσιάζει μια μικρή σύγκριση αγοράς κατ’ ελάχιστον 3 συγκρίσιμων προϊόντων που να δείχνει ότι το επιλεγμένο μοντέλο έχει χαμηλότερη ή ίση κατανάλωση ενέργειας από άλλα συγκρίσιμα προϊόντα διαθέσιμα κατά τον χρόνο της αγοράς.

Η εγκατάσταση κατά προτίμηση αποφεύγει την χρήση των μίνι μπαρ και των μικρών ψυγείων στα δωμάτια των επισκεπτών. Αν η εγκατάσταση έχει τοποθετήσει μίνι μπαρ ή μικρά ψυγεία στα δωμάτια των επισκεπτών κατά την διάρκεια των τελευταίων 24 μηνών (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μηνών (για τους αιτούντες για πρώτη φορά), αυτά πρέπει να έχουν  κατανάλωση ενέργειας έως 0,6 kWh/ανά μέρα, βάσει των τεχνικών προδιαγραφών που παρέχονται από τον κατασκευαστή ή τον προμηθευτή, ή κατατάσσονται ως ενεργειακά αποδοτικά, σύμφωνα με ένα αναγνωρισμένο εθνικό ή περιφερειακό σύστημα ενεργειακών ετικετών (π.χ. EU Energy Label, Energy Star, South Korean EHS, κ.λπ.). 

Συστήνεται οι καινούργιες συσκευές να χρησιμοποιούν φυσικά ψυκτικά υγρά (π.χ. R600a, R290) ή ψυκτικά υγρά με Δυναμικό Παγκόσμιας Θέρμανσης/Global warming Potential κάτω από 100. 

Σε χώρες όπου τέτοια συστήματα ενεργειακών σημάτων δεν είναι εφαρμόσιμα ή όπου τα προϊόντα δεν φέρουν σήμα, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεχνική τεκμηρίωση που να δείχνει την κατανάλωση ενέργειας του προϊόντος σε kWh/ανά ημέρα, και τεκμηριώνει ότι η επιλεγμένη μονάδα αντιπροσωπεύει μια από τις πιο ενεργειακά αποδοτικές επιλογές στην τοπική αγορά, βάσει σύγκρισης κατ’ ελάχιστον 3 συγκρίσιμων μοντέλων. 

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Σε Γαλλία, Ολλανδία, Νορβηγία, και Σουηδία, τα πρόσφατα αγορασμένα μίνι μπαρ δεν έχουν κατανάλωση ενέργειας που υπερβαίνει 0,3 kW/ανά ημέρα ή κατατάσσονται ως ενεργειακά αποδοτικά σύμφωνα με ένα αναγνωρισμένο εθνικό ή περιφερειακό σύστημα ενεργειακών ετικετών. 

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:

• λίστα μίνι μπαρ αγορασμένων εντός των τελευταίων 24 ή 6 μηνών (ανάλογα με το έτος πιστοποίησης) συμπεριλαμβάνοντας ημερομηνία αγοράς, μάρκα/μοντέλο, θέση (π.χ. αριθμό δωματίου ή οικοδομικό συγκρότημα) και· 

• δελτία τεχνικών προδιαγραφών ή ενεργειακά σήματα που δείχνουν την ημερήσια κατανάλωση ενέργειας (kWh/ημέρα) ή κατηγοριοποίηση σε ένα αναγνωρισμένο εθνικό σύστημα ενεργειακών κατηγοριών. 

Σε συγκεκριμένες περιστάσεις, όπου κανένα ενεργειακό σήμα δεν είναι διαθέσιμο, η εγκατάσταση παρουσιάζει μια μικρή σύγκριση αγοράς κατ’ ελάχιστον 3 συγκρίσιμων προϊόντων που να δείχνει ότι το επιλεγμένο μοντέλο έχει χαμηλότερη ή ίση κατανάλωση ενέργειας από άλλα συγκρίσιμα προϊόντα διαθέσιμα κατά τον χρόνο της αγοράς.

Κατά την επιθεώρηση, εάν ο επιθεωρητής διαπιστώσει ασυνέπειες ή υποψιαστεί παρατυπίες κατά την εξέταση των εγγράφων, πραγματοποιεί δειγματοληψίες στα δωμάτια των επισκεπτών σύμφωνα με τη μεθοδολογία Α, όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι, προκειμένου να επαληθεύσει το μοντέλο της συσκευής.

Η εγκατάσταση πραγματοποιεί τακτική συντήρηση όλων των ψυγείων, των αποθηκευτικών χώρων ψύξης, καταψύκτες, θερμαινόμενους θαλάμους, και φούρνους τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο (κατά προτίμηση πιο συχνά). Ως μέρος τακτικής συντήρησης, η εγκατάσταση εξασφαλίζει οτι: ο εξοπλισμός έχει άθικτα λάστιχα που δεν δείχνουν σημάδια ζημιάς ή παραμόρφωσης και οι πόρτες κλείνουν σωστά· ότι δεν υπάρχει υπερβολική συσσώρευση πάγου στις συσκευές κατάψυξης· και ότι τα λάστιχα στις πόρτες επισκευάζονται ή αντικαθίστανται αμέσως όταν διαπιστώνεται ότι είναι ελαττωματικά.

Οι διαδικασίες συντήρησης συμφωνούν με τους εθνικούς κανονισμούς, όσον αφορά την ασφάλεια των τροφών, την ενεργειακή αποδοτικότητα και την ασφάλεια του χώρου εργασίας, και ακολουθούν τις συμβουλές συντήρησης του κατασκευαστή για κάθε τύπο συσκευής.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τα αποδεικτικά της εφαρμογής των κριτηρίων, όπως ημερολόγια συντήρησης ή λίστες ελέγχου (checklists) δείχνοντας τους ελέγχους των λάστιχων και τις ενέργειες απόψυξης που έχουν ολοκληρωθεί εντός του τελευταίου χρόνου, και τα τιμολόγια ή τις εκθέσεις συντήρησης για όποιες επισκευές ή αντικαταστάσεις έχουν πραγματοποιηθεί.

Κατά την διάρκεια της επιτόπιας επιθεώρησης, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψίες σε τουλάχιστον 1 κουζίνα ακολουθώντας την μεθοδολογία Α, όπως περιγράφεται στο γλωσσάρι, για να ελέγξει ότι τα λάστιχα στις πόρτες είναι άθικτα σε ένα δείγμα τουλάχιστον 2 συσκευών (1 μονάδα ψύξης και 1 μονάδα θέρμανσης εάν είναι εφαρμόσιμο). Ελέγχει επίσης ότι δεν υπάρχει συσσώρευση πάγου σε τουλάχιστον μία συσκευή κατάψυξης, ή επαληθεύει την ύπαρξη αυτόματου συστήματος απόψυξης (μεθοδολογία Β). 

Κανένας εξοπλισμός ψύξης, αερισμού, θέρμανσης, και δροσισμού, (π.χ. ψυκτικά συγκροτήματα, αντλίες θερμότητας, κλιματιστικά με δυο ξεχωριστές μονάδες, επαγγελματικά/οί ψυγεία/καταψύκτες) αγορασμένα από την εγκατάσταση κατά τους τελευταίους 24 μήνες (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μήνες (για τους αιτούντες για πρώτη φορά) δεν περιλαμβάνει ενώσεις HCFC (υδροχλωροφθοράνθρακες), συμπεριλαμβανομένων ψυκτικών υγρών όπως R-22 και R 123, καθώς αυτά περιέχουν αέρια του θερμοκηπίου και συμβάλλουν στην καταστροφή του όζοντος.

Όταν αγοράζεται μεταχειρισμένος εξοπλισμός δεν πρέπει να περιλαμβάνει CFC ψυκτικά υγρά.

Όλος ο εξοπλισμός τηρεί την εθνική και τοπική νομοθεσία που έχει σχέση με την σταδιακή κατάργηση ψυκτικών υγρών και την περιβαλλοντική ασφάλεια.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση (π.χ. τεχνικά δελτία, καταγραφές αγορών, προδιαγραφές του συστήματος) επιβεβαιώνοντας ότι όλος ο εξοπλισμός ψύξης, θέρμανσης, δροσισμού, και αερισμού αγορασμένος εντός των τελευταίων 24 ή 6 μηνών (ανάλογα με το έτος πιστοποίησης) τηρεί τις απαιτήσεις που απαριθμούνται πιο πάνω.

Η εγκατάσταση πραγματοποιεί ετήσιο έλεγχο διαρροών για όλα τα συστήματα που περιλαμβάνουν ψυκτικά υγρά και καταγράφει όλες τις περιπτώσεις αναπλήρωσης ψυκτικών υγρών εντός του τελευταίου πλήρους ημερολογιακού έτους. Για κάθε αναπλήρωση ψυκτικού υγρού, η εγκατάσταση καταγράφει κατ’ ελάχιστον: 

• τον τύπο του ψυκτικού υγρού που χρησιμοποιήθηκε (π.χ. R404A, R134a, R600a, R290 
• την ποσότητα του ψυκτικού υγρού που αναπληρώθηκε, εκφρασμένη σε κιλά (kg) ή CO2e.

Αυτή η καταγραφή υπογράφεται από πιστοποιημένο τεχνικό ή εξουσιοδοτημένο εργαζόμενο, σύμφωνα με τους κανονισμούς που διέπουν τον χειρισμό του F-αερίου και τις επεμβάσεις στο κύκλωμα του ψυκτικού υγρού. Οποιαδήποτε αναπλήρωση ψυκτικού υγρού καταγράφεται επίσης ως συμβάν διαρροής και αντανακλάται στην λογιστική εκπομπών άνθρακα και τον υπολογισμό του κλιματικού αποτυπώματος (βλ. κριτήριο 4.27).

Αν δεν πραγματοποιήθηκε καμιά αναπλήρωση υγρού κατά την διάρκεια του προηγούμενου ημερολογιακού έτους, η εγκατάσταση παρέχει γραπτή δήλωση από πιστοποιημένο τεχνικό ή εξουσιοδοτημένο  ειδικευμένο εργαζόμενο ότι δεν εντοπίστηκε καμιά διαρροή και ότι καμιά αναπλήρωση δεν ήταν απαραίτητη. Συστήματα με ποσότητα ψυκτικού υγρού ισοδύναμου κάτω των 5 τόνων CO2, και ερμητικά σφραγισμένο σύστημα με φορτίο κάτω από 10 tCO2e, εξαιρούνται από τις απαιτήσεις ελέγχου διαρροών. Ωστόσο συνιστάται η προληπτική συντήρηση.

Όπου είναι εφαρμόσιμο, η εγκατάσταση ενθαρρύνεται να επιλέγει εξοπλισμό που χρησιμοποιεί φυσικά ψυκτικά μέσα όπως R600a (ισοβουτάνιο), R290 (προπάνιο), ή άλλα με GWP (Global Warming Potential) κάτω από 100.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει ημερολόγια αναπλήρωσης ψυκτικών υγρών ή εκθέσεις που δείχνουν τον τύπο και την ποσότητα των ψυκτικών υγρών που αναπληρώθηκαν τον προηγούμενο χρόνο.

Σε συγκεκριμένες περιστάσεις, όταν δεν πραγματοποιήθηκαν καθόλου αναπληρώσεις, η εγκατάσταση παρουσιάζει επίσημη απόδειξη που επιβεβαιώνει επιθεώρηση και συμμόρφωση. 

Η εγκατάσταση τοποθετεί σύστημα ανάκτησης θέρμανσης ή ψύξης. Το σύστημα ανάκτησης, συνήθως ένας εναλλάκτης θερμότητας, συλλέγει το πλεόνασμα της θέρμανσης ή ψύξης από μεγάλα συστήματα που χρησιμοποιούν ενέργεια, όπως εξοπλισμός αερισμού, ψύξης ή πισίνες κολύμβησης. Η ανακτημένη ενέργεια επαναχρησιμοποιείται για σε τουλάχιστον 1 από τους ακόλουθους σκοπούς:

α) προθέρμανση του εισερχόμενου αέρα αερισμού σε ψυχρότερα κλίματα

β) πρόψυξη του εισερχόμενου αέρα αερισμού σε θερμότερα κλίματα

γ) θέρμανση του οικιακού ζεστού νερού

δ) θέρμανση χώρου σε περιοχές όπως εσωτερικοί χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τις τεχνικές προδιαγραφές ή μια κάρτα λειτουργίας του συστήματος που δείχνει την παρουσία συστήματος ανάκτησης θέρμανσης ή ψύξης.

Ο αερισμός, η θέρμανση ή/και τα συστήματα ψύξης ρυθμίζονται αυτόματα από αισθητήρες σύμφωνα με την τρέχουσα ζήτηση για να εξοικονομήσουν περαιτέρω ενέργεια.

Για τον ρυθμιζόμενο βάσει ζήτησης αερισμό, ο έλεγχος θα μπορούσε να βασίζεται σε:

α) αυξανόμενη ροή αέρα όταν τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα (CO2) υπερβούν τα 1200 ppm 

β) ρυθμιζόμενο αερισμό βάσει σχετικής υγρασίας άνω του 70%, ή/και

γ) παρουσία επισκεπτών στα δωμάτια (π.χ. αισθητήρες κίνησης).

Για θέρμανση ή ψύξη ρυθμιζόμενη βάσει ζήτησης, ο έλεγχος βασίζεται στην διατήρηση των θερμοκρασιών εντός +/- 3οC του πρότυπου σημείου ρύθμισης για την σχετική κλιματική ζώνη και εποχή.

Ρυθμίσεις βάσει χρόνου (π.χ. ρυθμισμένα on/off προγράμματα) δεν είναι αποδεκτές, καθώς οι χρονο-εξαρτώμενες ρυθμίσεις λειτουργούν βάσει προγνωστικών, σταθερών παραδοχών, ενώ τα συστήματα DCV (Demand Controlled Ventilation) ανταποκρίνονται στην πραγματική πληρότητα και ποιότητα αέρα, οδηγώντας σε πιο ακριβείς ρυθμίσεις, μεγαλύτερες αποταμιεύσεις ενέργειας και καλύτερη αίσθηση για τους επισκέπτες. 

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει αρχεία καταγραφής συστήματος ή ισοδύναμα (π.χ. σύνοψη ψηφιακών εικόνων του συστήματος από τα αρχεία BMS) που δείχνουν την λειτουργία του συστήματος κατά την διάρκεια διαφορετικού φόρτου εγασίας (υψηλή και χαμηλή πληρότητα) από τους τελευταίους 12 μήνες.

Τα συστήματα θέρμανσης, ψύξης και αερισμού στα δωμάτια των επισκεπτών και στις αίθουσες συναντήσεων (και στον κύριο χώρο εστίασης για την κατηγορία Εστιατόριο) είναι εφοδιασμένα με αυτόματη λειτουργία κλεισίματος όταν τα παράθυρα ή/και οι πόρτες είναι ανοικτά.

Το κριτήριο δεν εφαρμόζεται σε δωμάτια με παράθυρα ή/και πόρτες που είναι σταθερά σφραγισμένες και δεν μπορούν να ανοιχτούν. 

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση (π.χ. τεχνικές προδιαγραφές, συνόψεις του συστήματος αισθητήρων, ανάλογα με τη θέση τους), τα συστήματα θέρμανσης, ψύξης και αερισμού κλείνουν αυτόματα όταν τα παράθυρα ή/και οι πόρτες είναι ανοικτά σε όλα τα δωμάτια επισκεπτών και οι αίθουσες συναντήσεων, ή στην περιοχή εστίασης για την κατηγορία Εστιατόριο.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψίες σε τουλάχιστον 1 δωμάτιο συναντήσεων, και στα δωμάτια επισκεπτών ακολουθώντας την μεθοδολογία Α όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι, και στον κύριο χώρο εστίασης για Εστιατόρια, για να επαληθεύσει ότι το σύστημα σε κάθε περιοχή της λίστας σβήνει αντίστοιχα όταν τα παράθυρα/πόρτες είναι ανοικτά (μεθοδολογία Β).

Η εγκατάσταση χρησιμοποιεί αυτοματοποιημένους ελέγχους φωτισμού σε κοινόχρηστες περιοχές και στις περιοχές του προσωπικού (αίθουσα υποδοχής, διάδρομοι, δωμάτια προσωπικού, κουζίνες, βοηθητικούς χώρους, περιοχές αποθήκευσης κ.λπ.), οπουδήποτε είναι ασφαλές και νόμιμο να το κάνει. Τα φώτα μπορούν να σβήσουν ή να μειωθούν όταν οι άνθρωποι δεν είναι παρόντες. Όλες οι υποδομές φωτισμού σε κοινόχρηστες περιοχές και στις περιοχές του προσωπικού στην εγκατάσταση είναι εφοδιασμένες με αισθητήρες κίνησης, χρονοδιακόπτες, ή αυτόματους ρυθμιστές μείωσης φωτεινότητας.

Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω παθητικών υπέρυθρων (PIR) αισθητήρων, υπερηχητικών αισθητήρων, αισθητήρων διπλής τεχνολογίας, συστημάτων έξυπνου ελέγχου, ή προγραμματισμένων χρονοδιακοπτών. Μια εναλλακτική λύση είναι εκείνη κατά την οποία ο φωτισμός σε κοινόχρηστες περιοχές μειώνεται, ή η ένταση του φωτισμού μειώνεται όταν οι άνθρωποι δεν είναι παρόντες.

Η εγκατάσταση ενθαρρύνεται να επεκτείνει βαθμιαία τα συστήματα φωτισμού που βασίζονται στην κίνηση ή στον έξυπνο έλεγχο, σε πρόσθετες περιοχές πέραν των ορίων αυτού του κριτηρίου.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στην Γαλλία, αυτό το κριτήριο είναι υποχρεωτικό για HH, CHP και R, σε κοινόχρηστους διαδρόμους, κοινόχρηστες σκάλες και κοινόχρηστα μπάνια, οπουδήποτε είναι ασφαλές, νόμιμο, τεχνικά και οικονομικά δυνατό.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση στην οποία καταγράφεται:

• ο τύπος ελέγχου που έχει εγκατασταθεί (αισθητήρας κίνησης, χρονοδιακόπτης, μηχανισμός μείωσης φωτός, ή πάντοτε αναμμένος φωτισμός), και

• η τεχνολογία ελέγχου που χρησιμοποιείται (π.χ. PIR, υπέρηχοι, χρονοδιακόπτης, έξυπνο σύστημα).

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψίες σε τουλάχιστον 1 κοινόχρηστη περιοχή και σε 1 περιοχή προσωπικού, ακολουθώντας την μεθοδολογία Α όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι.

Η εγκατάσταση περιορίζει την παρουσία των μίνι μπαρ ή μικρών ψυγείων στα δωμάτια επισκεπτών και αντ’ αυτών η υποδοχή ή το εστιατόριο / καφετέρια, προσφέρει snacks και ποτά από κεντρικές μηχανές πώλησης. Για να εναρμονιστεί με το κριτήριο, τουλάχιστον 90% όλων των δωματίων επισκεπτών δεν περιλαμβάνουν μίνι μπαρ ή μικρό ψυγείο.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Σε Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Ολλανδία, Πορτογαλία, δεν πρέπει να υπάρχουν μίνι μπαρ ή μικρά ψυγεία σε κανένα δωμάτιο επισκεπτών.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει μια σύνοψη των δωματίων επισκεπτών, συμπεριλαμβάνοντας τους αριθμούς δωματίων και τον αντίστοιχο όροφο ή κτιριακό συγκρότημα, καταδεικνύοντας ότι τα μίνι μπαρ ή τα μικρά ψυγεία δεν υπάρχουν σε τουλάχιστον 90% των δωματίων. 

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψίες στα δωμάτια επισκεπτών ακολουθώντας την μεθοδολογία Α όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι, για να επιβεβαιώσει ότι δεν υπάρχουν μίνι μπαρ.

Η εγκατάσταση προσφέρει τη δυνατότητα φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Οι σταθμοί φόρτισης βρίσκονται εντός του χώρου της εγκατάστασης ή, όταν η εγκατάσταση έχει λιγότερα από δέκα δικά της σημεία στάθμευσης, οι σταθμοί φόρτισης μπορεί να βρίσκονται σε περίμετρο 200 μέτρων, υπό τον όρο ότι είναι προσβάσιμοι στους επισκέπτες της εγκατάστασης. Οι εγκαταστάσεις με δέκα ή περισσότερα σημεία στάθμευσης έχουν τουλάχιστον 1 σταθμό φόρτισης διαθέσιμο για ηλεκτρικά οχήματα εντός του χώρου της εγκατάστασης. 

Η εγκατάσταση εξασφαλίζει ότι οι υποδομές φόρτισης συμφωνούν με την σχετική εθνική νομοθεσία και ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο από τους επισκέπτες όσο και από το προσωπικό (βλέπε κριτήριο 6.9). Πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη για φορτιστές που να είναι συμβατοί με πολλαπλές μάρκες οχημάτων.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει την παρουσία σταθμών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.

Η εγκατάσταση αναγνωρίζει τις πηγές των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στο χώρο της και χρησιμοποιεί την ετήσια κατανάλωση ενέργειας και άλλες πηγές εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για να εκτιμήσει το συνολικό της ετήσιο αποτύπωμα άνθρακα για τα πεδία 1 και 2.

Το αποτύπωμα άνθρακα υπολογίζεται με την χρήση ενός εργαλείου μέτρησης του άνθρακα που ευθυγραμμίζεται με το Πρωτόκολλο για τα Αέρια του Θερμοκηπίου. H εγκατάσταση υπολογίζει τις εκπομπές, τόσο για τον τελευταίο πλήρη χρόνο αναφοράς όσο και για τον προηγούμενο χρόνο αναφοράς. Οι υποψήφιοι για πρώτη φορά υπολογίζουν τις εκπομπές για τον τελευταίο πλήρη χρόνο αναφοράς.

Κατ’ ελάχιστον, οι ακόλουθες πληροφορίες αναφέρονται ετησίως:

• H μέθοδος υπολογισμού που χρησιμοποιήθηκε
• Συνολικές εκπομπές (ετήσιες, δεκαδική τιμή)
• Εκπομπές πεδίου 1 (ετήσιες, δεκαδική τιμή) 
• Εκπομπές πεδίου 2 (ετήσιες, δεκαδική τιμή).

Όταν είναι εφικτό, χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό, συντελεστές μετατροπής εκπομπών, επαληθευμένοι από ανεξάρτητο φορέα. 

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τον συνολικό υπολογισμό του αποτυπώματος άνθρακα για τον τελευταίο και τον προηγούμενο πλήρη χρόνο, συμπεριλαμβάνοντας τα αποτελέσματα, όλα τα δεδομένα του συστήματος, και την μεθοδολογία υπολογισμού ή το εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε. Αυτό περιλαμβάνει καταγραφές κατανάλωσης, λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, συντελεστές εκπομπών, και μεθοδολογίες εκτίμησης για να επιτρέψουν στον επιθεωρητή να επαληθεύσει την ακρίβεια των στοιχείων και την ποιότητα του υπολογισμού.

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, για τους υποψηφίους για πρώτη φορά, η εγκατάσταση υποβάλλει τον υπολογισμό του τελευταίου πλήρους έτους.

Η εγκατάσταση αξιολογεί και αναφέρει τις σημαντικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου πεδίου 3, σύμφωνα με τη μεθοδολογία μέτρησης και αναφοράς των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της εταιρικής αλυσίδας αξίας (πεδίο 3) του Πρωτοκόλλου GHG.

Η αξιολόγηση για το πεδίο 3:

• εντοπίζει και περιλαμβάνει όλες τις σχετικές κατηγορίες που ορίζονται από το Πρωτόκολλο GHG (π.χ. αγορασμένα αγαθά και υπηρεσίες, καθημερινή μετακίνηση των εργαζομένων, απορρίμματα που παράγονται, χρήση των προϊόντων που έχουν πωληθεί, κ.λπ.)
• βασίζεται στην αξιολόγηση της ίδιας της εγκατάστασης, και των κατηγοριών που είναι σημαντικές για τις λειτουργίες της 
• περιλαμβάνει περιγραφή της μεθοδολογίας που χρησιμοποιείται (π.χ. βασισμένη σε δαπάνες, βασισμένη σε δραστηριότητες, βασισμένη σε συγκεκριμένο προμηθευτή) και
• χρησιμοποιεί την τεχνική καθοδήγηση του πρωτοκόλλου GHG για τον υπολογισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (Πεδίο 3) ως αναφορά για τους συντελεστές εκπομπών και τις μεθόδους εκτίμησης.

Η εγκατάσταση ενθαρρύνεται :

• να θέσει στόχους μείωσης για σημαντικές εκπομπές πεδίου 3 (βλ. κριτήριο 1.2)
• να εμπλέξει προμηθευτές και εταίρους στην βελτίωση της διαφάνειας και απόδοσης σχετικά με τις εκπομπές, και
• να ενσωματώσει δεδομένα του πεδίου 3 στα σχέδια δράσης της για το κλίμα.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τον συνολικό υπολογισμό του αποτυπώματος άνθρακα για τον τελευταίο πλήρη χρόνο και, αν έχει υπολογιστεί, για τον αμέσως προηγούμενο χρόνο, συμπεριλαμβάνοντας στα αποτελέσματα, όλα τα στοιχεία που έχουν καταγραφεί, και την μέθοδο υπολογισμού ή το εργαλείο που έχει χρησιμοποιηθεί. Αυτό περιλαμβάνει καταγραφές κατανάλωσης, σχετικούς λογαριασμούς, και μεθοδολογίες εκτίμησης για να μπορέσει ο επιθεωρητής να επαληθεύσει την ακρίβεια των δεδομένων και την ποιότητα του υπολογισμού. 

Η εγκατάσταση χρησιμοποιεί το υπολογισμένο της αποτύπωμα άνθρακα, ως βάση για τον σχηματισμό στόχου για να μειώσει περαιτέρω τις εκπομπές άνθρακα κατά συγκεκριμένο ποσοστό. Η εγκατάσταση προσδιορίζει το έτος αναφοράς και το έτος στόχου, με αξίες, τα πεδία των εκπομπών και μονάδες αναφοράς των στόχων. Ο στόχος επικαιροποιείται και αξιολογείται ετησίως. Προτείνεται να δοθεί προτεραιότητα στη μείωση των εκπομπών πεδίου 1 και 2, πριν εξεταστούν δράσεις που αφορούν σε εκπομπές πεδίου 3.

Η εγκατάσταση προσδιορίζει επίσης τις δράσεις που απαιτούνται για να επιτευχθεί ο στόχος, π.χ. μείωση στην κατανάλωση ενέργειας, αύξηση μέτρων αποδοτικότητας ή/και τοποθέτηση συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Δράσεις ή έγγραφα που αφορούν σε ολόκληρη την αλυσίδα, είναι δυνατόν να γίνουν δεκτά ως αποδεικτικά αν η εγκατάσταση δείξει ότι οι δράσεις εφαρμόζονται στο χώρο της και είναι κατάλληλες για το δομικό, γεωγραφικό και πολιτισμικό πλαίσιο της.

Απομακρύνσεις ή εκπομπές που έχουν αποφευχθεί δεν προσμετρώνται στις μειώσεις των αερίων του θερμοκηπίου.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τον στόχο της ετήσιας μείωσης του άνθρακα, τις μεθοδολογίες υπολογισμού που έχουν υιοθετηθεί, καθώς και καθορισμένες δράσεις να το επιτύχει. Αυτό μπορεί να συμπεριλαμβάνεται στο ετήσιο σχέδιο δράσης (βλ. κριτήριο 1.3).

Η εγκατάσταση διαχωρίζει τα απόβλητα σύμφωνα με την εθνική και τοπική νομοθεσία και, σε κάθε περίπτωση, σε τουλάχιστον 3 ανακυκλώσιμες κατηγορίες. Οι κατηγορίες διαχωρισμού αποβλήτων μπορούν να περιλαμβάνουν χαρτί, χαρτόνι, μέταλλο, μεταλλικά κουτιά, γυαλί, πλαστικό, φιάλες με επιστροφή χρημάτων, οργανικά απόβλητα, κηπευτικά απόβλητα, έλαια μαγειρέματος, ξύλο, υφάσματα, ηλεκτρονικά απόβλητα κ.λπ. Άλλα απόβλητα, τα γενικά απόβλητα και τα επικίνδυνα απόβλητα δεν θεωρούνται ως κατηγορία (τα επικίνδυνα απόβλητα καλύπτονται στο κριτήριο 5.4). Όπου η εθνική νομοθεσία απαιτεί τη συλλογή πολλαπλών ειδών αποβλήτων σε έναν ενιαίο κάδο, και τον διαχωρισμό τους εκτός εγκατάστασης, η συλλογή αυτή υπολογίζεται ως 1 ανακυκλώσιμη κατηγορία.

Όλα τα απόβλητα αποθηκεύονται με ασφάλεια σύμφωνα με την ισχύουσα εθνική και τοπική νομοθεσία, και η τάξη και καθαριότητα στον χώρο αποβλήτων είναι υποχρεωτικές. Οι σταθμοί διαλογής είναι εύκολα προσβάσιμοι από το προσωπικό και σαφώς σηματοδοτημένοι με οδηγίες και σήμανση που υποδεικνύουν τον σωστό τρόπο διαχωρισμού των αποβλήτων. Αυτές περιλαμβάνουν τόσο γραπτές επεξηγήσεις όσο και εικονίδια ή απεικονίσεις για τη διευκόλυνση της κατανόησης. Συνιστάται οι επεξηγήσεις να παρέχονται και σε γραφή Braille. Πριν από την επιθεώρηση, υποβάλλονται φωτογραφίες των σημείων διαλογής αποβλήτων που αποδεικνύουν σαφώς ότι γίνεται διαχωρισμός σε τουλάχιστον 3 ανακυκλώσιμες κατηγορίες (ή όπως απαιτείται από την εθνική νομοθεσία), με τις αντίστοιχες ετικέτες, σημάνσεις και οδηγίες, αποτυπώνοντας το σύστημα στην πραγματική του λειτουργία.

Επιπλέον των κύριων σταθμών διαλογής, το προσωπικό πρέπει να είναι σε θέση να διαχωρίζει τα απόβλητα σε τουλάχιστον 3 από τις ίδιες κατηγορίες σε 1 επιπλέον βοηθητικό χώρο. Συνιστάται οι σταθμοί διαλογής να εγκαθίστανται σε όλους τους χώρους με υψηλή παραγωγή αποβλήτων. Για εγκαταστάσεις με κουζίνες, η προτεινόμενη τοποθεσία για αυτόν τον πρόσθετο σταθμό είναι εντός ή κοντά στην κουζίνα. Επιπλέον, εάν οι επισκέπτες μπορούν να διαχωρίζουν τα απόβλητα στα δωμάτια, το προσωπικό καθαριότητας πρέπει επίσης να είναι σε θέση να διαχωρίζει τα απόβλητα που παράγονται στα δωμάτια (π.χ. μέσω ειδικών διαμερισμάτων ή δοχείων στα καροτσάκια καθαρισμού).

Όπου οι τοπικές υποδομές περιορίζουν τη δυνατότητα διαχωρισμού όλων των ρευμάτων αποβλήτων, η εγκατάσταση εξετάζει ποια είδη αποβλήτων είναι περιβαλλοντικά, και βάσει περιεχομένου, πιο σημαντικά προς διαχωρισμό (λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως η επίπτωση του υλικού στη φύση, η τοπική έλλειψη πόρων ή η απόσταση που απαιτείται για την μεταφορά υλικών προς αντικατάσταση), και χρησιμοποιεί αυτή την ανάλυση για να ιεραρχήσει τις προσπάθειες διαχωρισμού και να ενημερώσει το προσωπικό και τους επισκέπτες. Όπου είναι δυνατόν, η εγκατάσταση δίνει προτεραιότητα στην επαναχρησιμοποίηση έναντι της ανακύκλωσης, εντοπίζοντας ευκαιρίες ώστε υλικά όπως χαρτόνι, γυαλί ή δοχεία να συλλέγονται από τρίτους για άμεση επαναχρησιμοποίηση, μεταπώληση ή συστήματα επιστροφής. Το παρόν κριτήριο αφορά κυρίως στον διαχωρισμό αποβλήτων εντός της εγκατάστασης, ενώ ο χειρισμός και η μεταφορά των αποβλήτων μετά τον διαχωρισμό εξετάζονται στο κριτήριο 5.2.

Εάν, λόγω εθνικής ή τοπικής νομοθεσίας, ορισμένα είδη αποβλήτων συλλέγονται σε έναν κάδο και στη συνέχεια διαχωρίζονται από τις υποδομές διαχείρισης αποβλήτων, ο επιτόπιος διαχωρισμός αυτών των ειδών αποβλήτων δεν είναι υποχρεωτικός. Έτσι κι αλλιώς όμως, το προσωπικό πρέπει να λαμβάνει εκπαίδευση σχετικά με τις πρακτικές διαχείρισης αποβλήτων.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στη Δανία, η εγκατάσταση διαχωρίζει τα απόβλητα όπως απαιτείται από την εθνική νομοθεσία και, σε κάθε περίπτωση, σε τουλάχιστον 10 ανακυκλώσιμες κατηγορίες. Στη Γαλλία, η εγκατάσταση διαχωρίζει τα απόβλητα όπως απαιτείται από την εθνική νομοθεσία και, σε κάθε περίπτωση, σε τουλάχιστον 6 ανακυκλώσιμες κατηγορίες.

Κατά την επιθεώρηση των υποδομών διαλογής αποβλήτων, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι:

• τα απόβλητα διαχωρίζονται σωστά σύμφωνα με την εθνική και τοπική νομοθεσία και, σε κάθε περίπτωση, σε τουλάχιστον 3 ανακυκλώσιμες κατηγορίες, σύμφωνα με τις υποβληθείσες φωτογραφίες των σημείων διαλογής αποβλήτων
• το προσωπικό είναι σε θέση να διαχωρίζει τα απόβλητα σε τουλάχιστον 3 (ή 6 στη Γαλλία) από τις ίδιες κατηγορίες σε έναν επιπλέον βοηθητικό χώρο, πέραν του κύριου σταθμού διαλογής
• υπάρχουν σαφείς και εύκολα κατανοητές οδηγίες ή σήμανση
• τα απόβλητα διαχωρίζονται σωστά σύμφωνα με αυτές τις οδηγίες (επαληθεύεται με άνοιγμα των κάδων). Εάν διαπιστωθεί λανθασμένος διαχωρισμός, απαιτείται επιπλέον εκπαίδευση του προσωπικού σχετικά με τις αρχές διαχείρισης αποβλήτων. Για τον σκοπό αυτό, αρχεία διορθωτικών ενεργειών, έγγραφα εκπαίδευσης προσωπικού ή παρόμοια αποδεικτικά στοιχεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως υποστηρικτικά τεκμήρια.

Σε ειδικές περιπτώσεις, όπου ορισμένα είδη αποβλήτων συλλέγονται σε έναν κάδο, και στη συνέχεια διαχωρίζονται από τις υποδομές διαχείρισης αποβλήτων λόγω εθνικής ή τοπικής νομοθεσίας, η εγκατάσταση παρουσιάζει γραπτή βεβαίωση (π.χ. επιστολή από την αρμόδια αρχή) που αποδεικνύει τη συμμόρφωση με τη σχετική νομοθεσία.

Η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι όλα τα διαχωρισμένα ρεύματα αποβλήτων υπόκεινται σε ξεχωριστή και σωστή διαχείριση μετά τη συλλογή. Η ακόλουθη διαχείριση αποβλήτων περιλαμβάνει (όπου ενδείκνυται) περαιτέρω διαχωρισμό, ανακύκλωση και διάθεση και εφαρμόζεται ανάλογα με το είδος των αποβλήτων.

Για τη συλλογή και ακόλουθη διαχείριση των διαχωρισμένων αποβλήτων, η εγκατάσταση μπορεί να συνάπτει συμφωνία με δημόσιες εθνικές/τοπικές αρχές διαχείρισης αποβλήτων ή/και ιδιωτικές εταιρείες. Η εγκατάσταση μπορεί επίσης να διαθέτει δικές της υποδομές για την επεξεργασία ορισμένων ειδών αποβλήτων (π.χ. κομποστοποίηση οργανικών ή κηπευτικών αποβλήτων, βλέπε κριτήριο 5.7) ή να χρησιμοποιεί εξοπλισμό για τη μείωση του όγκου των αποβλήτων πριν τη συλλογή, όπως συμπιεστές χαρτονιού.

Εάν τα απόβλητα υπόκεινται σε διαχείριση από δημόσιο φορέα, παρέχονται τιμολόγια ή συμβάσεις που αποδεικνύουν ότι τα ρεύματα αποβλήτων συλλέγονται και μεταφέρονται ξεχωριστά από τον φορέα αυτό. Εάν τα απόβλητα υπόκεινται σε διαχείριση από ιδιωτική εταιρεία, παρέχονται τιμολόγια μαζί με ένα από τα ακόλουθα έγγραφα:
α) σύμβαση που επιβεβαιώνει ότι τα ρεύματα αποβλήτων συλλέγονται και μεταφέρονται ξεχωριστά για περαιτέρω διαχείριση, ή
β) γραπτή βεβαίωση από τον ιδιωτικό φορέα διαχείρισης αποβλήτων ότι τα απόβλητα συλλέγονται και υπόκεινται σε διαχείριση, σύμφωνα με περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα.

Εάν η εγκατάσταση επεξεργάζεται τα απόβλητα στον χώρο της, πρέπει να συμμορφώνεται με την ισχύουσα νομοθεσία. Όπου συγκεκριμένες απαιτήσεις δεν καλύπτονται από τη νομοθεσία, η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι:
• έχει πραγματοποιηθεί εκτίμηση κινδύνου που επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχουν αρνητικές περιβαλλοντικές ή υγειονομικές επιπτώσεις και
• τα απόβλητα πράγματι ανακυκλώνονται ή επεξεργάζονται κατάλληλα.

Η ευθύνη για τη διασφάλιση ότι τα απόβλητα συλλέγονται και μεταφέρονται ξεχωριστά, ισχύει επίσης για οποιοδήποτε είδος αποβλήτων αποστέλλεται στο εξωτερικό, είτε από το σημείο δημιουργίας στην εγκατάσταση, είτε μέσω μίας υποδομής διαχείρισης αποβλήτων.

Σε περιπτώσεις όπου οι επιλογές διαχείρισης αποβλήτων είναι περιορισμένες (λόγω της τοποθεσίας της εγκατάστασης ή έλλειψης τοπικών υποδομών), και εφόσον δεν απαγορεύεται από τη νομοθεσία, συνιστάται η εγκατάσταση να διερευνά εναλλακτικές λύσεις, όπως επεξεργασία στον χώρο της, συνεργασία με ιδιώτες ή συνεργασίες με άλλους οργανισμούς για την ανάπτυξη κοινών συστημάτων διαχείρισης αποβλήτων. Για συνεργασίες με ιδιώτες ή άλλους οργανισμούς, η εγκατάσταση συνάπτει συμφωνία που κατοχυρώνει τα δικαιώματα των εμπλεκομένων μερών, και περιλαμβάνει οικονομικές αποζημιώσεις/συμφωνίες, τεκμηρίωση που εξηγεί τον τρόπο χρήσης των συλλεγόμενων αποβλήτων, καθώς και άλλους θεσμικούς κανόνες της συνεργασίας.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει στοιχεία που επιβεβαιώνουν ότι όλα τα ρεύματα αποβλήτων συλλέγονται και μεταφέρονται ξεχωριστά και, όπου είναι εφαρμόσιμο, υφίστανται κατάλληλη επεξεργασία. Ανάλογα με το είδος της διαχείρισης αποβλήτων, ο επιθεωρητής επαληθεύει τα ακόλουθα αποδεικτικά στοιχεία:

α) Για απόβλητα που συλλέγονται από δημόσιο φορέα: παρέχονται τιμολόγια ή συμβάσεις των τελευταίων 24 μηνών (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μηνών (για τους αιτούντες για πρώτη φορά), που αποδεικνύουν ότι τα ξεχωριστά ρεύματα αποβλήτων συλλέγονται και μεταφέρονται ξεχωριστά·

β) Για απόβλητα που συλλέγονται από ιδιωτικό φορέα: παρέχεται τιμολόγιο, και επιπλέον, μία σύμβαση που επιβεβαιώνει ξεχωριστή συλλογή και μεταφορά για περαιτέρω επεξεργασία, ή μία γραπτή βεβαίωση από τον ιδιωτικό φορέα διαχείρισης αποβλήτων, ότι τα απόβλητα συλλέγονται και υπόκεινται σε διαχείριση σύμφωνα με περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα, κατά τους τελευταίους 24 μήνες (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μήνες (για τους αιτούντες για πρώτη φορά) ή

γ) Για απόβλητα που επεξεργάζονται στον χώρο της εγκατάστασης: εκτίμηση κινδύνου που επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχουν αρνητικές περιβαλλοντικές ή υγειονομικές επιπτώσεις, και έγγραφα που αποδεικνύουν ότι τα απόβλητα ανακυκλώνονται ή επεξεργάζονται σωστά (π.χ. Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας, διαδικασίες κομποστοποίησης). Οι υποδομές επίσης επιθεωρούνται οπτικά κατά την επιθεώρηση.

Η επιθεώρηση των κάδων επιβεβαιώνει ότι η συχνότητα συλλογής και ο αριθμός των κάδων επαρκούν για την συλλογή ολόκληρου του όγκου των διαχωρισμένων αποβλήτων. (π.χ. εάν παρατηρηθούν υπερχειλισμένοι κάδοι, η συχνότητα συλλογής ή ο αριθμός των κάδων πρέπει να ρυθμιστούν).

Η εγκατάσταση προσφέρει στους επισκέπτες μια σαφή και εύκολη δυνατότητα διαχωρισμού των αποβλήτων τους. Τα απόβλητα που διαχωρίζονται από τους επισκέπτες συλλέγονται σωστά, και τελικά τοποθετούνται στους αντίστοιχους κάδους αποβλήτων, στους σταθμούς διαχείρισης. Είναι σημαντικό το σύστημα που απευθύνεται στους επισκέπτες να ευθυγραμμίζεται με τις πρακτικές της διαχείρισης αποβλήτων της εγκατάστασης (κριτήριο 5.1).

Η δυνατότητα διαχωρισμού αποβλήτων παρέχεται σε τουλάχιστον 1 στρατηγικό κύριο κοινόχρηστο χώρο, όπως η αίθουσα υποδοχής, αίθουσες/χώροι συνεδρίων, διάδρομοι, εστιατόρια. Κατ’ ελάχιστον, διατίθενται 3 κατηγορίες αποβλήτων προς διαχωρισμό, με τα γενικά απόβλητα να αποτελούν 1 από αυτές τις κατηγορίες. Ο διαχωρισμός των αποβλήτων μπορεί να γίνεται μέσω ξεχωριστών κάδων για διαφορετικά είδη αποβλήτων ή μέσω ενός κάδου με εσωτερικές υποδιαιρέσεις. Απαιτείται να υπάρχει σαφή σήμανση με κείμενο και εικονίδια ή απεικονίσεις, που να υποδεικνύουν τους διαφορετικούς κάδους/διαμερίσματα, για τα διαφορετικά είδη αποβλήτων.

Συνιστάται επίσης η παροχή δυνατοτήτων διαλογής αποβλήτων στα δωμάτια των επισκεπτών, καθώς και σε πρόσθετους κοινόχρηστους χώρους, όπως κοινόχρηστες τουαλέτες ή χώρους στάθμευσης. Εναλλακτικά, είναι δυνατό να εφαρμόζεται σύστημα όπου οι επισκέπτες τοποθετούν διαχωρισμένα απόβλητα σε ευδιάκριτα σημεία (π.χ. χαρτί και εφημερίδες στο τραπέζι, μπουκάλια και κουτάκια δίπλα στον κάδο και λοιπά απόβλητα εντός του κάδου) στα δωμάτια των επισκεπτών. Ωστόσο, σε τέτοια συστήματα πρέπει να είναι σαφές στον επισκέπτη ποιο απόβλητο τοποθετείται πού, και (εφόσον επιτρέπεται από τη νομοθεσία), το προσωπικό να ελέγχει επιπλέον εάν ο διαχωρισμός έχει γίνει σωστά, πριν τη μεταφορά στους κεντρικούς κάδους. Σε περιπτώσεις υψηλότερης παραγωγής αποβλήτων από τους επισκέπτες (π.χ. σε μονάδες με ιδιωτική κουζίνα όπως εξοχικές κατοικίες ή διαμερίσματα), παρέχεται διαχωρισμός αποβλήτων εντός της μονάδας.

Οι πληροφορίες προς τους επισκέπτες σχετικά με τις δυνατότητες διαλογής αποβλήτων περιλαμβάνονται στις πληροφορίες για τις γενικές περιβαλλοντικές δεσμεύσεις της εγκατάστασης (μέσω φακέλων στα δωμάτια των επισκεπτών, οθονών TV στα δωμάτια ή σε κοινόχρηστους χώρους, ή μέσω πληροφοριών σε κοινόχρηστους χώρους / αίθουσες συνεδρίων κ.λπ.) (βλ. κριτήριο 2.3). Η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι αυτή η ενημέρωση είναι ακριβής, σαφής και εύκολα κατανοητή.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στη Δανία και τη Γαλλία, δεδομένου ότι η νομοθεσία απαιτεί από τις εγκαταστάσεις να διαχωρίζουν περισσότερες από τρεις (3) κατηγορίες αποβλήτων, στους επισκέπτες παρέχονται οι ίδιες επιλογές διαχωρισμού.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι:

• υπάρχει σύστημα διαχωρισμού αποβλήτων προσβάσιμο στους επισκέπτες σε τουλάχιστον 1 κοινόχρηστο χώρο
• είναι δυνατός ο διαχωρισμός από τους επισκέπτες σε τουλάχιστον 3 κατηγορίες (συμπεριλαμβανομένων των γενικών αποβλήτων)
• οι κάδοι έχουν σωστή σήμανση και η ενημέρωση είναι σαφής και κατανοητή (κείμενο και εικονίδια)
• υπάρχει σύστημα διαχωρισμού σε εξοχικές κατοικίες ή διαμερίσματα με κουζίνες για τους επισκέπτες, και
• το σύστημα διαλογής που προσφέρεται στους επισκέπτες ευθυγραμμίζεται με το συνολικό σύστημα διαχείρισης αποβλήτων της εγκατάστασης.

Η εγκατάσταση διαθέτει κατάλογο των ειδών επικίνδυνων αποβλήτων που συνήθως παράγει και διασφαλίζει ότι:

• όλα τα επικίνδυνα χημικά και απόβλητα απαιτούν ιδιαίτερα προσεκτικό χειρισμό σύμφωνα με την εθνική/τοπική νομοθεσία και τις συστάσεις ασφαλείας των Δελτίων Δεδομένων Ασφαλείας 
• τα επικίνδυνα απόβλητα αποθηκεύονται σε σφραγισμένα, δοχεία ή κάδους, με σαφή σήμανση, κατασκευασμένους από συμβατά υλικά, διαχωρισμένα ανά είδος ώστε να εμποδίζονται αρνητικές αντιδράσεις. Είναι τοποθετημένα σε δίσκους συλλογής διαρροών ή δευτερογενείς δεξαμενές συγκράτησης, όπου απαιτείται. Ανάλογα με το χημικό απόβλητο και τους τοπικούς κανονισμούς, αυτά μπορούν να βρίσκονται σε εσωτερικούς ή εξωτερικούς χώρους, υπό την προϋπόθεση ότι αποτρέπουν την περιβαλλοντική ρύπανση
• τα δοχεία και οι χώροι αποθήκευσης επιθεωρούνται τακτικά όπως ορίζεται εσωτερικά για διαρροές ή φθορές, με διορθωτικές ενέργειες όταν απαιτείται. Οι επιθεωρήσεις αυτές μπορούν να τεκμηριώνονται στην Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας της εγκατάστασης για την διατήρηση της ασφάλειας
• συνιστάται τα επικίνδυνα χημικά και απόβλητα να αποθηκεύονται σε κλειδωμένο, κατάλληλα αεριζόμενο χώρο, απομονωμένο από άλλα υλικά/απόβλητα, ώστε να αποφεύγονται κίνδυνοι στην υγεία και ασφάλεια τους προσωπικού που μπαίνει στον χώρο. Η τοποθέτηση διαχωριστών υδρογονανθράκων σε ακάλυπτους χώρους στάθμευσης, συνιστάται για την αποτροπή ρύπανσης απορροών, και
• τα επικίνδυνα χημικά και απόβλητα μεταφέρονται με ασφάλεια σε εγκεκριμένη υποδομή παραλαβής σύμφωνα με την εθνική/τοπική νομοθεσία. Δημόσιες αρχές ή ιδιωτικές εταιρείες εγκεκριμένες για μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων, αναλαμβάνουν κατά προτίμηση τη μεταφορά των επικίνδυνων αποβλήτων στην πλησιέστερη κατάλληλη υποδομή. Εναλλακτικά, η εγκατάσταση μπορεί να επιβλέπει τη μεταφορά των επικίνδυνων αποβλήτων εφόσον αυτό γίνεται με τρόπο ασφαλή για το περιβάλλον και την υγεία, και σύμφωνα με την εθνική/τοπική νομοθεσία για την μεταφορά των επικίνδυνων αποβλήτων.

Στον τομέα της φιλοξενίας και του τουρισμού, κοινά παραδείγματα επικίνδυνων χημικών περιλαμβάνουν καθαριστικά όπως απορρυπαντικά, απολυμαντικά ή καθαριστικά φούρνων που περιέχουν αμμωνία ή λευκαντικό· χημικά πισίνας όπως χλώριο και άλλα απολυμαντικά· φυτοφάρμακα/παρασιτοκτόνα που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο των παρασίτων μέσα και γύρω από τις εγκαταστάσεις (αυτά επιτρέπονται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις – βλ. κριτήριο 7.8)· γυαλιστικά, κεριά και αρωματικά χώρου που συχνά περιλαμβάνουν Πτητικές Οργανικές Ενώσεις· χρώματα και διαλύτες περιλαμβάνοντας διαλυτικά και υλικά αφαίρεσης· υγρά λίπη και έλαια όπως μαγειρικό λάδι, βενζίνη, πετρέλαιο και λιπαντικά, και όποια άλλα χημικά που επισημαίνονται με το σύμβολο «Κίνδυνος», συμβολίζοντας την επικινδυνότητά τους.

Τυπικά παραδείγματα στερεών επικίνδυνων αποβλήτων στις εγκαταστάσεις τουρισμού και φιλοξενίας περιλαμβάνουν χρησιμοποιημένες μπαταρίες (π.χ. από τηλεχειριστήρια, φορητούς φακούς μπαταρίας ή άλλες παροχές για τους επισκέπτες)· λαμπτήρες φθορισμού, χρησιμοποιημένα τόνερ και μελάνια εκτυπωτών (μπορεί να περιλαμβάνουν τοξικά κατάλοιπα και μικροπλαστικά)· στερεά λίπη και έλαια (όπως απόβλητα που έχουν αφαιρεθεί από σχάρες, σωλήνες αποστράγγισης και λιποσυλλέκτες, απόβλητα ελαίων και φίλτρα λαδιού)· ηλεκτρονικά απόβλητα που περιλαμβάνουν επικίνδυνες ουσίες (όπως άχρηστες συσκευές που περιλαμβάνουν μπαταρίες)· φαρμακευτικά απόβλητα (π.χ. ληγμένα ή μη χρησιμοποιημένα φάρμακα)· υπολείμματα βερνικιών και κόλλας· δοχεία ψεκασμού· και εμποτισμένο ξύλο.

Παρακαλώ σημειώστε ότι οι παραπάνω λίστες δεν είναι πλήρης και πρέπει να αξιολογούνται σύμφωνα με την εθνική/τοπική νομοθεσία και τις συγκεκριμένες λειτουργίες της εγκατάστασης.

Σε συγκεκριμένες χώρες, όπου, λόγω τοπικών περιορισμών, πιθανά είδη επικίνδυνων αποβλήτων, π.χ. λαμπτήρες, δεν διαχωρίζονται από άλλα είδη αποβλήτων μετά τη συλλογή, η εγκατάσταση παρέχει αποδεικτικά τέτοιων περιορισμών και τεκμηριώνει περαιτέρω, ότι οι απαραίτητες προσπάθειες για άλλες διαθέσιμες επιλογές έχουν διερευνηθεί. Επιπλέον, η εγκατάσταση διασφαλίζει ασφαλής αποθήκευση πριν την απόρριψη και παραμένει ενεργά ενημερωμένη για νέες εξελίξεις στην αγορά. Είναι επίσης δυνατόν να συνεργαστεί με άλλες εγκαταστάσεις για κοινή μεταφορά των διαχωρισμένων επικίνδυνων αποβλήτων, εφόσον γίνεται με ασφάλεια και χωρίς να καταλήγει σε συμβιβασμό ως προς την επακόλουθη μεταχείριση τέτοιων αποβλήτων.

Συνιστάται η διερεύνηση εναλλακτικών, πιο βιώσιμων λύσεων για τα επικίνδυνα προϊόντα (π.χ. μπαταρίες, υγρά χημικά, τόνερ και μελάνια με οικολογικό σήμα). Οι εγκαταστάσεις ενθαρρύνονται περαιτέρω, για τακτική αξιολόγηση των ειδών και ποσοτήτων επικίνδυνων χημικών που χρησιμοποιούνται, και των αποβλήτων που παράγονται. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορεί να εντοπίσει τι μπορεί να αποφεύγεται ή να αντικατασταθεί με λιγότερο βλαβερές εναλλακτικές, ή και να μειώσει τη συχνότητα αποκομιδής μέσω πιο αποδοτικής χρήσης. 

Η εγκατάσταση παρουσιάζει κατάλογο επικίνδυνων αποβλήτων που συνήθως παράγει. Επιπλέον, παρέχει 1 από τους ακόλουθους τύπους τεκμηρίωσης, που δείχνει πώς τα επικίνδυνα απόβλητα μεταφέρονται σε μια εγκεκριμένη υποδομή παραλαβής: 

α) αν τα επικίνδυνα απόβλητα μεταφέρονται από δημόσιες αρχές ή από αδειοδοτημένες εταιρίες εγκεκριμένες να χειριστούν τέτοια απόβλητα: τις αντίστοιχες συμβάσεις ή βεβαιώσεις

β) σε χώρες όπου η μεταχείριση των επικίνδυνων χημικών δεν ρυθμίζεται από εθνική περιβαλλοντική νομοθεσία: μία Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας που αποδεικνύει ότι η μεταφορά των επικίνδυνων αποβλήτων στην πλησιέστερη εγκεκριμένη υποδομή παραλαβής γίνεται με ασφάλεια. Επιπλέον, η εγκατάσταση παρέχει πληροφόρηση για την μέθοδο μεταχείρισης, και για τα μέτρα περιβαλλοντικής προστασίας που υπάρχουν στην τελική υποδομή επεξεργασίας

γ) αν η εγκατάσταση είναι υπεύθυνη για την μεταφορά των δικών της επικίνδυνων χημικών και αποβλήτων (π.χ. σε ένα δημόσιο σημείο ή τοπικό σταθμό συλλογής όπως ένα παντοπωλείο): ένα έγγραφο που δείχνει την διεύθυνση και τον τύπο του σημείου παράδοσης (π.χ. σημείο συλλογικής συλλογής, κέντρο ανακύκλωσης κ.λπ.) ή άδειες μεταφοράς επικίνδυνων αποβλήτων, ώστε να δείξει πλήρη συμμόρφωση με την εθνική και τοπική νομοθεσία, που προσδιορίζει την μεταφορά των επικίνδυνων αποβλήτων. 

Η οπτική επιθεώρηση επιβεβαιώνει την καταλληλότητα και αντοχή των ξεχωριστών κάδων για τα διαφορετικά είδη επικίνδυνων στερεών/υγρών χημικών και αποβλήτων και ότι δεν υπάρχουν διαρροές. Αν, κατά την διάρκεια της επιθεώρησης, παρατηρηθεί διαρροή ή κάποιου είδους πρόβλημα, ο επιθεωρητής μπορεί να ζητήσει να δει τις σχετικές διαδικασίες και καταγραφές στους τακτικούς ελέγχους διαρροών.

Για τη διασφάλιση της ασφαλούς απόρριψης ειδών υγιεινής από τους επισκέπτες, ένας κάδος απορριμμάτων είναι διαθέσιμος σε απόσταση έως 1 μέτρο από κάθε λεκάνη. Αυτό ισχύει για λεκάνες που βρίσκονται στο μπάνιο ή σε ξεχωριστό χώρο τουαλέτας στα δωμάτια επισκεπτών, στις τουαλέτες προσωπικού και στις κοινόχρηστες τουαλέτες.

Συνιστάται να τοποθετείται σήμανση κοντά στην λεκάνη, ή να παρέχονται σαφείς πληροφορίες στον χώρο του δωματίου ή της τουαλέτας, που να ενημερώνουν τους χρήστες να μην απορρίπτουν είδη υγιεινής ή άλλα ακατάλληλα αντικείμενα στη λεκάνη, αλλά να απορρίπτονται στον κοντινό κάδο.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληπτικούς ελέγχους σε τουλάχιστον 1 κοινόχρηστη τουαλέτα, 1 τουαλέτα προσωπικού και σε δωμάτια επισκεπτών, σύμφωνα με τη μεθοδολογία A όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι, ώστε να επιβεβαιώσει την ύπαρξη κάδου απορριμμάτων σε απόσταση έως 1 μέτρου από κάθε λεκάνη (μεθοδολογία B).

Η εγκατάσταση τηρεί μηνιαία και ετήσια καταγραφή της ποσότητας των συνολικών αποβλήτων (όλα τα ελεγχόμενα ρεύματα μαζί), των υπολειμματικών/σύμμεικτων αποβλήτων (μη ανακυκλώσιμων) και των αποβλήτων τροφίμων. Επιπλέον συνιστάται η καταγραφή μηνιαίων και ετήσιων δεδομένων για όλα τα άλλα είδη αποβλήτων για τους οποίους εφαρμόζεται διαχωρισμός και συλλογή (βάσει του κριτηρίου 5.1) ή/και απαιτείται από τη νομοθεσία στην χώρα (π.χ. γυαλί, χαρτί, χαρτόνι, μέταλλο, πλαστικά). Η τιμή των «συνολικών αποβλήτων» πρέπει να αναφέρει σαφώς ποια ρεύματα αποβλήτων έχουν συμπεριληφθεί στον υπολογισμό. Η παρακολούθηση επικίνδυνων αποβλήτων δεν είναι υποχρεωτική, αλλά συνιστάται.

Τα δεδομένα αποβλήτων καταγράφονται με σταθερή μονάδα μέτρησης για κάθε ρεύμα αποβλήτων που έχει εντοπιστεί, είτε κατά βάρος (π.χ. κιλά ή τόνοι) είτε κατά όγκο (π.χ. λίτρα ή κυβικά μέτρα). Το λιγότερο, παρέχονται μηνιαίες και ετήσιες καταγραφές για τα δεδομένα αποβλήτων των τελευταίων 2 πλήρων ημερολογιακών ετών για τη συνολική ποσότητα αποβλήτων, τα υπολειμματικά/σύμμεικτα απόβλητα και τα απόβλητα τροφίμων. (Οι αιτούντες για πρώτη φορά υποβάλλουν δεδομένα του τελευταίου πλήρους ημερολογιακού έτους ή το λιγότερο 3 μηνών, εάν δεν υπάρχουν διαθέσιμα προγενέστερα δεδομένα).

Σε περιπτώσεις όπου οι εργολάβοι αποβλήτων παρέχουν μηνιαία ή τριμηνιαία δεδομένα, αυτά πρέπει να χρησιμοποιούνται. Όπου μηνιαία δεδομένα δεν είναι άμεσα διαθέσιμα (π.χ. λόγω δομικών περιορισμών, περιορισμών εργολάβων, κοινοχρήστων κτιρίων, σημείων συλλογής κοινά με τους γείτονες), η εγκατάσταση παρέχει την πιο ακριβή δυνατή εκτίμηση με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα. Αποδεκτές μεθοδολογίες περιλαμβάνουν:

α) τριμηνιαία δεδομένα εργολάβου διαιρούμενα δια του 3
β) εκτίμηση βάσει «εβδομάδων παρακολούθησης» (1 εβδομάδα ανά τρίμηνο), όπου μετρώνται πραγματικές ποσότητες αποβλήτων και γίνεται αναγωγή. Αυτό περιλαμβάνει τη συλλογή και τη μέτρηση πραγματικών δεδομένων αποβλήτων κατά την διάρκεια μιας αντιπροσωπευτικής εβδομάδας ανά τρίμηνο, και την αναγωγή των αποτελεσμάτων στο σύνολο του τριμήνου. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν τουλάχιστον 4 τεκμηριωμένες «εβδομάδες παρακολούθησης» ανά έτος, μία ανά τρίμηνο, πάνω στις οποίες βασίζονται οι εκτιμήσεις 
γ) παρακολούθηση βάσει αριθμού συλλογών ανά ρεύμα αποβλήτων

Εάν καμία από αυτές τις επιλογές δεν είναι εφικτή και εφόσον η εγκατάσταση δέχεται βεβαίωση από τον εργολάβο ότι τα μηνιαία ή τα τριμηνιαία δεδομένα δεν είναι διαθέσιμα, μπορούν να υποβληθούν ετήσια δεδομένα. Η χρήση εκτιμήσεων, όπως απλά η διαίρεση ενός γνωστού ετήσιου συνόλου δια 12 για παραγωγή μηνιαίων τιμών, δεν θεωρείται επαρκής.

Σε περιπτώσεις όπου οι επισκέπτες μεταφέρουν οι ίδιοι τα απόβλητα σε κοινά σημεία συλλογής με άλλες επιχειρήσεις ή κατοικίες όπως σε κάποιους χώρους κάμπινγκ ή τουριστικά πάρκα, η εγκατάσταση εξακολουθεί να είναι υπεύθυνη για την παρακολούθηση των λειτουργικών αποβλήτων που παράγονται στις δικές της υποδομές. Αυτό περιλαμβάνει, για παράδειγμα, απόβλητα κουζίνας, προσωπικού, συντήρησης και καθαρισμού.

Συνιστάται στις εγκαταστάσεις να αρχίσουν να παρακολουθούν την χρήση σε επίπεδο προϊόντος για προϊόντα υψηλής κατανάλωσης (όπως σακούλες απορριμμάτων, πλαστικές μεμβράνες τροφίμων, δοχεία καθαριστικών, παντόφλες μίας χρήσης ή πλαστικά μπουκάλια νερού μιας χρήσης). Η παρακολούθηση μονάδων που αγοράζονται ετησίως, με αντίστοιχα δεδομένα βάρους και κόστους, επιτρέπει στην εγκατάσταση να εντοπίσει τα προϊόντα που επηρεάζουν την συνολική χρήση, και να ιεραρχήσει παρεμβάσεις.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Σε Γαλλία, Πορτογαλία, Φινλανδία και Δανία, η εγκατάσταση καταγράφει τη συνολική ποσότητα αποβλήτων, τα υπολειμματικά/σύμμεικτα απόβλητα, τα απόβλητα τροφίμων και τα ανακυκλώσιμα απόβλητα. Σε Δανία και Φινλανδία, η εγκατάσταση επιπλέον αναλύει κάθε επιμέρους ρεύμα ανακυκλώσιμων αποβλήτων.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει μηνιαία και ετήσια δεδομένα αποβλήτων για τα συνολικά απόβλητα (όλα τα ελεγχόμενα ρεύματα μαζί), τα υπολειμματικά/σύμμεικτα απόβλητα (μη ανακυκλώσιμα), και τα απόβλητα τροφίμων. Απαιτείται σαφής τεκμηρίωση του τρόπου υπολογισμού των συνολικών αποβλήτων.

Σε ειδικές περιπτώσεις, η εγκατάσταση παρουσιάζει:

• γραπτή βεβαίωση από τον εργολάβο αποβλήτων, που να δηλώνει ποια δεδομένα μπορούν να παρέχονται (ετήσια ή τριμηνιαία), όταν μηνιαία ή τριμηνιαία δεδομένα δεν είναι διαθέσιμα
• τεκμηρίωση της μεθοδολογίας που χρησιμοποιήθηκε (τριμηνιαία ή εβδομάδες παρακολούθησης), συμπεριλαμβανομένων καταγραφών εβδομάδων παρακολούθησης όταν γίνεται εκτίμηση 
• δεδομένα τουλάχιστον 3 μηνών για νέες εγκαταστάσεις ή για εγκαταστάσεις υποψήφιες για πρώτη φορά, που έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε δεδομένα προηγούμενης απόδοσης.

Όπου είναι εφικτό, η οπτική επιθεώρηση επιβεβαιώνει τις πρακτικές συλλογής και μέτρησης αποβλήτων στις εγκαταστάσεις.

Η εγκατάσταση διαθέτει σύστημα διαχωρισμού και επαναχρησιμοποίησης οργανικών αποβλήτων. Τα οργανικά απόβλητα περιλαμβάνουν υπολείμματα τροφίμων και κηπευτικά απόβλητα, καθώς και άλλα βιοδιασπώμενα υλικά, όπως κατακάθια καφέ, φλούδες φρούτων και λαχανικών, φύλλα τσαγιού και, όπου είναι εφικτό, κομποστοποιήσιμες συσκευασίες. Για να διασφαλιστεί ότι τα απόβλητα τροφίμων και τα κηπευτικά απόβλητα παραμένουν μη μολυσμένα και κατάλληλα για τις αντίστοιχες μεθόδους επεξεργασίας, η εγκατάσταση διατηρεί σαφή διαχωρισμό μεταξύ των πηγών οργανικών αποβλήτων, πριν την επιλογή οποιασδήποτε μεθόδου επεξεργασίας (π.χ. κομποστοποίηση, βιοαέριο, εξωτερική συλλογή).

Η εγκατάσταση υιοθετεί τουλάχιστον 1 από τις ακόλουθες προσεγγίσεις για τη διαχείριση οργανικών αποβλήτων:

α) Τα οργανικά απόβλητα κομποστοποιούνται εντός του χώρου: η κομποστοποίηση στον χώρο της εγκατάστασης ενθαρρύνεται και περιλαμβάνει όλα τα κατάλληλα για κομποστοποίηση απόβλητα τροφίμων και κηπευτικά απόβλητα. Σε αυτή την περίπτωση, η εγκατάσταση ορίζει υπεύθυνο άτομο για τη διαδικασία κομποστοποίησης. Το άτομο αυτό έχει λάβει κατάλληλη εκπαίδευση ή καθοδήγηση σχετικά με τις διαδικασίες κομποστοποίησης και την ασφάλεια. Η εκπαίδευση αυτή πρέπει να τεκμηριώνεται. Η εγκατάσταση εξηγεί πώς χρησιμοποιείται το παραγόμενο κομπόστ, όπως σε διαμόρφωση τοπίου, κηπουρική ή τοπική γεωργία. Συνιστάται η χρήση του κομπόστ ως λίπασμα για πράσινους χώρους ή λαχανόκηπους εντός της εγκατάστασης.

β) Τα οργανικά απόβλητα συλλέγονται από εξωτερικό πάροχο για κομποστοποίηση, παραγωγή βιοαερίου ή άλλες μορφές περιβαλλοντικά ορθής επεξεργασίας. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει υποδομές κομποστοποίησης, αναερόβιους χωνευτές ή βιομηχανικές μονάδες επεξεργασίας που παράγουν ενέργεια ή λιπάσματα από οργανική ύλη. Εάν επιλεγεί αυτή η μέθοδος, η εγκατάσταση παρέχει τεκμηρίωση που επιβεβαιώνει την ονομασία του παρόχου υπηρεσιών, το είδος οργανικών αποβλήτων που δέχεται (π.χ. υπολείμματα τροφίμων, κηπευτικά, βιοδιασπώμενες συσκευασίες) και την τελική χρήση ή μέθοδο επεξεργασίας (π.χ. κομποστοποίηση, βιοαέριο, γεωργική χρήση).

γ) Υπολείμματα τροφίμων και άλλα κατάλληλα οργανικά απόβλητα συλλέγονται και διανέμονται σε τοπικές φάρμες για χρήση ως ζωοτροφή. Η πρακτική αυτή είναι εφικτή μόνο εάν η εθνική ή τοπική νομοθεσία επιτρέπει τη χρήση αποβλήτων τροφίμων για ζωική κατανάλωση. Σε αυτή την περίπτωση, η εγκατάσταση συμμορφώνεται με όλες τις εφαρμόσιμες υγειονομικές απαιτήσεις, κανόνες αποθήκευσης και μεταφοράς και παρέχει τεκμηρίωση της συμμόρφωσης της. Εάν η πρακτική αυτή περιορίζεται ή απαγορεύεται από τη νομοθεσία, η εγκατάσταση ακολουθεί τη νομοθεσία.

Για κομποστοποίηση στον χώρο της εγκατάστασης ισχύουν οι τοπικοί και εθνικοί νόμοι καθώς και οι ακόλουθες πρακτικές:

• διατήρηση ισορροπίας μεταξύ υλικών πλούσιων σε άζωτο («πράσινα») και υλικών πλούσιων σε άνθρακα («καφέ») για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική αποσύνθεση
• τακτικός αερισμός του κομπόστ (όπως ορίζεται εσωτερικά) για τη διατήρηση των επιπέδων οξυγόνου
• παρακολούθηση της υγρασίας ώστε να αποφεύγονται αναερόβιες συνθήκες ή ξήρανση
• προστασία του κομπόστ από παράσιτα και έντονες βροχοπτώσεις με την χρήση κατάλληλων καλυμμάτων ή συστήματα προστασίας
• το κομπόστ τοποθετείται και αντιμετωπίζεται με τρόπο που αποτρέπει δυσάρεστες οσμές και δεν επηρεάζει χώρους επισκεπτών ή προσωπικού

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στη Γαλλία, το παρόν κριτήριο είναι υποχρεωτικό.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τα ακόλουθα, ανάλογα με την επιλεγμένη μέθοδο:

α) Για κομποστοποίηση στον χώρο της εγκατάστασης: το σύστημα κομποστοποίησης (σωρός, κάδος ή σύστημα)· το όνομα και την εκπαίδευση του υπεύθυνου ατόμου· σαφή περιγραφή της χρήσης του κομπόστ.

β) Για εξωτερική επεξεργασία: σύμβαση ή συμφωνία με τον εξωτερικό πάροχο· τεκμηρίωση που δείχνει το είδος αποβλήτων που συλλέγονται και τον τρόπο επεξεργασίας (π.χ. παραγωγή βιοαερίου ή κομπόστ).

γ) Για διάθεση ως ζωοτροφή: τεκμηρίωση που επιβεβαιώνει ότι η πρακτική επιτρέπεται από την εθνική/τοπική νομοθεσία και δείχνει καταγραφές της διαδικασίας και συνεργασιών με τοπικές φάρμες.

Σε όλες τις περιπτώσεις, κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει την ύπαρξη συστήματος διαχωρισμού οργανικών αποβλήτων και αξιολογεί εάν η πρακτική είναι σύμφωνη με την επιλεγμένη προσέγγιση.

Η εγκατάσταση δεν χρησιμοποιεί είδη μίας χρήσης για υπηρεσίες τροφίμων και ποτών (περιλαμβάνονται όλα τα αναλώσιμα είδη που χρησιμοποιούνται για εσωτερικές υπηρεσίες εστίασης), όπως ποτήρια, πιάτα, μαχαιροπίρουνα, καλαμάκια, αναδευτήρες καφέ κ.λπ. Η αναφορά είναι, μεταξύ άλλων, για οποιαδήποτε είδη μίας χρήσης που χρησιμοποιούνται σε εστιατόρια, μπαρ, χώρους συνεδρίων, snack bars, υπηρεσία δωματίου, ψύκτες νερού, δωμάτια επισκεπτών, μπάνια, σημεία για τσάι/καφέ ή άλλους χώρους όπου μπορούν να παρέχονται τέτοια είδη μιας χρήσης.

Είδη μίας χρήσης επιτρέπεται να παρέχονται μόνο για υπηρεσίες φαγητού/ποτού σε πακέτο, (π.χ. υπηρεσίες για καφέ/τσάι/φαγητό προς μεταφορά, για πακέτα πρωινού, για μπουφέ ορθίων με περισσότερους από 100 επισκέπτες και σε έκτακτες περιπτώσεις όπου λόγοι ασφάλειας ή τοπικοί κανονισμοί ασφάλειας απαιτούν την χρήση τους (όπως σε χώρους πισίνας, και περιβάλλοντα υψηλών υγειονομικών απαιτήσεων). Αυτά τα είδη μιας χρήσης που προορίζονται για προϊόντα υπηρεσιών τροφίμων και ποτών, δεν πρέπει να είναι από συμβατικό πλαστικό. Η εγκατάσταση οφείλει να χρησιμοποιεί πιστοποιημένα βιοδιασπώμενα ή κομποστοποιήσιμα πλαστικά υποκατάστατα (πιστοποιημένα από ανεξάρτητο φορέα πιστοποίησης) ή μη πλαστικά υλικά όπως χαρτί (κατά προτίμηση χωρίς πλαστική επικάλυψη), χαρτόνι, ξύλο, άμυλο καλαμποκιού ή άλλα φυτικής προέλευσης υλικά. Συνιστάται όλα τα εναλλακτικά υλικά που χρησιμοποιούνται να είναι επίσης πιστοποιημένα ως βιοδιασπώμενα ή κομποστοποιήσιμα.

Τα είδη μιας χρήσης για υπηρεσίες φαγητού/ποτού σε πακέτο δεν πρέπει να αποτελούν την προεπιλεγμένη ή μοναδική επιλογή· η εγκατάσταση οφείλει να περιορίζει ενεργά τη χρήση τους, για παράδειγμα αποφεύγοντας την ανοιχτή προβολή ποτηριών ή καπακιών μίας χρήσης.

Για τα είδη φαγητού/ποτού σε πακέτο ή σε περιπτώσεις όπου η χρήση ειδών μίας χρήσης είναι αναπόφευκτη για λόγους ασφάλειας, συνιστάται η εγκατάσταση να εφαρμόζει συστήματα ποσοτικής ιχνηλασίας και παρακολούθησης, συμπεριλαμβάνοντας:

• ετήσια μείωση του αριθμού ειδών μίας χρήσης για υπηρεσίες τροφίμων και ποτών 
• τον μακροπρόθεσμο στόχο της σταδιακής κατάργησης όλων των ειδών μίας χρήσης, ακόμη και κομποστοποιήσιμων 
• τον έλεγχο εξαιρέσεων (π.χ. καταγράφοντας πόσα είδη μιας χρήσης χρησιμοποιούνται ακόμα σε χώρους πισίνας ή συναφή χώρους).

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στην Σουηδία και την Γαλλία, δεν χρησιμοποιούνται πιστοποιημένα βιοδιασπώμενα ή κομποστοποιήσιμα πλαστικά υποκατάστατα (ακόμη και αν είναι πιστοποιημένα από ανεξάρτητο φορέα πιστοποίησης). Τα είδη φαγητού/ποτού σε πακέτο κατασκευάζονται αποκλειστικά από μη πλαστικά υλικά όπως χαρτί (κατά προτίμηση χωρίς πλαστική επικάλυψη), χαρτόνι, ξύλο, άμυλο καλαμποκιού ή άλλα φυτικής προέλευσης, βιοδιασπώμενα υλικά.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι δεν χρησιμοποιούνται είδη μίας χρήσης σε όλους τους χώρους επισκεπτών (π.χ. δωμάτια, εστιατόρια, μπαρ, αίθουσες συνεδρίων κ.λπ.). Ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψίες σε τουλάχιστον 1 χώρο αποθήκευσης σύμφωνα με τη μεθοδολογία A όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι για να επαληθεύσει την συμμόρφωση.

Σε ειδικές περιπτώσεις (για είδη υπηρεσιών φαγητού/ποτού σε πακέτο, για μπουφέ ορθίων άνω των 100 ατόμων ή όπου τα είδη μιας χρήσης είναι αναπόφευκτα για λόγους ασφάλειας), ο επιθεωρητής επαληθεύει ότι:

• δεν χρησιμοποιούνται πλαστικά είδη μίας χρήσης· και
• τυχόν είδη μίας χρήσης που παρέχονται είναι κατασκευασμένα από πιστοποιημένα βιοδιασπώμενα ή κομποστοποιήσιμα εναλλακτικά πλαστικά ή μη πλαστικά όπως χαρτί, χαρτόνι, (κατά προτίμηση χωρίς πλαστική επικάλυψη), ξύλο, άμυλο καλαμποκιού ή άλλα φυτικά βιοδιασπώμενα υλικά.

Όπου απαιτείται, ο επιθεωρητής μπορεί να ζητήσει πιστοποιητικά προϊόντων ή Δελτία Δεδομένων Ασφαλείας για την επιβεβαίωση της κομποστοποιησιμότητας ή βιοδιασπασιμότητας του υλικού, και των προϋποθέσεων που απαιτούνται.

Η εγκατάσταση περιορίζει τη χρήση ατομικά συσκευασμένων μερίδων τροφίμων και ποτών στους κύριους χώρους εξυπηρέτησης. Να μην προσφέρονται περισσότερα από 5 είδη προϊόντων τροφίμων και ποτών ανά προσφερόμενη υπηρεσία εστίασης σε ατομικές συσκευασίες μίας χρήσης.

Το κριτήριο αυτό εφαρμόζεται σε όλους τους χώρους, όπως εστιατόρια, καφέ, μπαρ, καντίνες προσωπικού και υπηρεσία δωματίου (συμπεριλαμβανομένων των χώρων καφέ στα δωμάτια). Δεν εφαρμόζεται σε υπηρεσίες φαγητού σε πακέτο, περίπτερα ή μίνι μπαρ, αν και συνιστάται η ελαχιστοποίηση της χρήσης συσκευασμένων προϊόντων και σε αυτούς τους χώρους.

Τα προϊόντα τροφής και ποτών περιλαμβάνουν: γάλα/κρέμα, ζάχαρη, βούτυρο, μέλι, μαρμελάδα, γιαούρτι, τυριά, αλάτι/πιπέρι, τσάι, σάλτσες όπως κέτσαπ, μαγιονέζα κ.λπ. Τα ακόλουθα προϊόντα της ίδιας λειτουργικής κατηγορίας μπορούν να υπολογίζονται ως 1 είδος: καφές (όλα τα είδη), μαρμελάδα (όλα τα είδη), τσάι (όλα τα είδη), αλάτι/πιπέρι (όλα τα είδη), ζάχαρη (όλα τα είδη).

Τα ακόλουθα προϊόντα εξαιρούνται από αυτό το κριτήριο και συνεπώς δεν υπολογίζονται στο όριο των 5 ειδών: 
• εμφιαλωμένα ποτά που πωλούνται στις αρχικές σφραγισμένες συσκευασίες τους (π.χ. ανθρακούχα ποτά, μπύρες, κρασί)
• προϊόντα που προσφέρονται για αλλεργίες ή τροφικές δυσανεξίες (π.χ. χωρίς γλουτένη ή λακτόζη)
• έτοιμα γεύματα που παραγγέλλονται από προμηθευτή τροφίμων
• έτοιμα προς κατανάλωση πρόχειρα φαγητά (όπως παγωτά, παιδικά επιδόρπια κ.λπ.).

Επιπλέον, είδη μιας χρήσης για υπηρεσία δωματίου, μπορεί να επιτραπούν εάν δεν υπάρχει 24ωρη λειτουργία κουζίνας ή όταν η κουζίνα είναι κλειστή. Όλα τα προϊόντα που προσφέρονται στους επισκέπτες χωρίς περαιτέρω επεξεργασία για ένα διαφορετικό προϊόν ή πιάτο, περιλαμβάνονται στο κριτήριο αυτό. Δεν επιτρέπεται προϊόντα να παραλαμβάνονται σε ατομικές συσκευασίες, και στη συνέχεια να μεταφέρονται σε επαναχρησιμοποιούμενα δοχεία για χρήση από τους επισκέπτες.

Συνιστάται η αντικατάσταση όλων των ατομικά συσκευασμένων προϊόντων. Αντί αυτών, η εγκατάσταση μπορεί να παρέχει ατομικές μερίδες σε επαναχρησιμοποιούμενα δοχεία (π.χ. μικρά ποτήρια). Η χρήση πλαστικών μίας χρήσης αποθαρρύνεται, εκτός εάν απαιτείται για λόγους υγείας και ασφάλειας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η εγκατάσταση παρέχει τεκμηρίωση της απαίτησης που καθιστά απαραίτητη την χρήση τους.

Για όλες τις ατομικά συσκευασμένες μερίδες συνιστάται η ανακύκλωση των συσκευασιών.

Επιπλέον, συνιστάται στην εγκατάσταση:
• σταδιακή κατάργηση όλων των προϊόντων τροφής και ποτών σε συσκευασίες μίας χρήσης 
• εφαρμογή ποσοτικής παρακολούθησης για μείωση των μονάδων των προϊόντων αυτών ετησίως και πρόοδο προς την πλήρη κατάργηση τους.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στην Ολλανδία, επιπλέον των παραπάνω απαιτήσεων, δεν επιτρέπεται η προσφορά των εξής 5 προϊόντων τροφής και ποτών σε ατομικές συσκευασίες μίας χρήσης: μούσλι, cornflakes, τυρί, προϊόντα κρέατος (π.χ. ζαμπόν), καφέ-γάλα, γάλα και γιαούρτι.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι δεν προσφέρονται περισσότερα από 5 είδη προϊόντων τροφής και ποτών σε ατομικές συσκευασίες μίας χρήσης ανά υπηρεσία εστίασης της εγκατάστασης.

Η εγκατάσταση παρέχει σαπούνι, σαμπουάν, κρέμα μαλλιών και αφρόλουτρο σε δοσομετρητές αντί για ατομικές συσκευασίες ταξιδιωτικού μεγέθους. Αυτό ισχύει για τα μπάνια δωματίων των επισκεπτών, τουαλέτες σε κοινόχρηστους χώρους και τουαλέτες/ντους σε χώρους προσωπικού.

Δεν επιτρέπεται η παροχή πρόσθετων ατομικά συσκευασμένων προϊόντων προσωπικής περιποίησης μεγέθους ταξιδιού, του ίδιου τύπου προϊόντος, στα δωμάτια των επισκεπτών.

Οι δοσομετρητές που μπορούν να γεμίσουν εκ νέου είναι μόνιμες ή μη συσκευές, σχεδιασμένες να μπορούν να ξαναγεμιστούν πολλές φορές είτε από την εγκατάσταση είτε από τον προμηθευτή. Όπου είναι δυνατόν, συνιστάται συνεργασία με προμηθευτές του προϊόντος για συλλογή, καθαρισμό, επαναχρησιμοποίηση και επαναγέμιση αυτών των δοσομετρητών.

Μεγάλες σε μέγεθος συσκευασίες μίας χρήσης ή ημι-επαναχρησιμοποιούμενες συσκευασίες που απορρίπτονται μετά την χρήση του προϊόντος (π.χ. σε περιπτώσεις όπου οι δοσομετρητές που μπορούν να γεμιστούν εκ νέου δεν επιτρέπονται από τον νόμο), θεωρούνται αποδεκτοί δοσομετρητές μόνο εάν εφαρμόζονται τα ακόλουθα:
• τα υλικά ανακυκλώνονται 
• η γραπτή Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας καθαριότητας ορίζει ότι οι φιάλες απορρίπτονται, μόνο όταν είναι εντελώς άδειες 
• αν οι προμηθευτές του προϊόντος προσφέρουν υπηρεσία για συλλογή, επαναχρησιμοποίηση, και γέμισμα των δοσομετρητών τους, η εγκατάσταση παρέχει τεκμηρίωση που να αποδεικνύει ότι οι δοσομετρητές επαναχρησιμοποιούνται/γεμίζονται εκ νέου από τον παραγωγό/προμηθευτή (π.χ. τιμολόγια, συμφωνίες, τεκμηρίωση παρακολούθησης).

Το στερεό σαπούνι επιτρέπεται, μόνο εάν είναι συσκευασμένο σε χαρτόνι ή χαρτί και η εγκατάσταση ανακυκλώνει τα υπολείμματα του σαπουνιού (εφαρμόσιμο μόνο σε χώρες όπου η επαναχρησιμοποίηση του σαπουνιού επιτρέπεται).

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει την ύπαρξη δοσομετρητών και ελέγχει ότι:

• χρησιμοποιούνται είτε δοσομετρητές που γεμίζουν εκ νέου ή μεγάλες σε μέγεθος συσκευασίες ημι-επαναχρησιμοποιούμενων δοσομετρητών. Εάν χρησιμοποιούνται οι δεύτερες, η εγκατάσταση παρέχει τεκμηρίωση ότι οι μεγάλου μεγέθους συσκευασίες ανακυκλώνονται, και η Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας καθαριότητας περιλαμβάνει πληροφορίες ότι οι συσκευασίες μπορούν να απορριφθούν μόνον εφόσον είναι εντελώς άδειες. 

• υπάρχει απόδειξη συμμόρφωσης με εθνική νομοθεσία όπου χρειάζεται

• δεν παρέχονται πρόσθετα ατομικά προϊόντα προσωπικής περιποίησης μίας χρήσης. 

Ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψίες σε τουλάχιστον 1 περιοχή αποθήκευσης, και στα δωμάτια των επισκεπτών ακολουθώντας την μεθοδολογία Α όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι. 

Η εγκατάσταση δεν παρέχει είδη προσωπικής φροντίδας και άλλα είδη μίας χρήσης σε τουλάχιστον 50% των δωματίων επισκεπτών, ενώ ενθαρρύνεται η πλήρης συμμόρφωση σε όλη την εγκατάσταση. Τα είδη αυτά διατίθενται μόνο κατόπιν αιτήματος, από το τμήμα υποδοχής ή άλλο κεντρικό σημείο εξυπηρέτησης. Η γραπτή Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας υποδεικνύει ποια δωμάτια επισκεπτών είναι εφοδιασμένα με είδη προσωπικής φροντίδας και άλλες παροχές μιας χρήσης, και ποια δεν είναι.

Η λίστα των ειδών που περιλαμβάνονται, χωρίς να περιορίζονται, σε αυτό το κριτήριο, είναι: σκουφάκια μπάνιου, χτένες, ξυραφάκια, οδοντόβουρτσες, οδοντόκρεμες, μπατονέτες, δίσκοι/μαντηλάκια ντεμακιγιάζ, λίμες νυχιών, οδοντικό νήμα, ενυδατικά προϊόντα, γυάλισμα παπουτσιών, παντόφλες, σετ ραπτικής, σετ ξυρίσματος, σετ οδοντικής φροντίδας, γυναικεία πακέτα και παρόμοιες παροχές μιας χρήσης. Για να είναι έγκυρο το κριτήριο, κανένας συνδυασμός μερικής συμμόρφωσης δεν είναι αποδεκτός (π.χ. έχοντας 1 είδος κατόπιν αιτήματος, ενώ τα άλλα να παραμένουν διαθέσιμα στο δωμάτιο). 

Συνιστάται:

• Τα υλικά που χρησιμοποιούνται για αυτά τα είδη να μην είναι πλαστικά όπου είναι δυνατόν. Εναλλακτικά προτιμώνται υλικά από ανακυκλωμένο πλαστικό, ξύλο, χαρτί, ή πιστοποιημένα ή βιοδιασπώμενα υλικά με οικολογικό σήμα

• Η εγκατάσταση καταγράφει τα αιτήματα των επισκεπτών για αυτά τα είδη για να παρακολουθήσει την ζήτηση και να προσδιορίσει τις δυνατότητες για περαιτέρω μείωση των απορριμμάτων

• Η εγκατάσταση ενημερώνει τους επισκέπτες για τη ευσυνείδητη χρήση πόρων σε σχέση με τα είδη προσωπικής φροντίδας και άλλες παροχές μιας χρήσης 

• Όπου είναι δυνατόν, επαναχρησιμοποιούμενα είδη μπορούν να προσφερθούν (π.χ παντόφλες που πλένονται και ξανα-χρησιμοποιούνται στα δωμάτια των επισκεπτών). 

Ενθαρρύνεται η πλήρης κατάργηση των προϊόντων αυτών με την πάροδο του χρόνου. Εγκαταστάσεις που δεν προσφέρουν καθόλου τέτοια είδη συμμορφώνονται αυτόματα με αυτό το κριτήριο (αυτό θα επαληθευτεί από τον επιθεωρητή κατά την διάρκεια της οπτικής επιθεώρησης).

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στο Βέλγιο, τα είδη προσωπικής φροντίδας και άλλα είδη μίας χρήσης δεν διατίθενται σε κανένα δωμάτιο.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει την γραπτή Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας που καταδεικνύει ποια δωμάτια επισκεπτών είναι εφοδιασμένα με είδη προσωπικής φροντίδας και άλλες παροχές μιας χρήσης, και ποια δεν είναι.

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχουν είδη προσωπικής φροντίδας ή άλλα είδη μίας χρήσης σε τουλάχιστον 50% των δωματίων επισκεπτών (ή 100% στο Βέλγιο) και ότι παρέχονται στους επισκέπτες μόνο κατόπιν αιτήματος.

Ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψία σε δωμάτια επισκεπτών σύμφωνα με τη μεθοδολογία A όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι, για να επαληθεύσει εάν ότι παρουσιάζεται στην Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας ισχύει.

Σε ειδικές περιπτώσεις, όπου η κατηγοριοποίηση της εγκατάστασης απαιτεί την παροχή τέτοιων ειδών σε όλα τα δωμάτια επισκεπτών, προσκομίζεται τεκμηρίωση όπως ένα απόσπασμα από τον κατάλογο ελέγχου κατάταξης σε συνδυασμό με κάποια απόδειξη της έγκρισης της.

Εκτός εάν απαγορεύεται από τη νομοθεσία, η εγκατάσταση προσφέρει 1 από τις ακόλουθες επιλογές επαναχρησιμοποιούμενων ή επιστρεφόμενων δοχείων για φαγητό/ποτό σε πακέτο εντός και εκτός των χώρων της εγκατάστασης:

α) επιτρέπεται στους επισκέπτες να φέρνουν και να χρησιμοποιούν τα δικά τους επαναχρησιμοποιούμενα δοχεία· ή

β) παρέχεται σύστημα επαναχρησιμοποιούμενων δοχείων που λειτουργεί με βάση επιστρεφόμενη εγγύηση, π.χ. γυάλινα βάζα, ανοξείδωτα κουτιά ή άλλα ανθεκτικά υλικά.

Η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι η δυνατότητα αυτή προβάλλεται εμφανώς μέσω κατάλληλων καναλιών, όπως αφίσες, μενού ή ψηφιακές πλατφόρμες.

Παρότι το κριτήριο αυτό αφορά ιδιαιτέρως τα ξενοδοχεία all-inclusive, τα κάμπινγκ και τα παραθεριστικά πάρκα με κιόσκια ή χώρους εστίασης, όπου η διάθεση γευμάτων σε πακέτο είναι συχνή και ο όγκος των αποβλήτων συσκευασίας μπορεί να είναι υψηλός, εφαρμόζεται γενικά σε όλες τις εγκαταστάσεις που προσφέρουν τρόφιμα και ποτά σε πακέτο, είτε εντός είτε εκτός του χώρου της εγκατάστασης.

Για την ενθάρρυνση της συμμετοχής των επισκεπτών, συνιστάται η εγκατάσταση να εφαρμόζει συστήματα εγγύησης, συνεργασίες με δίκτυα επαναχρησιμοποιούμενων δοχείων ή να προσφέρει ψηφιακά κουπόνια για εκπτώσεις σε επισκέπτες που φέρνουν τα δικά τους δοχεία.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στην Γαλλία και την Ολλανδία, το παρόν κριτήριο είναι υποχρεωτικό.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει το σύστημα που εφαρμόζει για επαναχρησιμοποιούμενα ή επιστρεφόμενα δοχεία. Ο επιθεωρητής εξετάζει τα μέσα επικοινωνίας (π.χ. σήμανση, αναφορές σε μενού, σημειώσεις ιστοσελίδας) και μπορεί να επαληθεύσει τη διαθεσιμότητα επιστρεφόμενων δοχείων επί τόπου.

Εκτός εάν συγκεκριμένοι τοπικοί υγειονομικοί κανονισμοί καθιστούν αυτό το κριτήριο μη εφαρμόσιμο, η εγκατάσταση δεν χρησιμοποιεί ούτε προσφέρει κλινοσκεπάσματα ή λευκά είδη μπάνιου μίας χρήσης. Αυτό περιλαμβάνει σεντόνια, μαξιλαροθήκες και υποστρώματα, προστατευτικά καλύμματα στρωμάτων, παπλωματοθήκες, πετσέτες (εκτός από πετσέτες χεριών) και πατάκια μπάνιου.

Επιπλέον, όταν τα λευκά είδη παρέχονται από εξωτερικό συνεργάτη (π.χ. ενοικιαζόμενα λευκά είδη), δεν παραδίδονται τυλιγμένα σε πλαστικό μίας χρήσης. Αντί αυτού χρησιμοποιούνται επαναχρησιμοποιούμενες λύσεις, όπως καλυμμένα καρότσια μεταφοράς ή επαναχρησιμοποιούμενες υφασμάτινες σακούλες.

Κατά την επιθεώρηση των αποθηκευτικών χώρων, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι δεν χρησιμοποιούνται λευκά είδη μίας χρήσης. Ο επιθεωρητής επίσης ελέγχει τη διαδικασία παράδοσης ώστε να διασφαλίσει ότι τα λευκά είδη δεν είναι συσκευασμένα σε πλαστικό μίας χρήσης.

Επιπλέον, εάν ο επιθεωρητής διαπιστώσει ασυνέπειες ή υποψίες μη συμμόρφωσης, πραγματοποιεί δειγματοληψίες σε δωμάτια επισκεπτών σύμφωνα με τη μεθοδολογία A όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι, ώστε να επιβεβαιωθεί η συμμόρφωση.

Σε ειδικές περιπτώσεις όπου δεν είναι δυνατή η οπτική παρατήρηση της διαδικασίας παράδοσης λευκών ειδών κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση προσκομίζει επιβεβαίωση από προμηθευτές (π.χ. φωτογραφίες) ή συμβάσεις υπηρεσιών που αποδεικνύουν ότι οι παραδόσεις των λευκών ειδών είναι χωρίς πλαστικό.

Σε περίπτωση που η εγκατάσταση ισχυρίζεται ότι οι τοπικοί υγειονομικοί κανονισμοί καθιστούν το κριτήριο μη εφαρμόσιμο, προσκομίζεται τεκμηρίωση που υποστηρίζει τον ισχυρισμό αυτό και ο επιθεωρητής επαληθεύει τη συμμόρφωση εξετάζοντας την εφαρμοσιμότητα των σχετικών κανονισμών υγείας που παρατίθενται.

Η εγκατάσταση αναπτύσσει και εφαρμόζει Πολιτική Βιώσιμων Προμηθειών που παρέχει σαφείς κατευθύνσεις σχετικά με το πώς ενσωματώνονται περιβαλλοντικές, κοινωνικές, πολιτιστικές και οικονομικές παράμετροι βιωσιμότητας, σε όλες τις αγοραστικές αποφάσεις.

Η πολιτική εφαρμόζεται σε:
• αγαθά επένδυσης
• προϊόντα τροφίμων και ποτών
• μη αναλώσιμα αγαθά, όπως έπιπλα, χαλιά, επιτραπέζια σκεύη κ.λπ. (π.χ. αγορά μεταχειρισμένων επίπλων και εξοπλισμού)
• δομικά υλικά και υπηρεσίες κατασκευής/ανακαίνισης·
• όλους τους παρόχους υπηρεσιών και προμηθευτές που εμπλέκονται στη λειτουργία, ανακαίνιση ή κατασκευή της εγκατάστασης
• άλλα προϊόντα που σχετίζονται με τις υπηρεσίες της εγκατάστασης, όπως προϊόντα καθαρισμού· και
• υπηρεσίες, όπως πλυντηρίου.

Η Πολιτική Βιώσιμων Προμηθειών περιλαμβάνει:
• συγκεκριμένες δεσμεύσεις για μείωση της παραγωγής αποβλήτων, π.χ. επιλογή προϊόντων και προμηθευτών που μειώνουν την περιττή συσκευασία και τα πλαστικά μίας χρήσης·
• αναφορά σε πρότυπα καλής μεταχείρισης των ζώων, όπου εφαρμόζεται (π.χ. αγορά τροφίμων, προμήθεια υλικών)
• σαφείς προσδοκίες όσον αφορά την συμμόρφωση με την εθνική και τη διεθνή εργατική νομοθεσία, ειδικά κατά τη διάρκεια κατασκευών ή ανακαινίσεων
• σαφείς απαιτήσεις από τους προμηθευτές, για παράδειγμα, σχετικά με πρακτικές ανθρωπίνων δικαιωμάτων
• οδηγίες για κατάλληλους χώρους ανάπαυσης και εργασίας για τους εργαζόμενους καθώς και οδηγίες που ενθαρρύνουν την απασχόληση τοπικού εργατικού δυναμικού όπου είναι δυνατόν.

Επιπλέον, οι προσδοκίες από τους προμηθευτές που διατυπώνονται στην Πολιτική Βιώσιμων Προμηθειών κοινοποιούνται σε όλους τους προμηθευτές τουλάχιστον μία φορά κάθε 2 έτη (π.χ. μέσω φόρμας επικοινωνίας με προμηθευτές, όρων συμβάσεων ή γραπτών απαιτήσεων).

Η πολιτική καταγράφεται επίσημα, κοινοποιείται σε όλο το σχετικό προσωπικό και τη διοίκηση, επανεξετάζεται τουλάχιστον μια φορά κάθε 4 έτη και αναθεωρείται όταν απαιτείται, ώστε να αντικατοπτρίζει εξελισσόμενους στόχους βιωσιμότητας ή αλλαγές στο πλαίσιο προμηθειών. Εάν η εγκατάσταση αποτελεί μέρος αλυσίδας, μπορεί να χρησιμοποιείται πολιτική προμηθειών σε επίπεδο ομίλου, υπό την προϋπόθεση ότι προσαρμόζεται στο τοπικό πλαίσιο και εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη εγκατάσταση.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:
• χρονολογημένη Πολιτική Βιώσιμων Προμηθειών που έχει εγκριθεί επίσημα από τη διοίκηση. Προσάρτημα ή συμπλήρωμα της πολιτικής γίνεται αποδεκτό ως ισοδύναμο αποδεικτικό· και
• τεκμηρίωση που αποδεικνύει ότι όλοι οι προμηθευτές έλαβαν τις προσδοκίες από αυτούς, για παράδειγμα, σχετικά με τις πρακτικές ανθρωπίνων δικαιωμάτων (π.χ. υπογεγραμμένες φόρμες προμηθευτών, emails ή όρους συμβάσεων τουλάχιστον μία φορά κάθε 2 έτη.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληπτικό έλεγχο της υποστηρικτικής τεκμηρίωσης της επικοινωνίας με τους προμηθευτές, εξετάζοντας δείγμα 3 εγγράφων (μεθοδολογία Γ). 

Όλα τα ανεξάρτητα καταστήματα και επιχειρήσεις ενημερώνονται τακτικά σχετικά με τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές πρωτοβουλίες βιωσιμότητας της εγκατάστασης, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων του Green Key.

Τα ανεξάρτητηα καταστήματα και επιχειρήσεις που λειτουργούν περιλαμβάνουν, ενδεικτικά, κομμωτήρια, καφέ, μπαρ, εστιατόρια, γυμναστήρια, spa, ταξιδιωτικά και τουριστικά γραφεία, καταστήματα αναμνηστικών, καταστήματα ρούχων, κιόσκια, εταιρείες ενοικίασης ποδηλάτων κ.λπ.

Η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι η ενημέρωση για τις πρωτοβουλίες βιωσιμότητας και το Green Key πραγματοποιείται σε αυτές τις ανεξάρτητες επιχειρήσεις τουλάχιστον μία φορά κάθε 2 έτη. Οι πληροφορίες μπορεί να παρέχονται μέσω γραπτής επικοινωνίας, μέσω κοινών συναντήσεων κ.λπ..

Όλα τα ανεξάρτητα καταστήματα και οι επιχειρήσεις ενθαρρύνονται να ακολουθούν τις ίδιες αρχές βιωσιμότητας με το Green Key. Παρέχονται παραδείγματα όπως:
• μείωση αποβλήτων (π.χ. περιορισμός πλαστικών μίας χρήσης) 
• ενεργειακή αποδοτικότητα (π.χ. χρήση φωτισμού LED, εξοπλισμού εξοικονόμησης ενέργειας)
• εξοικονόμηση νερού (π.χ. υδραυλικά εξαρτήματα χαμηλής κατανάλωσης)
• βιώσιμες προμήθειες (π.χ. αποφυγή επιβλαβών υλικών, προσφορά οικολογικά πιστοποιημένων προϊόντων) κ.λπ.

Όπου είναι δυνατόν, το προσωπικό των ανεξάρτητων καταστημάτων και επιχειρήσεων λαμβάνει εκπαίδευση παρόμοια με αυτήν του προσωπικού της εγκατάστασης.

Για υπηρεσίες ή παροχές που ανήκουν και διοικούνται από το ίδιο νομικό πρόσωπο με την εγκατάσταση ή λειτουργούν βάσει σύμβασης όπου η διοίκηση της εγκατάστασης διατηρεί τον έλεγχο της υπηρεσίας, η μίσθωση ή η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρα που απαιτεί από την επιχείρηση να ακολουθεί τα εφαρμόσιμα κριτήρια Green Key. Η ρήτρα ορίζει ότι η επιχείρηση αναμένεται να εργαστεί με στόχο τους σκοπούς βιωσιμότητας του Green Key και μπορεί να προστεθεί σε υπάρχουσα συμφωνία, εάν υφίσταται μια σε λειτουργία.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:
• πληροφορίες σχετικά με τα ανεξάρτητα καταστήματα και επιχειρήσεις που λειτουργούν στον χώρο της 
• τεκμηρίωση (π.χ. πρακτικά συναντήσεων, ή επικοινωνίας μέσω email, συμφωνίες, κ.λπ.) που αποδεικνύει ότι τα ανεξάρτητα καταστήματα και οι επιχειρήσεις ενημερώνονται τακτικά (τουλάχιστον κάθε 2 έτη) για τις περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες βιωσιμότητας της εγκατάστασης και ενθαρρύνονται να οργανώνουν τις δραστηριότητες τους στο πνεύμα των κριτηρίων του Green Key. 

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληπτικό έλεγχο της υποστηρικτικής τεκμηρίωσης της επικοινωνίας με τα ανεξάρτητα καταστήματα και επιχειρίσεις, εξετάζοντας δείγμα 3 εγγράφων (μεθοδολογία Γ).

Σε ειδικές περιπτώσεις, για υπηρεσίες ή παροχές που ανήκουν και διοικούνται από το ίδιο νομικό πρόσωπο με την εγκατάσταση ή λειτουργούν βάσει σύμβασης (όπου η διοίκηση της εγκατάστασης διατηρεί τον έλεγχο της υπηρεσίας), η εγκατάσταση παρουσιάζει τις συμβάσεις μίσθωσης που περιλαμβάνουν δέσμευση συμμόρφωσης με τα πρότυπα του Green Key. Προσάρτημα ή συμπλήρωμα της σύμβασης γίνεται αποδεκτό ως ισοδύναμο αποδεικτικό.

Η εγκατάσταση δίνει προτεραιότητα στην αγορά και χρήση χαρτιού εκτύπωσης, φακέλων και εκτυπωμένων έντυπων υλικών με διεθνώς και εθνικά αναγνωρισμένη οικολογική σήμανση. Το λιγότερο 75% του χαρτιού εκτύπωσης, φακέλων και εκτυπωμένων έντυπων υλικών (π.χ. καταλόγους, κλειδοθήκες, φυλλάδια, συσκευασίες προϊόντων περιποίησης με ή χωρίς επωνυμία) αγορασμένα ή παραγγελθέντα εντός των τελευταίων 24 μηνών (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μηνών (για τους αιτούντες για πρώτη φορά) έχουν οικολογική σήμανση.

Το κριτήριο περιλαμβάνει χαρτί γραφείου (π.χ. χαρτί φωτοτυπικού, επιστολόχαρτα, τυπωμένα τιμολόγια επισκεπτών, διοικητικά έγγραφα και έντυπα που χρησιμοποιούνται στο τμήμα υποδοχής ή σε βοηθητικούς χώρους).

Η συμμόρφωση με το κριτήριο αποδεικνύεται με βάση τις ποσότητες (δηλαδή τον αριθμό μονάδων, όπως τεμάχια, κουτιά, συσκευασίες κ.λπ.) του χαρτιού εκτύπωσης, των φακέλων και των εκτυπωμένων έντυπων υλικών που παράχθηκαν ή παραγγέλθηκαν κατά τους τελευταίους 24 ή 6 μήνες (ανάλογα με το έτος πιστοποίησης), χρησιμοποιώντας τα αρχεία αγορών ως βάση για τον υπολογισμό.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στη Δανία και την Ολλανδία, τουλάχιστον το 90% του πρόσφατα αγορασμένου χαρτιού εκτύπωσης, των φακέλων και των εκτυπωμένων έντυπων υλικών που παράγονται ή παραγγέλλονται από την εγκατάσταση φέρουν οικολογική σήμανση.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει έγγραφα (λίστα ή τιμολόγια), τα οποία δείχνουν:
• το συνολικό αριθμό μονάδων χαρτιού εκτύπωσης, φακέλων και εκτυπωμένων έντυπων υλικών που παράχθηκαν ή παραγγέλθηκαν κατά τους τελευταίους 24 ή 6 μήνες (ανάλογα με το έτος πιστοποίησης)· και
• το υλικό που φέρουν διεθνώς ή εθνικά αναγνωρισμένη οικολογική σήμανση (και ποια είναι αυτή), ώστε να αποδεικνύεται η συμμόρφωση με το όριο του 75%.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιλέγει τυχαίο δείγμα 3 καταγεγραμμένων ειδών χαρτιού εκτύπωσης, φακέλων ή εκτυπωμένων έντυπων υλικών και επιβεβαιώνει ότι οι αντίστοιχες οικολογικές σημάνσεις υπάρχουν στα επιλεγμένα υλικά (μεθοδολογία Γ).

Η εγκατάσταση αναπτύσσει ένα σχέδιο δράσης που προσδιορίζει δυνατότητες μείωσης χρήσης χαρτιού και περιγράφει τις πρωτοβουλίες που θα εφαρμοστούν. Από το σχέδιο δράσης, η εγκατάσταση εφαρμόζει τουλάχιστον 2 πρωτοβουλίες, στη ρεσεψιόν, στα γραφεία, στα δωμάτια επισκεπτών ή/και στις αίθουσες συσκέψεων:

α) Παραδείγματα μέτρων σε δωμάτια επισκεπτών και αίθουσες συσκέψεων:
• περιορισμός της διαθεσιμότητας χαρτιού (π.χ. μικρότερο μέγεθος όπως Α5, λιγότερα φύλλα ή διαθέσιμο μόνο κατόπιν αιτήματος)·
• παροχή χαρτιού μόνο σε κεντρικό τραπέζι στις αίθουσες συσκέψεων 
• παροχή στυλό και χαρτιού μόνο κατόπιν αιτήματος

β) Παραδείγματα μέτρων στη ρεσεψιόν:
• έκδοση τιμολογίων και αποδείξεων μόνο κατόπιν αιτήματος 
• αποφυγή χρήσης φακέλων για εκτυπωμένο υλικό

γ) Παραδείγματα μέτρων σε γραφεία και βοηθητικούς χώρους:
• ενθάρρυνση εκτύπωσης διπλής όψης
• ρύθμιση εκτυπωτών σε προεπιλεγμένες οικολογικές ρυθμίσεις
• επαναχρησιμοποίηση χαρτιού για σημειώσεις 
• περιορισμός άσκοπων εκτυπώσεων μέσω ψηφιακής διανομής εγγράφων.

Ως πρώτο βήμα, συνιστάται η εγκατάσταση να πραγματοποιήσει απογραφή του πού και πώς χρησιμοποιείται το χαρτί (π.χ. στη ρεσεψιόν, στα δωμάτια επισκεπτών, για διοικητικές εργασίες ή σε αίθουσες συσκέψεων), ώστε να εντοπίσει τις πιο σημαντικές δυνατότητες μείωσης. Η απογραφή αυτή μπορεί να βασίζεται στην ίδια λίστα ή μορφή που χρησιμοποιείται στο κριτήριο 6.3.

Η εγκατάσταση ενθαρρύνεται επίσης να θέσει προαιρετικό στόχο μείωσης. Για παράδειγμα, μείωση κατά 10-15% των ποσοτήτων που αγοράζονται σε περίοδο 24 μηνών σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο πιστοποίησης (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση).

Το προσωπικό όλων των σχετικών τμημάτων ενημερώνεται και συμμετέχει στην εφαρμογή του σχεδίου και των μέτρων μείωσης χρήσης χαρτιού.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στην Ολλανδία, η εγκατάσταση εφαρμόζει τουλάχιστον 6 πρωτοβουλίες για τη μείωση της χρήσης χαρτιού στη ρεσεψιόν, στα γραφεία ή/και στα δωμάτια επισκεπτών/αίθουσες συσκέψεων.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει σχέδιο δράσης που περιγράφει τις επιλεγμένες πρωτοβουλίες μείωσης χαρτιού.

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, για υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι εφαρμόζονται τουλάχιστον 2 μέτρα για τη μείωση της χρήσης χαρτιού στο τμήμα υποδοχής, στα γραφεία ή/και στα δωμάτια επισκεπτών / αίθουσες συσκέψεων.

Η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι τουλάχιστον 1 κατηγορία υφασμάτινων προϊόντων (π.χ. πετσέτες, σεντόνια, μαξιλαροθήκες, παπλωματοθήκες, τραπεζομάντιλα, υφασμάτινες πετσέτες φαγητού, στολές καθαριότητας, στολές κουζίνας/F&B, στολές υποδοχής, κουρτίνες, άλλα υφασμάτινα προϊόντα) που αγοράστηκαν ή ενοικιάστηκαν κατά τους τελευταίους 24 μήνες (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μήνες (για τους αιτούντες για πρώτη φορά) φέρουν διεθνώς ή εθνικά αναγνωρισμένη πιστοποίηση προϊόντος που αφορά σε περιβαλλοντικές ή κοινωνικές πτυχές βιωσιμότητας.

Οι πιστοποιήσεις αφορούν στα ίδια τα υφασμάτινα προϊόντα (όχι μόνο στο εργοστάσιο ή την εγκατάσταση παραγωγής) και καλύπτουν 1 ή περισσότερες από τις ακόλουθες πτυχές:
α) πρώτη ύλη (π.χ. βιολογική, ανακυκλωμένη, δίκαιο εμπόριο)
β) διαδικασία παραγωγής (π.χ. μειωμένη χρήση ενέργειας ή χημικών)
γ) συνθήκες εργασίας (π.χ. ηθικά εργασιακά πρότυπα)

Στο πλαίσιο της υπεύθυνης διαχείρισης υφασμάτων, η εγκατάσταση λαμβάνει υπόψη τον πλήρη κύκλο ζωής των υφασμάτων: προμήθεια (π.χ. υψηλή ποιότητα και μεγάλη διάρκεια ζωής), φάση χρήσης (π.χ. αντοχή στο πλύσιμο, αποβολή ινών) και επιλογές κατά το τέλος της ζωής τους (π.χ. δυνατότητα εύκολης ανακύκλωσης όπου υπάρχουν τοπικές επιλογές). Η εγκατάσταση αποφεύγει επίσης υφάσματα που έχουν υποστεί επιβλαβείς χημικές επεξεργασίες (π.χ. επιβραδυντικά φλόγας), εκτός εάν αυτό απαιτείται από τη νομοθεσία. Όπου απαιτείται τέτοια επεξεργασία, προτιμώνται ίνες εγγενώς ανθεκτικές στη φωτιά ή πιστοποιημένες επεξεργασίες χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος.

Τα μεταχειρισμένα, ανακαινισμένα ή επαναχρησιμοποιημένα υφάσματα γίνονται επίσης αποδεκτά, υπό την προϋπόθεση ότι είναι ασφαλή, κατάλληλα για χρήση και δεν αυξάνουν τις μακροπρόθεσμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Σε περίπτωση που η εγκατάσταση διαθέτει έγκυρη σύμβαση μίσθωσης ή παροχής υπηρεσιών για υφασμάτινα είδη, που είχε συναφθεί πριν από την εισαγωγή του παρόντος κριτηρίου, το κριτήριο αυτό θεωρείται κατευθυντήριο (Κ) έως τη λήξη της σύμβασης, και το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027. Με την ανανέωση της σύμβασης, και σε κάθε περίπτωση από την 1η Ιανουαρίου 2028, τα υφασμάτινα είδη που αγοράζονται ή μισθώνονται πρέπει να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του παρόντος κριτηρίου.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει αρχεία αγοράς ή ενοικίασης των τελευταίων 24 ή 6 μηνών (ανάλογα με το έτος πιστοποίησης), που αποδεικνύουν ότι τουλάχιστον 1 κατηγορία υφασμάτινων προϊόντων φέρει αποδεκτή πιστοποίηση.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιλέγει τυχαίο δείγμα 3 υφασμάτινων αντικειμένων από τη σχετική κατηγορία και επιβεβαιώνει ότι οι αντίστοιχες πιστοποιήσεις υπάρχουν στα επιλεγμένα αντικείμενα (μεθοδολογία Γ).

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, εάν η εγκατάσταση διαθέτει έγκυρη σύμβαση ενοικίασης υφασμάτινων ειδών ή παροχής υπηρεσιών που είχε συναφθεί πριν από την εισαγωγή του παρόντος κριτηρίου, η εγκατάσταση προσκομίζει τη σύμβαση, την ημερομηνία έναρξής της και τη διάρκεια ισχύος της.

Τουλάχιστον το 50% των προμηθευτών της εγκατάστασης διαθέτουν αναγνωρισμένη πιστοποίηση από ανεξάρτητο φορέα σε επίπεδο προμηθευτή ή εταιρείας (όχι μόνο για μεμονωμένα προϊόντα). Αυτό ισχύει για όλους τους προμηθευτές με τους οποίους συνεργάζεται η εγκατάσταση κατά την περίοδο πιστοποίησης.

Οι πιστοποιήσεις προμηθευτών σχετίζονται με επαληθεύσιμα πρότυπα βιωσιμότητας. Αποδεκτές κατηγορίες πιστοποιήσεων περιλαμβάνουν, αλλά δεν περιορίζονται σε: συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης, δίκαιες εργασιακές πρακτικές και ανθρώπινα δικαιώματα, πρότυπα καλής μεταχείρισης ζώων, πιστοποιήσεις βιώσιμης επιχειρηματικότητας κ.λπ. Οι πιστοποιήσεις μεμονωμένων προϊόντων (π.χ. πιστοποιημένο βιολογικό προϊόν) δεν πληρούν αυτό το κριτήριο, εκτός εάν η ίδια η επιχείρηση του προμηθευτή είναι πιστοποιημένη.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στη Νορβηγία, τουλάχιστον το 75% των προμηθευτών της εγκατάστασης είναι οικολογικά πιστοποιημένοι.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει καταγραφή (π.χ. λίστα), η οποία δείχνει:
• όλους τους προμηθευτές που χρησιμοποιήθηκαν κατά την περίοδο πιστοποίησης· και
• τους προμηθευτές που διαθέτουν έγκυρες οικολογικές πιστοποιήσεις, ώστε να αποδεικνύεται ότι οι πιστοποιημένοι προμηθευτές αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 50% του συνολικού αριθμού προμηθευτών.

Προσκομίζονται αποδεικτικά στοιχεία, π.χ. αντίγραφα πιστοποιητικών που επιβεβαιώνουν ότι οι αναφερόμενοι προμηθευτές διαθέτουν ισχύουσα αναγνωρισμένη οικολογική πιστοποίηση.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψίες εξετάζοντας δείγμα 3 έγκυρων αντιγράφων πιστοποιητικών από τους προμηθευτές της λίστας (μεθοδολογία Γ).

Η εγκατάσταση αναθέτει υπηρεσίες πλυντηρίου σε εξωτερικό πάροχο που βρίσκεται είτε εντός 100 χλμ. από την εγκατάσταση είτε είναι οικολογικά πιστοποιημένος.

Όταν ο πάροχος επιλέγεται βάσει επαληθευμένης περιβαλλοντικής απόδοσης και όχι απόστασης, ο πάροχος διαθέτει έγκυρη σε ισχύ περιβαλλοντική πιστοποίηση ανεξάρτητου φορέα, η οποία αποδεικνύει συμμόρφωση με αναγνωρισμένα περιβαλλοντικά πρότυπα διαχείρισης σε όλες τις λειτουργίες του. 

Στην σπάνια περίπτωση όπου, λόγω της τοποθεσίας της εγκατάστασης, δεν είναι δυνατή η εύρεση παρόχου εντός 100 χλμ., χρησιμοποιείται ο πλησιέστερος διαθέσιμος πάροχος. Σε αυτές τις περιπτώσεις παρέχονται αποδεικτικά ότι πρόκειται για τον πλησιέστερο δυνατό πάροχο, και αιτιολόγηση της επιλογής (π.χ. ορεινό ανάγλυφο, νησιωτικές περιοχές, εθνικοί περιορισμοί οδικού δικτύου, μη διαθεσιμότητα υπηρεσιών). Για εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε χώρες με έκταση άνω του 1 εκατομμυρίου χλμ², η αποδεκτή μέγιστη απόσταση είναι 500 χλμ.

Παρότι οι υπηρεσίες πλυντηρίου παρέχονται εξωτερικά, η εγκατάσταση αξιολογεί περιβαλλοντικές επιπτώσεις όταν επιλέγει πάροχο. Οφείλει επίσης να παρακολουθεί συνεχώς και να επαναξιολογεί τις πρακτικές του παρόχου, διαχρονικά. Εάν η εγκατάσταση διαχειρίζεται το πλυντήριο εσωτερικά, το κριτήριο δεν είναι εφαρμόσιμο (N/A).

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στο Βέλγιο και την Πορτογαλία, εάν η υπηρεσία πλυντηρίου είναι εξωτερική, βρίσκεται εντός 50 km από την εγκατάσταση.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση που περιλαμβάνει το όνομα, τη διεύθυνση και τη σύμβαση ή τιμολόγια με τον εξωτερικό πάροχο υπηρεσιών πλυντηρίου. 

Επιπλέον, προσκομίζεται ένας από τους ακόλουθους τύπους τεκμηρίωσης:
α) απόδειξη ότι ο πάροχος βρίσκεται εντός 100 χλμ.
β) αιτιολόγηση που να εξηγεί γιατί επελέγη πάροχος πέραν των 100 χλμ., αποδεικτικά ότι δεν υπάρχει πλησιέστερη επιλογή και ότι ο επιλεγμένος πάροχος είναι η επόμενη πλησιέστερη εναλλακτική (π.χ. χάρτης, αλληλογραφία με τοπικούς παρόχους ή περιορισμοί μεταφοράς)
γ) αντίγραφο της περιβαλλοντικής πιστοποίησης του παρόχου υπηρεσιών πλυντηρίου.

Τουλάχιστον το 75% των οχημάτων και των μέσων μεταφοράς που ανήκουν, ενοικιάζονται ή μισθώνονται από την εγκατάσταση είναι ηλεκτρικά οχήματα ή ποδήλατα μεταφοράς (είτε ηλεκτρικά είτε μηχανοκίνητα).

Το κριτήριο εφαρμόζεται σε όλα τα οχήματα που ανήκουν, ενοικιάζονται, μισθώνονται ή βρίσκονται υπό τον επιχειρησιακό έλεγχο της επιχείρησης, όπως αυτοκίνητα, σκούτερ, οχήματα που χρησιμοποιούνται για εσωτερικές μετακινήσεις, μεταφορά επισκεπτών ή προσωπικού και παραδόσεις τροφίμων και ποτών.

Το κριτήριο δεν εφαρμόζεται σε υπηρεσίες ταξί, ανεξάρτητους εξωτερικούς παρόχους υπηρεσιών shuttle ή παρόχους δημόσιων συγκοινωνιών, εκτός εάν η υπηρεσία έχει ανατεθεί αποκλειστικά από την εγκατάσταση μέσω επαναλαμβανόμενης σύμβασης. Πάντως, σε αυτές τις περιπτώσεις, η εγκατάσταση ενθαρρύνεται να προτιμά παρόχους με στόλους χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών, όπου αυτό είναι εφικτό.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει σύνοψη όλων των οχημάτων και μέσων μεταφοράς που χρησιμοποιούνται (ιδιόκτητα, ενοικιαζόμενα ή μισθωμένα), με ένδειξη για τον τύπο οχήματος, την πηγή ενέργειας, και την χρήση.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψία 3 οχημάτων ή/και μέσων μεταφοράς από τη λίστα. Το δείγμα περιλαμβάνει, όπου είναι εφαρμόσιμο, διαφορετικούς τύπους οχημάτων, διαφορετικές πηγές ενέργειας και διαφορετικές χρήσεις (μεθοδολογία Γ).

Η εγκατάσταση ενθαρρύνει ενεργά το προσωπικό να μετακινείται με τρόπο που διασφαλίζει χαμηλές εκπομπές και είναι φιλικός προς την υγεία.

Η εγκατάσταση διαδραματίζει ενεργό ρόλο στο να διασφαλίσει τη συμμετοχή του προσωπικού προωθώντας αυτές τις επιλογές μέσω ενημερωτικών καμπανιών, αναβαθμίσεων υποδομών ή/και παρέχοντας κίνητρα. Παραδείγματα υποστηρικτικών μέτρων περιλαμβάνουν αλλά δεν περιορίζονται σε:

α) γραπτή επικοινωνία (συμπεριλαμβανομένων ψηφιακών καναλιών όπως email ή πλατφόρμες προσωπικού) που στέλνεται τουλάχιστον μία φορά κάθε 6 μήνες

β) ελκυστικές και ευέλικτες αφίσες, οπτικές αναπαραστάσεις πληροφοριών ή ψηφιακό υλικό (κατά προτίμηση με χρήση προτύπων από το Green Key Toolbox)

γ) φυσικό υλικό τοποθετημένο σε εμφανή σημεία για το προσωπικό (είσοδοι, χώροι διαλείμματος, αποδυτήρια)

δ) παροχή υποδομών (π.χ. ασφαλείς και στεγασμένοι χώροι στάθμευσης ποδηλάτων, σταθμοί φόρτισης ηλεκτρικών 

ε) οικονομικά κίνητρα (π.χ. επιδότηση εισιτηρίων μέσων μαζικής μεταφοράς, δωρεάν στάθμευση/φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων, υπηρεσίες μεταφοράς με τακτικά δρομολόγια), ή οργανωμένη υποστήριξη προγραμμάτων κοινής χρήσης αυτοκινήτου (car-pooling).

Όλες οι επικοινωνίες τονίζουν τα διπλά οφέλη της βιώσιμης μετακίνησης:
• μείωση περιβαλλοντικού αποτυπώματος και
• βελτίωση προσωπικής και κοινοτικής υγείας.

Οι βιώσιμες επιλογές μετακίνησης του προσωπικού περιλαμβάνουν:
• ενεργή μετακίνηση (περπάτημα, ποδήλατο),
• μέσα μαζικής μεταφοράς (λεωφορείο, τρένο, τραμ, μετρό, πλοίο),
• ηλεκτρικά και υβριδικά οχήματα,
• προγράμματα κοινής χρήσης αυτοκινήτου (car-pooling και ride-sharing) 
• και μεταφορές με τακτικά δρομολόγια λεωφορείων της εγκατάστασης.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στο Βέλγιο, το κριτήριο αυτό είναι υποχρεωτικό.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει αποδεικτικά εσωτερικής επικοινωνίας που προωθούν τη βιώσιμη μετακίνηση (π.χ. email, αφίσες, αναρτήσεις), με απόδειξη κυκλοφορίας τουλάχιστον μία φορά κάθε 6 μήνες.

Σε ειδικές περιπτώσεις, εάν έχουν εφαρμοστεί τα μέτρα δ ή/και ε, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση των προγραμμάτων κινήτρων που εφαρμόζονται, υποστηρικτικών μέτρων, ή υποδομών που παρέχονται (π.χ. υπομνήσεις για το προσωπικό, καταγραφές αγοράς ή τοποθέτησης, πολιτικές κινήτρων.

Η φωτογραφική ή φυσική τεκμηρίωση του οπτικού υλικού που χρησιμοποιείται, καταδεικνύει ότι το υλικό είναι σαφές, ελκυστικό, και εύκολα προσβάσιμο σε όλο το προσωπικό.

Η εγκατάσταση εφαρμόζει μέτρα για την υπεύθυνη διαχείριση των ψηφιακών πρακτικών της και του εξοπλισμού πληροφορικής, με στόχο:
• τη μείωση κατανάλωσης ενέργειας
• την παράταση της διάρκειας ζωής του εξοπλισμού
• τη μείωση άσκοπης μετάδοσης και αποθήκευσης δεδομένων.

Η εγκατάσταση εφαρμόζει ελάχιστο αριθμό μέτρων, ανάλογα με τον αριθμό των εργαζομένων στην εγκατάσταση: 
• αν έχει λιγότερους από 50 εργαζόμενους, εφαρμόζει τουλάχιστον 1 μέτρο 
• αν έχει περισσότερους από 50 εργαζόμενους, εφαρμόζει τουλάχιστον 3 μέτρα.

Παραδείγματα μέτρων:

α) πιο αποδοτική ψηφιακή επικοινωνία με μείωση της συχνότητας ή του μεγέθους μαζικών email και ενημερωτικών δελτίων, απεγγραφή πλατφόρμες ή ψηφιακές υπηρεσίες που δεν χρησιμοποιούνται, και απενεργοποίηση αχρείαστων auto-play ή αυτόματων λειτουργιών συγχρονισμού στο cloud

β) επιλογή ψηφιακών υποδομών χαμηλού αντίκτυπου με επιλογή υπηρεσιών δεδομένων ή παρόχους φιλοξενίας ιστοσελίδων με χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα ή που χρησιμοποιούν κέντρα δεδομένων που λειτουργούν με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Θα πρέπει να προτιμηθούν πάροχοι με δημοσιευμένους στόχους περιβαλλοντικής απόδοσης ή αναφορές βιωσιμότητας

γ) προμήθεια εξοπλισμού πληροφορικής χαμηλού αντίκτυπου, όπως :
• ενεργειακά αποδοτικά μοντέλα
• ανακατασκευασμένος ή μεταχειρισμένος εξοπλισμός σε καλή κατάσταση λειτουργίας
• εξοπλισμός με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και εγγυήσεις για δυνατότητα επισκευής

δ) ενθάρρυνση υπεύθυνης ψηφιακής χρήσης από το προσωπικό με ανάλογες πολιτικές ή εσωτερική ευαισθητοποίηση σε θέματα όπως:
• απενεργοποίηση οθονών και συσκευών σε αδράνεια,
• αποφυγή περιττού streaming ή μείωση της ανάλυσης των βίντεο 
• διαγραφή αχρείαστων ψηφιακών αρχείων και emails,
• χρήση λειτουργιών εξοικονόμησης ενέργειας (π.χ. λειτουργία σε σκοτάδι, ρύθμιση εξοικονόμησης ενέργειας) 
• υπεύθυνη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης

ε) περιορισμός ψηφιακών εκπομπών επισκεπτών, όπως για παράδειγμα:
• αποφυγή υπηρεσιών ψυχαγωγίας υψηλών εκπομπών (π.χ. πλατφόρμες συνεχούς ροής) στα δωμάτια επισκεπτών
• ρυθμίσεις οικολογικής λειτουργίας ή οθόνης χαμηλής ενέργειας σε κοινόχρηστες συσκευές

ζ) οργάνωση δραστηριοτήτων ευαισθητοποίησης ή εκπαίδευσης προσωπικού σχετικά με υπεύθυνες ψηφιακές πρακτικές και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των συστημάτων πληροφορικής, προαιρετικά και για τους επισκέπτες ( π.χ. μέσω σήμανσης, e-learning, ψηφιακών οδηγών). Αυτές οι συνεδρίες μπορούν να καλύψουν θέματα όπως οικολογικός σχεδιασμός ή ψηφιακές υπηρεσίες, ηθική χρήση δεδομένων, συμπερίληψη, και προσβασιμότητα (ενθαρρύνοντας μια κουλτούρα ψηφιακής υπευθυνότητας μέσα στην εγκατάσταση) 

η) μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της ψηφιακής παρουσίας της εγκατάστασης:

• με αξιολόγηση ή πιστοποίηση της περιβαλλοντικής απόδοσης της ιστοσελίδας μόνο όταν η εγκατάσταση έχει τα εργαλεία ή την εσωτερική ικανότητα να την βελτιώσει 
• βελτιώνοντας την ιστοσελίδα ως προς την ενεργειακή της απόδοση (π.χ. ελαφρύς σχεδιασμός, μειωμένο μέγεθος αρχείου, φιλοξενία ιστοσελίδων με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας)

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:
• σύντομη περιγραφή ή πολιτική των επιλεγμένων ψηφιακών μέτρων βιωσιμότητας (τουλάχιστον 1 για εγκαταστάσεις με λιγότερους από 50 εργαζόμενους, ή τουλάχιστον 3 για εγκαταστάσεις ≥50 εργαζόμενους) και
• αρχεία προμηθειών, απογραφές εξοπλισμού, εκπαιδευτικό υλικό (όπου είναι σχετικό) ή άλλα σχετικά στοιχεία τεκμηρίωσης που επιβεβαιώνουν τη σωστή εφαρμογή.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής μπορεί να επαληθεύσει δράσεις όπως ρυθμίσεις οθόνης, σήμανση, ή εξοπλισμό σε χρήση με οπτική επιθεώρηση, ή με συνεντεύξεις με το προσωπικό.

Η εγκατάσταση δίνει προτεραιότητα στην παράταση της ζωής των ανθεκτικών αγαθών (έπιπλα, εξοπλισμός, υλικά και προμήθειες) μέσω: 

α) ανακαίνισης ή επαναχρησιμοποίησης, που πραγματοποιείται εσωτερικά ή από ανεξάρτητο πάροχο, όπου η παρέμβαση παρατείνει τη διάρκεια ζωής του αντικειμένου και αποφεύγει την αγορά ενός νέου, ή/και 

β) δωρεά αντικειμένων, που δεν μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν εσωτερικά, σε φιλανθρωπικούς οργανισμούς ή σε οργανισμούς που τα αξιοποιούν για άλλους σκοπούς και που επιτρέπουν περαιτέρω χρήση (π.χ. μεταπώληση, αναδιανομή, ανακατασκευή). 

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε αντικείμενα που απαιτούν ειδικό χειρισμό ή προετοιμασία πριν από τη δωρεά (π.χ. διαγραφή δεδομένων). Συνιστάται τα δοθέντα αντικείμενα να πληρούν βασικές προϋποθέσεις δωρεάς, διασφαλίζοντας ότι τα αντικείμενα είναι καθαρά, ασφαλή και σε καλή λειτουργική κατάσταση για να αποτραπεί η μεταβίβαση του βάρους της απόρριψης στους οργανισμούς αποδέκτες. 

Οι δωρεές τροφίμων καλύπτονται από το κριτήριο 6.15. 

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει: 

α) τεκμηρίωση δραστηριοτήτων ανακαίνισης ή επαναχρησιμοποίησης που διενεργήθηκαν εντός των τελευταίων 24 μηνών (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μηνών (για τους αιτούντες για πρώτη φορά) 

β) συμφωνίες, αποδείξεις δωρεάς, ή αλληλογραφία με τους παραλήπτες οργανισμούς, των τελευταίων 6 μηνών.

Η εγκατάσταση αγοράζει και προωθεί προϊόντα τροφίμων και ποτών που είναι είτε βιολογικά, ή/και πιστοποιημένα οικολογικά ή/και δίκαιου εμπορίου ή/και τοπικά παραγόμενα. Τα Ξενοδοχεία (HH), τα Κάμπινγκ και πάρκα διακοπών (CHP), τα Μικρά καταλύματα (SA), τα Κέντρα συνεδρίων (CC) και τα Αξιοθέατα (A) αγοράζουν τουλάχιστον 5 προϊόντα τροφίμων και ποτών που πληρούν τις προϋποθέσεις. Τα Εστιατόρια (R) αγοράζουν τουλάχιστον 10 τέτοια προϊόντα.

Αυτά τα προϊόντα χρησιμοποιούνται σε σημαντικές ποσότητες ή/και καθημερινά και καλύπτουν τουλάχιστον 5 ή 10 διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων (ανάλογα με την κατηγορία της εγκατάστασης). Επιλέξιμες κατηγορίες προϊόντων περιλαμβάνουν: 

α) ζεστά ποτά (π.χ. καφές, τσάι, ζεστή σοκολάτα)

β) κρύα μη αλκοολούχα ποτά (π.χ. χυμοί, kombucha)

γ) αλκοολούχα ποτά (π.χ. κρασί, μπύρα, λικέρ)

δ) γαλακτοκομικά προϊόντα (π.χ. γάλα, γιαούρτι, τυρί, εναλλακτικά φυτικά προϊόντα)

ε) αρτοσκευάσματα (π.χ. ψωμί, γλυκίσματα)

ζ) φρούτα/λαχανικά (συμπεριλαμβανομένων αποξηραμένων ή σε κονσέρβα)

η) δημητριακά και άμυλα (π.χ. ζυμαρικά, ρύζι, αλεύρια, πατάτες)

θ) αλλαντικά, ψάρια, πουλερικά και αυγά

ι) καρυκεύματα, προϊόντα για επάλειψη και γλυκαντικά (π.χ. μέλι, μαρμελάδα, ζάχαρη, σάλτσες)

κ) όσπρια, ξηροί καρποί και σπόροι (π.χ. φασόλια, φακές, ρεβίθια, ξηροί καρποί, σπόροι)

λ) έλαια, ξύδια και μαγειρικά λίπη (π.χ. ελαιόλαδο, κραμβέλαιο, ηλιέλαιο, ξύδι)

μ) βότανα, μπαχαρικά και καρυκεύματα (π.χ. φρέσκα βότανα, αποξηραμένα βότανα, μπαχαρικά)

Βιολογικά, πιστοποιημένα οικολογικά ή προϊόντα δίκαιου εμπορίου πιστοποιούνται από εθνικές ή διεθνείς αρχές. Τα προϊόντα αυτά παράγονται, όπου είναι δυνατόν, τοπικά για να μειωθεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα μέσω της μικρότερης απόστασης και για να ενισχυθεί η τοπική οικονομία. Τα τοπικά προϊόντα παράγονται εντός 100 χλμ. από την εγκατάσταση. Αυτό περιλαμβάνει προϊόντα που καλλιεργούνται στον χώρο της εγκατάστασης, καθώς και προϊόντα ελεύθερης αλιείας, ή προϊόντα που έχουν συλλεχθεί από το φυσικό τους περιβάλλον.. Επιπλέον, οι τοπικοί παραγωγοί πρέπει να πληρούν τα κριτήρια ως Μικρές ή Μεσαίες Επιχειρήσεις, σύμφωνα με τον εθνικό ορισμό. Στη σπάνια περίπτωση που, λόγω της τοποθεσίας της εγκατάστασης, δεν μπορούν να βρεθούν παραγωγοί εντός ακτίνας 100 χλμ., χρησιμοποιείται ο επόμενος κοντινότερος παραγωγός. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η εγκατάσταση παρέχει γραπτή, υπογεγραμμένη αιτιολόγηση που εξηγεί γιατί χρησιμοποιήθηκε ο συγκεκριμένος παραγωγός (π.χ. αυτό θα μπορούσε να είναι, λόγω της ιδιαίτερης αποστολής βιωσιμότητας του παραγωγού). Για εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε χώρες με γη που υπερβαίνει το 1 εκατομμύριο τετραγωνικά χιλιόμετρα, η γενική μεγίστη αποδεκτή απόσταση είναι τα 500 χλμ.. Προτίμηση θα πρέπει επίσης να δίνεται σε τοπικούς παραγωγούς με ξεκάθαρες βιώσιμες πρακτικές, πρότυπα καλής μεταχείρισης των ζώων ή πιστοποιήσεις.

Όπου είναι εφαρμόσιμο, η επιλογή πιστοποιημένων προϊόντων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την μεταχείριση των ζώων, τον τρόπο αναπαραγωγής, τις συνθήκες διαβίωσης και τις πρακτικές σφαγής. Ωστόσο, οι βιώσιμες πρακτικές ή η καλή μεταχείριση των ζώων από μόνες τους, δεν αρκούν για αυτό το κριτήριο. Οι εγκαταστάσεις ενθαρρύνονται περαιτέρω να σχεδιάζουν την επιλογή προϊόντων, βάσει της εποχικής διαθεσιμότητας και των τοπικών κύκλων συγκομιδής.

Συνιστάται να αναγράφεται σαφώς ποια προϊόντα είναι είτε βιολογικά, ή/και με οικολογική σήμανση, ή/και με σήμανση δίκαιου εμπορίου, ή/και τοπικής παραγωγής (εκτός αν απαγορεύεται από τον νόμο). Αυτό μπορεί να γίνει στο μενού ή στο μπουφέ. Η ένδειξη γίνεται με τη χρήση εικονιδίων ή άλλων εύκολα κατανοητών μέσων επικοινωνίας. Επιπλέον, συνιστάται τα προϊόντα ψαριών/κρέατος να αναφέρουν πάντα την προέλευση τους και να αναγράφονται τα αλλεργιογόνα τρόφιμα στο μενού και στο μπουφέ. 

Συνιστάται επίσης η εγκατάσταση να επεκτείνει προοδευτικά τον αριθμό και το εύρος αυτών των προϊόντων, με στόχο να καλύψει ένα μεγαλύτερο κομμάτι της συνολικής προσφοράς τροφίμων και ποτών. Αν και αυτό το κριτήριο σχετίζεται κυρίως με τα προϊόντα τροφίμων και ποτών που προσφέρονται στους επισκέπτες, συνιστάται να εφαρμόζεται και στη καντίνα του προσωπικού. Τα έτοιμα γεύματα, που παρασκευάζονται σε κουζίνα θερμάνσεως, εξαιρούνται. 

Εάν η συμμόρφωση με αυτό το κριτήριο δεν είναι δυνατή λόγω εθνικής νομοθεσίας ή περιορισμών που ισχύουν σε εθνικό επίπεδο, το 6.12 χαρακτηρίζεται ως Μη Εφαρμόσιμο (N/A) και το κριτήριο 6.17 χαρακτηρίζεται ως Υποχρεωτικό.

Σημείωση για την εθνική προσαρμογή: Σε Γαλλία, Σουηδία και Νορβηγία, το κριτήριο για αγορά και προώθηση διαφορετικών κατηγοριών προϊόντων τροφίμων και ποτών, με οικολογική σήμανση, δίκαιο εμπόριο ή/και τοπικής παραγωγής ισχύει για κάθε προσφορά εστίασης εντός της εγκατάστασης. Δηλαδή για κάθε μπουφέ πρωινού ή μενού, κάθε μπουφέ μεσημεριανού και δείπνου ή μενού, και το μενού υπηρεσίας δωματίου (εκτός εάν η υπηρεσία δωματίου είναι εξωτερική ή προετοιμασμένη εκ των προτέρων).Τα σημεία προσφοράς καφέ στα δωμάτια των επισκεπτών και οι προσφορές πρόχειρου φαγητού δεν περιλαμβάνονται.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει μια λίστα με τουλάχιστον 5 ή 10 (ανάλογα με την κατηγορία της εγκατάστασης) προϊόντα τροφίμων και ποτών που είναι πιστοποιημένα ή παραγόμενα τοπικά, καλύπτοντας τουλάχιστον 5 ή 10 κατηγορίες προϊόντων. Η λίστα αναφέρει σαφώς οποιεσδήποτε πιστοποιήσεις ή άλλα στοιχεία που επιβεβαιώνουν ότι τα αναγραφόμενα προϊόντα είναι βιολογικά, με οικολογική πιστοποίηση, με σήμανση δίκαιου εμπορίου ή/και παραγόμενα τοπικά. 

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπου είναι εφαρμόσιμο, η εγκατάσταση αιτιολογεί την προμήθεια από συγκεκριμένους τοπικούς παραγωγούς, όταν αυτή υπερβαίνει το όριο των 100 χλμ. 

Κατά την οπτική επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψίες στην αποθήκη ή το εστιατόριο της εγκατάστασης για να διασφαλίσει τη συμμόρφωση των αναγραφόμενων προϊόντων τροφίμων και ποτών, ακολουθώντας τη μεθοδολογία Α όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι. 

Εάν ο επιθεωρητής παρατηρήσει ασυνέπειες ή υποψιαστεί ατασθαλίες, μπορεί να ζητηθούν τιμολόγια, παραγγελίες αγοράς ή συμβάσεις της διεύθυνσης προμηθειών για να επιβεβαιωθεί ότι τα καταχωρημένα προϊόντα είναι βιολογικά, φέρουν οικολογική σήμανση, σήμανση δίκαιου εμπορίου ή/και έχουν παραχθεί τοπικά (π.χ. για να επαληθευθεί η τεκμηρίωση πιστοποίησης που εκδίδεται από εθνικούς ή διεθνείς φορείς, ή η εγγύτητα των προμηθευτών).

Ως μέρος της πολιτικής προμηθειών, η εγκατάσταση δεν αγοράζει προϊόντα ψαριών, θαλασσινών και κρέατος που προέρχονται από απειλούμενα είδη ή από είδη των οποίων το εμπόριο απαγορεύεται ή περιορίζεται σύμφωνα με διεθνείς ή εθνικούς κανόνες προστασίας.

Για τον έλεγχο των συμπεριλαμβανομένων ειδών, συνιστάται η χρήση της Κόκκινης Λίστας Απειλούμενων Ειδών της IUCN ή των παραρτημάτων της Σύμβασης CITES για το Διεθνές Εμπόριο των Απειλούμενων Ειδών. Η εγκατάσταση δεν προμηθεύεται είδη που χαρακτηρίζονται ως Ευάλωτα (VU), Κινδυνεύοντα (EN) ή Κρισίμως Κινδυνεύοντα (CR), καθώς και είδη των οποίων οι εμπορικές συναλλαγές απαγορεύονται ή περιορίζονται.

Για τον έλεγχο της κατάστασης ψαριών και θαλασσινών, τοπικοί οδηγοί βιώσιμης αλιείας και θαλασσινών (π.χ. Good Fish Guide, Mr. Good Fish, Seafood Watch ή αντίστοιχοι αναγνωρισμένοι οδηγοί) μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρόσθετη πηγή καθοδήγησης σχετικά με τη συντήρηση των τοπικών αποθεμάτων, της αλιείας και των πρακτικών προμήθειας. Γενικά, αποφεύγονται είδη με αξιολόγηση «κόκκινο/αποφυγή». Όπου είναι εφικτό, μπορούν να χρησιμοποιούνται και διεθνείς οδηγοί όπως οι WWF Seafood Guides.

Επιπλέον, αναγνωρισμένες οικολογικές πιστοποιήσεις για ιχθυοκαλλιέργειες, μπορούν να βοηθήσουν στην αναγνώριση προϊόντων που δεν προέρχονται από -ή δεν περιέχουν- απειλούμενα είδη.

Προϊόντα που προέρχονται από πρακτικές που είναι εγγενώς επιβλαβείς για τη βιοποικιλότητα, λόγω άμεσης καταστροφής οικοσυστημάτων, υψηλών ποσοστών παρεμπίπτουσας αλίευσης (bycatch), συμβολής στη μείωση πληθυσμών ειδών ή μεγάλης κλίμακας μετατροπής οικοσυστημάτων (π.χ. αλιεία με βυθοσκόπηση, αλιεία με χρήση κυανίου) αποκλείονται αυστηρά. 

Το προσωπικό που εμπλέκεται στις προμήθειες, στον σχεδιασμό μενού και στην προετοιμασία τροφίμων (π.χ. υπεύθυνοι προμηθειών, σεφ/διεύθυνση κουζίνας, υπεύθυνοι διαχειριστές τροφίμων και ποτών) είναι ενημερωμένο για τη δέσμευση της εγκατάστασης να μην προμηθεύεται απειλούμενα ή προστατευόμενα είδη. Έχει πρόσβαση και γνωρίζει πώς να χρησιμοποιεί επικαιροποιημένες λίστες αναφοράς για να επαληθεύσει την κατάσταση των ειδών, πριν από παραγγελίες ή παραλαβές.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:
• το πιο πρόσφατα ενημερωμένο μενού· και
• πρόσφατη σχετική λίστα που αναφέρει τα είδη ψαριών, θαλασσινών και κρέατος που χρησιμοποιούνται στα πιάτα, καθώς και όπου είναι διαθέσιμα τιμολόγια/αρχεία προμηθειών (με αναγραφή ονομασίας είδους και όποιων πιστοποιήσεων, εφόσον υπάρχουν) των τελευταίων 24 μηνών (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μηνών (για τους αιτούντες για πρώτη φορά).

Η επιτόπια επιθεώρηση των ψυγείων, καταψυκτών και αποθηκευτικών χώρων επιβεβαιώνει τη συμμόρφωση.

Τουλάχιστον 1 χορτοφαγικό ορεκτικό, 1 χορτοφαγικό κυρίως πιάτο και είτε 1 αυστηρά χορτοφαγικό ορεκτικό είτε 1 αυστηρά χορτοφαγικό κυρίως πιάτο προσφέρονται σε όλους τους τύπους υπηρεσιών τροφίμων (π.χ. πρωινό, μεσημεριανό, δείπνο) και σε όλα τα εσωτερικά διαχειριζόμενα εστιατόρια, κυλικεία, και μπαρ. Οι επιλογές αυτές επισημαίνονται σαφώς στο μενού ή στον μπουφέ μέσω εικονιδίων ή άλλων κατανοητών μέσων.

Χορτοφαγικά και αυστηρά χορτοφαγικά πιάτα διατίθενται επίσης κατόπιν αιτήματος στο εστιατόριο προσωπικού.

Για εστιατόρια που λειτουργούν με εβδομαδιαία μενού, προσφέρονται καθημερινές επιλογές χορτοφαγικών/ αυστηρά χορτοφαγικών πιάτων, οι οποίες διαφοροποιούνται εβδομαδιαίως για να εξασφαλίσουν ποικιλία και θρεπτική ισορροπία. Για τα εστιατόρια με σταθερό μενού (π.χ. εκείνα που προσφέρουν μενού πολλών πιάτων), διατίθενται και παρουσιάζονται χορτοφαγικές επιλογές.

Ενθαρρύνονται εναλλακτικά συστήματα μενού, όπως:
• προεπιλεγμένα χορτοφαγικά μενού με προαιρετική προσθήκη κρέατος/ψαριού, ή
• πιάτα διαθέσιμα σε είτε χορτοφαγική ή μη χορτοφαγική εκδοχή.

Τα εστιατόρια ενθαρρύνονται να συμπεριλάβουν μια σύντομη δήλωση στο μενού σχετικά με τα περιβαλλοντικά και υγειονομικά οφέλη της φυτικής διατροφής.

Συνιστάται επίσης τα χορτοφαγικά πιάτα να ακολουθούν ισορροπημένες διατροφικές αρχές: Περίπου
• 1/3 όσπρια ή άλλες πηγές πρωτεΐνης (π.χ. τόφου, τέμπε, φασόλια, φακές, φύκια),
• 1/3 δημητριακά ολικής άλεσης και,
• 1/3 λαχανικά ή φρούτα.

Ενθαρρύνεται η χρήση φυσικών τροφών και ελάχιστα επεξεργασμένων υλικών, ώστε να μειωθεί η επεξεργασία που απαιτεί μεγάλη κατανάλωση πόρων.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει τα ακόλουθα:
• Ο απαιτούμενος αριθμός και τύπος των χορτοφαγικών και αυστηρά χορτοφαγικών πιάτων είναι διαθέσιμα και σαφώς σημειωμένα σε όλα τα μενού/μπουφέδες και εστιατόρια, σε όλους τους τύπους υπηρεσιών τροφίμων και σε όλα τα διαχειριζόμενα εσωτερικά εστιατόρια (π.χ. με εικόνες, σήματα, κ.λπ.) 
• τα μενού εναλλάσσουν τις χορτοφαγικές και αυστηρά χορτοφαγικές επιλογές ώστε να αποφεύγεται η επανάληψη.

Η εγκατάσταση εφαρμόζει τουλάχιστον 2 δράσεις που να εστιάζουν στην μείωση της σπατάλης τροφίμων.

Τα Ξενοδοχεία (ΗΗ), τα Κάμπινγκ και πάρκα διακοπών (CHP), τα Συνεδριακά κέντρα (CC), τα Εστιατόρια (R), και τα Αξιοθέατα (Α), προετοιμάζουν και εφαρμόζουν σχέδιο μείωσης σπατάλης τροφίμων, το οποίο:
• εντοπίζει τις κύριες πηγές σπατάλης τροφίμων στην εγκατάσταση 
• παρουσιάζει συγκεκριμένες δράσεις μείωσης της σπατάλης τροφίμων στα διαφορετικά στάδια προετοιμασίας της τροφής και της διαδικασίας σερβιρίσματος.

Το σχέδιο περιλαμβάνει τόσο προληπτικές στρατηγικές όσο και στρατηγικές επαναχρησιμοποίησης ή αναδιανομής.

Για Μικρά Καταλύματα (SA), συνιστάται αλλά δεν είναι υποχρεωτική η ανάπτυξη τέτοιου σχεδίου.

Το σχέδιο εξετάζει μια σειρά ζητημάτων όπως:
α) μπορούν οι ποσότητες και οι τύποι των τροφίμων να ρυθμιστούν;
β) μπορούν τα πιάτα να είναι μικρότερα, ή μπορούν να προσφέρονται μισές μερίδες σε χαμηλότερη τιμή;
γ) μπορεί το φαγητό να αποθηκεύεται και να σερβίρεται με καλύτερο τρόπο για να διαρκεί περισσότερο; 
δ) μπορεί το σερβίρισμα να αλλάξει από μπουφέ (που γεμίζει συνέχεια) σε μερίδες;
ε)μπορεί η τροφή που έμεινε να ξαναχρησιμοποιηθεί ή να δωριστεί;

Συνιστάται ότι το σχέδιο περιλαμβάνει σύστημα παρακολούθησης που καταγράφει την ποσότητα, το είδος και το κόστος της σπατάλης τροφίμων, το οποίο θα πρέπει να λειτουργεί ως εργαλείο για την αξιολόγηση της επιτυχίας ορισμένων δράσεων.

Η εγκατάσταση μπορεί να επικεντρωθεί σε τουλάχιστον 2 από τα ακόλουθα παραδείγματα των προληπτικών και επακόλουθων δράσεων στη διαχείριση τροφίμων:

α) στρατηγικές ελέγχου μερίδων (π.χ. μικρότερα πιάτα ή προσφορά μισών μερίδων σε χαμηλότερη τιμή)
β) πρόβλεψη ζήτησης, λαμβάνοντας υπόψη τους δείκτες πληρότητας, advance check in, ή τις ομαδικές κρατήσεις
γ) καλύτερος προγραμματισμός μενού για σωστή χρήση των ευπαθών συστατικών και αποφυγή υπερπαραγωγής
δ) συστήματα κυκλικής εναλλαγής αποθεμάτων, όπως FIFO (First In First Out) για μείωση αλλοίωσης

 ε) εκπαίδευση προσωπικού στην αποθήκευση των τροφίμων, την προετοιμασία και διαχείριση αποθεμάτων, ειδική ενότητα για τον σχεδιασμό menu που επιτρέπει μείωση αποβλήτων, και δημιουργική χρήση συστατικών για άλλο σκοπό. 

Συνιστάται επίσης οι ομάδες κουζίνας να εκπαιδευτούν σχετικά με τις πρακτικές για τη μηδενική σπατάλη τροφίμων, συμπεριλαμβανομένης της παρασκευής πιάτων από υπολείμματα και απομεινάρια, της σωστής συσκευασίας και των έξυπνων τεχνικών διαχείρισης αποθεμάτων.

Παραδείγματα δράσεων μετά την προετοιμασία τροφής (downstream) περιλαμβάνουν:
α) επαναχρησιμοποίηση υπολειμμάτων συστατικών ή μαγειρεμένης τροφής σε άλλα πιάτα (π.χ. σούπες, μαγειρευτά φαγητά, ή αρτοσκευάσματα) 
β) δωρεά περισσευμάτων τροφίμων σε εξωτερικούς οργανισμούς, όπως τράπεζες τροφίμων ή φιλανθρωπικούς οργανισμούς (σύμφωνα με την τοπική νομοθεσία για την ασφάλεια τροφίμων) 
γ) προώθηση πιάτων «κατά της σπατάλης», παρασκευασμένων από περισσεύματα συστατικών
δ) προσφορά εκπτώσεων για την ενθάρρυνση των επισκεπτών να αγοράσουν πιάτα που δεν έχουν πωληθεί (π.χ. σάντουιτς παρασκευασμένα από υπολείμματα του πρωϊνού) 
ε) παροχή περισσευμάτων τροφίμων στο προσωπικό, όπου είναι εφικτό 
ζ) προσφορά στους επισκέπτες της επιλογής να πάρουν μαζί τους φαγητό που περίσσεψε, εφόσον αυτό συμφωνεί με τις απαιτήσεις του κριτηρίου 5.8.και επιτρέπεται υγειονομικά.

Ενθαρρύνεται η ενημέρωση και συμμετοχή των επισκεπτών στην προσπάθεια μείωσης της σπατάλης τροφίμων. Η εγκατάσταση παρέχει σαφή υλικό επικοινωνίας, για παράδειγμα μέσω πινακίδων στο μπουφέ ενθαρρύνοντας τους επισκέπτες να πάρουν μόνο ότι μπορούν να φάνε, πληροφορίες στο μενού επισημαίνοντας τις επιλογές μερίδων ή επιλογές κατά της σπατάλης, μηνύματα βιωσιμότητας στα δωμάτια των επισκεπτών ή στους χώρους πρωϊνού, σκιαγραφώντας τις προσπάθειες της εγκατάστασης και προσκαλώντας τους επισκέπτες να συμμετέχουν στον κοινό στόχο.

Σημείωση εθνικής προσαρμογής: Σε Σουηδία, Φινλανδία και Ολλανδία, η εγκατάσταση εφαρμόζει κατ’ ελάχιστον 5 δράσεις που να εστιάζουν στην μείωση σπατάλης τροφίμων.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση για τις δράσεις που έχουν εφαρμοστεί για την μείωση της σπατάλης τροφίμων, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει ημερολόγια καταγραφής εκπαίδευσης στην κουζίνα, φωτογραφική απόδειξη σήμανσης στο μπουφέ, ή, αρχεία δωρεών. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, για Ξενοδοχεία (ΗΗ), Κάμπινγκ και πάρκα διακοπών (CHP), Συνεδριακά κέντρα (CC), Εστιατόρια (R), και Αξιοθέατα (Α), η εγκατάσταση παρουσιάζει το σχέδιο μείωσης σπατάλης τροφίμων.

Όπου είναι δυνατόν, επιτόπια οπτική επιθεώρηση επιβεβαιώνει τις δράσεις που εφαρμόζονται.

Το νερό βρύσης προσφέρεται σε εστιατόρια, αίθουσες συσκέψεων και χώρους προσωπικού, αλλά μπορεί επίσης να προσφέρεται στη αίθουσα υποδοχής, στο γυμναστήριο κ.λπ.

Στα δωμάτια επισκεπτών, η εγκατάσταση προσφέρει νερό βρύσης σε δοχεία που ξαναγεμίζονται, παρέχει ποτήρια στα δωμάτια, ή ενημερώνει ότι το νερό βρύσης είναι πόσιμο, μέσω εκπαιδευτικής σήμανσης, πληροφοριών δωματίου ή ψηφιακού ενημερωτικού υλικού.

Η αγορά και το σερβίρισμα οποιουδήποτε τύπου εμφιαλωμένου νερού μιας χρήσης (συμπεριλαμβανομένων επαναχρησιμοποιούμενων γυάλινων φιαλών) δεν πληροί αυτό το κριτήριο.

Η δυνατότητα παροχής νερού βρύσης εξαρτάται από την ποιότητα του, και την παροχή νερού στην εγκατάσταση. Εάν η ποιότητα του νερού το επιτρέπει, μπορεί να προσφέρεται ως έχει, ή να φιλτράρεται πριν σερβιριστεί. Το εμφιαλωμένο νερό δεν μπορεί να προσφέρεται ως βασική επιλογή στους επισκέπτες, αν και μπορεί να είναι διαθέσιμο προς αγορά κατόπιν αιτήματος.

Εάν η ποιότητα του νερού βρύσης δεν συμμορφώνεται με τα εθνικά πρότυπα πόσιμου νερού (π.χ. λόγω επιπέδων φυτοφαρμάκων, βαρέων μετάλλων κ.λπ.), τότε το κριτήριο δεν είναι εφαρμόσιμο (N/A). Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηριωμένα αποδεικτικά, όπως πρόσφατη ανάλυση ποιότητας νερού ή έκθεση αρμόδιας αρχής ή πιστοποιημένου παρόχου νερού.

Εάν οι εθνικές αρχές ορίζουν ότι οι υγειονομικοί κανονισμοί είναι αντίθετοι με αυτό το κριτήριο, η εγκατάσταση ακολουθεί τους επίσημους εθνικούς κανονισμούς. Σε περιοχές όπου το νερό είναι επίσημα πόσιμο, αλλά ενδέχεται να μην είναι εύπεπτο από τουρίστες λόγω διαφορετικών μικροβιακών προφίλ, η εγκατάσταση παρέχει πιστοποιημένη ανάλυση νερού για να καθοριστεί αν απαιτείται πρόσθετο φιλτράρισμα.

Εάν το νερό κρίνεται ακατάλληλο, εφαρμόζονται τα ακόλουθα:
• η εγκατάσταση ενθαρρύνεται να τοποθετήσει κατάλληλα συστήματα φιλτραρίσματος (π.χ. φίλτρα ενεργού άνθρακα, αντίστροφη ώσμωση) για να βελτιώσει την ποιότητα του νερού και να το κάνει κατάλληλο για κατανάλωση 
• η εγκατάσταση πραγματοποιεί περαιτέρω αξιολόγηση για να εντοπίσει τον πιο βιώσιμο εναλλακτικό τρόπο παροχής νερού (π.χ. επαναχρησιμοποιούμενα μεγάλα δοχεία νερού, ειδικά συστήματα επιστροφής φιαλών). Η αιτιολόγηση τεκμηριώνεται και λαμβάνει υπόψη τις τοπικές υποδομές. (π.χ. έλλειψη συστημάτων επιστροφής/επαναχρησιμοποίησης) 
• αποφεύγεται η χρήση μικρών εμφιαλωμένων μονάδων νερού, όπου είναι δυνατόν· προτιμώνται μεγάλα επαναχρησιμοποιούμενα δοχεία (π.χ. δοχεία 10–20L ή ψύκτες νερού) 

Εάν η εγκατάσταση μπορεί να αποδείξει ότι η κατηγορία της απαιτεί την παροχή επιπλέον δωρεάν νερού στα δωμάτια, το νερό βρύσης εξακολουθεί να προσφέρεται ως πρώτη επιλογή. Σε αυτή την περίπτωση, παρέχεται επίσης σταθμός αναπλήρωσης ή πρόσβαση σε ασφαλές νερό και ενθαρρύνεται η χρήση επαναχρησιμοποιούμενων μπουκαλιών νερού (π.χ. μέσω πώλησης ή παροχής τους).

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι το νερό βρύσης είναι διαθέσιμο σε όλους τους απαιτούμενους χώρους για επισκέπτες και προσωπικό.

Σε ειδικές περιπτώσεις, η εγκατάσταση παρουσιάζει:
• αποδεικτικά τεκμηρίωσης, όπως αναφέρεται πιο πάνω, όταν η εγκατάσταση ισχυρίζεται ότι το κριτήριο δεν είναι εφαρμόσιμο (π.χ. νόμιμη εξαίρεση της ανάλυσης νερού) 
• αποδεικτικά ότι η κατηγορία της εγκατάστασης απαιτεί επιπλέον δωρεάν νερό στα δωμάτια των επισκεπτών (π.χ. απόσπασμα από τα κριτήρια κατάταξης σε συνδυασμό με απόδειξη της έγκρισης κατάταξης), σε περίπτωση που η εγκατάσταση μπορεί να το αποδείξει. Σε αυτή την περίπτωση, η οπτική επιθεώρηση επιβεβαιώνει την ύπαρξη επιλογής ξαναγεμίσματος και σωστής ενημέρωσης των επισκεπτών.

Τουλάχιστον το 10% όλων των προϊόντων τροφίμων και ποτών που χρησιμοποιούνται στους κύριους χώρους εξυπηρέτησης, συμπεριλαμβανομένων του πρωινού, μεσημεριανού, δείπνου, μπαρ/καφέ και υπηρεσίας δωματίου (εφόσον δεν παρέχεται από εξωτερικό συνεργάτη), είναι είτε βιολογικά, ή/και πιστοποιημένα οικολογικά ή/και δίκαιου εμπορίου ή/και τοπικά παραγόμενα. Τα προϊόντα αυτά πρέπει κατά προτίμηση να χρησιμοποιούνται σε σημαντικές ποσότητες ή/και σε καθημερινή βάση. Αν η υπηρεσία δωματίου παρέχεται από εξωτερικό συνεργάτη, το κριτήριο δεν εφαρμόζεται στις προσφορές της υπηρεσίας δωματίου.

Το όριο του 10% υπολογίζεται με βάση το συνολικό βάρος, όγκο ή/και οικονομική αξία των προϊόντων τροφίμων και ποτών που αγοράστηκαν εντός των τελευταίων 24 μηνών (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μηνών (για τους αιτούντες για πρώτη φορά).

Για τη συμμόρφωση με κριτήριο αυτό, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση του συνολικού βάρους/όγκου/αξίας των προϊόντων τροφίμων και ποτών που αγοράστηκαν κατά την διάρκεια της σχετικής περιόδου, μαζί με τιμολόγια ή λίστα που δείχνει το αντίστοιχο βάρος, όγκο ή/και την οικονομική αξία εκείνων των προϊόντων τροφίμων και ποτών που είναι είτε βιολογικά, πιστοποιημένα οικολογικά ή δίκαιου εμπορίου ή/και τοπικής παραγωγής.

Τα βιολογικά, οικολογικά και δίκαιου εμπορίου προϊόντα πρέπει να αναγνωρίζονται από εθνικούς ή διεθνείς φορείς. Προτιμώνται, όποτε είναι δυνατόν, προϊόντα που παράγονται τοπικά, ώστε να μειωθεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα που σχετίζεται με την μεταφορά και να τονωθεί η τοπική οικονομία. 

Τα τοπικά προϊόντα ορίζονται ως προϊόντα που παράγονται εντός 100 χλμ. από την εγκατάσταση. Αυτό περιλαμβάνει προϊόντα που παράγονται εντός της εγκατάστασης, καθώς και προϊόντα άγριας συλλογής ή αλιείας εντός της ίδιας ακτίνας. Επιπλέον, οι τοπικοί παραγωγοί πρέπει να πληρούν τα κριτήρια για να χαρακτηριστούν ως μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών επιχειρήσεων, σύμφωνα με τον εθνικό ορισμό.

Σε σπάνιες περιπτώσεις που λόγω της τοποθεσίας της εγκατάστασης όπου δεν υπάρχουν παραγωγοί εντός ακτίνας 100 χλμ., χρησιμοποιείται ο επόμενος πλησιέστερος διαθέσιμος παραγωγός. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η εγκατάσταση παρέχει γραπτή υπογεγραμμένη αιτιολόγηση, γιατί έχει χρησιμοποιηθεί αυτός ο συγκεκριμένος παραγωγός (αυτό θα μπορούσε να είναι π.χ. εξαιτίας ιδιαίτερης αποστολής βιωσιμότητας του παραγωγού). Για εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε χώρες με έκταση άνω του 1.000.000 χλμ.², η γενική μεγίστη αποδεκτή απόσταση είναι 500 χλμ..

Προτιμώνται τοπικοί παραγωγοί με αποδεδειγμένες βιώσιμες πρακτικές, πρότυπα καλής μεταχείρισης ζώων ή πιστοποιήσεις. Ωστόσο, η εστίαση μόνο σε βιώσιμες πρακτικές ή καλή μεταχείριση των ζώων δεν αρκεί για την πλήρωση του κριτηρίου. Όπου είναι εφαρμόσιμο, η επιλογή πιστοποιημένων προϊόντων πρέπει να λαβαίνει υπόψη την μεταχείριση των ζώων, την εκτροφή τους, τις συνθήκες διαβίωσης και τις πρακτικές σφαγής. Οι εγκαταστάσεις ενθαρρύνονται περαιτέρω να σχεδιάσουν την επιλογή προϊόντων βάσει της εποχικής διαθεσιμότητας και τους τοπικούς κύκλους συγκομιδής.

Συνιστάται η σταδιακή αύξηση του αριθμού και των ειδών τέτοιων προϊόντων, με στόχο την κάλυψη ευρύτερης μερίδας της συνολικής προσφοράς προϊόντων τροφίμων και ποτών στην εγκατάσταση. Συνιστάται επίσης η εφαρμογή αυτού του κριτηρίου και στην καντίνα του προσωπικού.

Σημείωση εθνικής προσαρμογής: Στη Σουηδία, το κριτήριο είναι υποχρεωτικό. Στη Δανία, τουλάχιστον το 15% όλων των προϊόντων τροφίμων και ποτών που χρησιμοποιούνται στην εγκατάσταση πρέπει να είναι βιολογικά προϊόντα, που σημαίνει ότι προϊόντα με οικολογική διαπίστευση ή δίκαιου εμπορίου ή τοπικής παραγωγής δεν είναι αποδεκτά για την ικανοποίηση αυτού του κριτηρίου.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση (λίστα ή τιμολόγια), που δείχνει:
• το συνολικό βάρος, όγκο ή/και οικονομική αξία των προϊόντων τροφίμων και ποτών που αγοράστηκαν κατά τους τελευταίους 24 ή 6 μήνες (ανάλογα με το έτος πιστοποίησης)
• τα προϊόντα που είναι βιολογικά, με οικολογική σήμανση, με σήμανση δίκαιου εμπορίου ή/και παραγόμενα τοπικά, για να υπάρξει συμμόρφωση με το όριο του 10%.

Όπου είναι εφαρμόσιμο, η εγκατάσταση παρουσιάζει αιτιολόγηση για την προμήθεια προϊόντων από συγκεκριμένους τοπικούς προμηθευτές, όταν αυτοί ήταν πέραν του ορίου των 100 χλμ..

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψία σε τουλάχιστον 1 αποθηκευτικό χώρο ή 1 εστιατόριο για επιβεβαίωση της συμμόρφωσης των προϊόντων τροφίμων και ποτών της λίστας, ακολουθώντας την μεθοδολογία Α όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι. 

Για τη συμμόρφωση με αυτό το κριτήριο, η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι τουλάχιστον 25% όλων των προϊόντων τροφίμων και ποτών που χρησιμοποιούνται στους κύριους χώρους εξυπηρέτησης, συμπεριλαμβανομένων του πρωινού, μεσημεριανού, δείπνου, μπαρ/καφέ και υπηρεσίας δωματίου (εφόσον δεν παρέχεται από εξωτερικό συνεργάτη), είναι είτε βιολογικά, ή/και πιστοποιημένα οικολογικά ή/και δίκαιου εμπορίου ή/και τοπικά παραγόμενα. Τα προϊόντα αυτά πρέπει κατά προτίμηση να χρησιμοποιούνται σε σημαντικές ποσότητες ή/και σε καθημερινή βάση. Αν η υπηρεσία δωματίου παρέχεται από εξωτερικό συνεργάτη, το κριτήριο δεν εφαρμόζεται στις προσφορές της υπηρεσίας δωματίου.

Το όριο του 25% υπολογίζεται με βάση το συνολικό βάρος, όγκο ή/και οικονομική αξία των προϊόντων τροφίμων και ποτών που αγοράστηκαν εντός των τελευταίων 24 μηνών (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μηνών (για τους αιτούντες για πρώτη φορά).

Για τη συμμόρφωση με κριτήριο αυτό, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση του συνολικού βάρους/όγκου/αξίας των προϊόντων τροφίμων και ποτών που αγοράστηκαν κατά την διάρκεια της σχετικής περιόδου, μαζί με τιμολόγια ή λίστα που δείχνει το αντίστοιχο βάρος, όγκο ή/και την οικονομική αξία εκείνων των προϊόντων τροφίμων και ποτών που είναι είτε βιολογικά, πιστοποιημένα οικολογικά ή δίκαιου εμπορίου ή/και τοπικής παραγωγής.

Τα βιολογικά, οικολογικά και δίκαιου εμπορίου προϊόντα πρέπει να αναγνωρίζονται από εθνικούς ή διεθνείς φορείς. Προτιμώνται, όποτε είναι δυνατόν, προϊόντα που παράγονται τοπικά, ώστε να μειωθεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα που σχετίζεται με την μεταφορά και να τονωθεί η τοπική οικονομία. 

Τα τοπικά προϊόντα ορίζονται ως προϊόντα που παράγονται εντός 100 χλμ. από την εγκατάσταση. Αυτό περιλαμβάνει προϊόντα που παράγονται εντός της εγκατάστασης, καθώς και προϊόντα άγριας συλλογής ή αλιείας εντός της ίδιας ακτίνας. Επιπλέον, οι τοπικοί παραγωγοί πρέπει να πληρούν τα κριτήρια για να χαρακτηριστούν ως μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών επιχειρήσεων, σύμφωνα με τον εθνικό ορισμό.

Σε σπάνιες περιπτώσεις που λόγω της τοποθεσίας της εγκατάστασης όπου δεν υπάρχουν παραγωγοί εντός ακτίνας 100 χλμ., χρησιμοποιείται ο επόμενος πλησιέστερος διαθέσιμος παραγωγός. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η εγκατάσταση παρέχει γραπτή υπογεγραμμένη αιτιολόγηση, γιατί έχει χρησιμοποιηθεί αυτός ο συγκεκριμένος παραγωγός (αυτό θα μπορούσε να είναι π.χ. εξαιτίας ιδιαίτερης αποστολής βιωσιμότητας του παραγωγού). Για εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε χώρες με έκταση άνω του 1.000.000 χλμ², η γενική μεγίστη αποδεκτή απόσταση είναι 500 χλμ.

Προτιμώνται τοπικοί παραγωγοί με αποδεδειγμένες βιώσιμες πρακτικές, πρότυπα καλής μεταχείρισης ζώων ή πιστοποιήσεις. Ωστόσο, η εστίαση μόνο σε βιώσιμες πρακτικές ή καλή μεταχείριση των ζώων δεν αρκεί για την πλήρωση του κριτηρίου. Όπου είναι εφαρμόσιμο, η επιλογή πιστοποιημένων προϊόντων πρέπει να λαβαίνει υπόψη την μεταχείριση των ζώων, την εκτροφή τους, τις συνθήκες διαβίωσης και τις πρακτικές σφαγής. Οι εγκαταστάσεις ενθαρρύνονται περαιτέρω να σχεδιάσουν την επιλογή προϊόντων βάσει της εποχικής διαθεσιμότητας και τους τοπικούς κύκλους συγκομιδής.

Συνιστάται η σταδιακή αύξηση του αριθμού και των ειδών τέτοιων προϊόντων, με στόχο την κάλυψη ευρύτερης μερίδας της συνολικής προσφοράς προϊόντων τροφίμων και ποτών στην εγκατάσταση. Συνιστάται επίσης η εφαρμογή αυτού του κριτηρίου και στην καντίνα του προσωπικού.

Σημείωση εθνικής προσαρμογής: Στη Δανία, τουλάχιστον το 25% όλων των προϊόντων τροφίμων και ποτών που χρησιμοποιούνται στην εγκατάσταση πρέπει να είναι βιολογικά προϊόντα, που σημαίνει ότι προϊόντα με οικολογική διαπίστευση ή δίκαιου εμπορίου ή τοπικής παραγωγής δεν είναι αποδεκτά για την ικανοποίηση αυτού του κριτηρίου.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση (λίστα τιμολογίων), που δείχνει:
• το συνολικό βάρος, όγκο ή/και οικονομική αξία των προϊόντων τροφίμων και ποτών που αγοράστηκαν κατά τους τελευταίους 24 ή 6 μήνες (ανάλογα με το έτος πιστοποίησης)
• τα προϊόντα που είναι βιολογικά, με οικολογική σήμανση, με σήμανση δίκαιου εμπορίου ή/και παραγόμενα τοπικά, για να υπάρξει συμμόρφωση με το όριο του 10%.

Όπου είναι εφαρμόσιμο, η εγκατάσταση παρουσιάζει αιτιολόγηση για την προμήθεια προϊόντων από συγκεκριμένους τοπικούς προμηθευτές, όταν αυτοί ήταν πέραν του ορίου των 100 χλμ.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψία σε τουλάχιστον 1 αποθηκευτικό χώρο ή 1 εστιατόριο για επιβεβαίωση της συμμόρφωσης των προϊόντων τροφίμων και ποτών της λίστας, ακολουθώντας την μεθοδολογία Α όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι.

Η εγκατάσταση είτε διασφαλίζει ότι:

α) τουλάχιστον το 30% όλων των προσφερόμενων ορεκτικών και κυρίως πιάτων είναι χορτοφαγικά. Αυτό ισχύει για όλα τα εσωτερικά εστιατόρια σε μια εγκατάσταση, για μπουφέδες (όπου το 30% των επιλογών πρέπει να είναι χορτοφαγικό) και για τις καντίνες προσωπικού, ή

β) τουλάχιστον 1 ημέρα την εβδομάδα προσφέρονται αποκλειστικά χορτοφαγικές ή/και αυστηρά χορτοφαγικές επιλογές σε όλα τα γεύματα (πρωινό, μεσημεριανό και δείπνο) και σε όλα τα εσωτερικά εστιατόρια και τις καντίνες προσωπικού. Εάν υπηρεσίες εστίασης αποτελούν μέρος της βασικής διαμονής (π.χ. πρωινό, ημιδιατροφή, παροχή φαγητού σε συνέδρια), η συμμόρφωση με την ημέρα χορτοφαγίας είναι υποχρεωτική, ακόμη και όταν αυτές οι υπηρεσίες διαχειρίζονται από εξωτερικό συνεργάτη.

Η εγκατάσταση ενημερώνει και ενθαρρύνει εγγράφως όλα τα εξωτερικά διαχειριζόμενα εστιατόρια εντός του χώρου της να ευθυγραμμιστούν με την πρωτοβουλία αυτή.

Η προσφορά χορτοφαγικού φαγητού ή η ημέρα χορτοφαγίας, πρέπει να αποτυπώνονται ξεκάθαρα σε όλα τα μενού και να επικοινωνείται με θετικό, ενημερωτικό, και ελκυστικό τρόπο, τόσο προς τους επισκέπτες όσο και στο προσωπικό (π.χ. μέσω σήμανσης, πινάκων μενού, ή ψηφιακών μενού).

Η εγκατάσταση υποχρεούται να υποβάλει φωτογραφία μενού ή προωθητικού υλικού της ημέρας χορτοφαγίας ως αποδεικτικό συμμόρφωσης με αυτό το κριτήριο.

Κατά την επιθεώρηση γίνεται αποδεκτός ένας από τους ακόλουθους τύπους τεκμηρίωσης:

α) επιτόπια οπτική επιθεώρηση που επιβεβαιώνει ότι τουλάχιστον το 30% των ορεκτικών και κυρίως πιάτων είναι χορτοφαγικά σε όλα τα εστιατόρια, μπουφέδες και την καντίνα προσωπικού που διαχειρίζονται εσωτερικά

β) η εγκατάσταση παρουσιάζει το εβδομαδιαίο μενού που δείχνει ότι τουλάχιστον 1 ημέρα την εβδομάδα προσφέρονται αποκλειστικά χορτοφαγικά/αυστηρά χορτοφαγικά πιάτα κατά το πρωϊνό, μεσημεριανό και δείπνο.

Η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση ότι και το φαγητό του προσωπικού ικανοποιεί το κριτήριο (π.χ. σχέδιο μενού ή δήλωση από την διοίκηση). Για όλα τα εξωτερικά διαχειριζόμενα εστιατόρια, παρουσιάζεται μια γραπτή δήλωση (π.χ. μέσω email) που τους ενημερώνει για την πρωτοβουλία και τους ενθαρρύνει να συμμετάσχουν.

Ο επιθεωρητής μπορεί επίσης να ζητήσει φωτογραφίες ή ψηφιακά στιγμιότυπα της φυσικής ή ψηφιακής επίδειξης του μενού, και υλικό επικοινωνίας ή σήμανση προώθησης της χορτοφαγικής ημέρας ή του 30% χορτοφαγικών πιάτων. Αυτά πρέπει να επισημαίνονται στα μενού/μπουφέ όλων των εσωτερικά διαχειριζόμενων εστιατορίων. 

Η εγκατάσταση προσφέρει τουλάχιστον 1 αυστηρά χορτοφαγικό ορεκτικό, 1 αυστηρά χορτοφαγικό κυρίως πιάτο, και 1 αυστηρά χορτοφαγικό επιδόρπιο. Αυτό ισχύει για όλα τα εσωτερικά διαχειριζόμενα εστιατόρια και μπουφέδες, και συνιστάται η εφαρμογή και στις καντίνες προσωπικού.

Οι αυστηρά χορτοφαγικές επιλογές πρέπει να επισημαίνονται σαφώς στο μενού ή στον μπουφέ με εικονίδια. Η εγκατάσταση υποχρεούται να υποβάλει φωτογραφία μενού ως αποδεικτικό συμμόρφωσης με αυτό το κριτήριο. Η ένδειξη γίνεται με την χρήση εικόνων ή άλλων εύκολα κατανοητών μέσων επικοινωνίας.

Συνιστάται η παροχή επιπλέον αυστηρά χορτοφαγικών πιάτων/επιλογών στον πρωινό μπουφέ.

Σημείωση εθνικής προσαρμογής: Στην Ολλανδία, η εγκατάσταση παρέχει τουλάχιστον 2 αυστηρά χορτοφαγικά ορεκτικά, 2 αυστηρά χορτοφαγικά κυρίως πιάτα, και 2 αυστηρά χορτοφαγικά επιδόρπια. 

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι η εγκατάσταση προσφέρει τουλάχιστον 1 αυστηρά χορτοφαγικό ορεκτικό, 1 αυστηρά χορτοφαγικό κυρίως πιάτο και 1 αυστηρά χορτοφαγικό επιδόρπιο. Επιπλέον, ελέγχεται ότι τα πιάτα αυτά είναι σαφώς σημειωμένα σε όλα τα μενού και μπουφέδες των εσωτερικά διαχειριζόμενων εστιατορίων.

Υπάρχει σημείωμα στο μπάνιο σχετικά με την αλλαγή πετσετών κατόπιν αιτήματος και στο υπνοδωμάτιο σχετικά με την αλλαγή σεντονιών κατόπιν αιτήματος. Τα σημειώματα αυτά ενημερώνουν τους επισκέπτες ότι τα σεντόνια και οι πετσέτες δεν αλλάζονται καθημερινά ως προεπιλογή, αλλά ότι ακολουθούν ένα πρόγραμμα μειωμένων αλλαγών (π.χ. κάθε τρίτη νύχτα) ή αλλάζονται μόνο κατόπιν αιτήματος του επισκέπτη.

Οι επισκέπτες ενημερώνονται ότι μπορούν να ζητήσουν πιο συχνή ή λιγότερο συχνή αλλαγή από το καθορισμένη διαδικασία, επικοινωνώντας με το τμήμα υποδοχής ή μέσω της διαθέσιμης μεθόδου επικοινωνίας. Η πληροφορία μπορεί να παρουσιάζεται και με άλλους τρόπους στα δωμάτια, όπως στην οθόνη τηλεόρασης, σε φάκελο πληροφοριών επισκέπτη ή μέσω QR code κ.λπ.

Οι αιτούντες για πρώτη φορά καλούνται επιπλέον να παρουσιάσουν το προσχέδιο αυτού του κειμένου κατά τη διαδικασία αίτησης.

Για να διασφαλιστεί ότι οι επισκέπτες ενημερώνονται με σαφήνεια και εγκαίρως, η εγκατάσταση ενθαρρύνεται να παρέχει αυτές τις πληροφορίες και κατά την κράτηση, κατά το check-in ή/και μέσω επικοινωνίας πριν την άφιξη. Η εγκατάσταση μπορεί επίσης να ρωτά ενεργά τους επισκέπτες κατά το check-in, σχετικά με τις προτιμήσεις τους για την αλλαγή σεντονιών και πετσετών.

Επιπλέον, συνιστάται τα κρεβάτια να στρώνονται και οι πετσέτες να παρέχονται μόνο για τον αριθμό των επισκεπτών της κράτησης (π.χ. ένα μονό δωμάτιο να προετοιμάζεται για 1 άτομο).

Κατά την επιθεώρηση, ο επιθεωρητής εξετάζει τα σημειώματα/πληροφορίες σχετικά με την αλλαγή σεντονιών και πετσετών στα δωμάτια των επισκεπτών.

Η εγκατάσταση προσφέρει στους επισκέπτες τη δυνατότητα να μην κάνουν χρήση της υπηρεσίας καθαριότητας (καθαρισμός δωματίου, στρώσιμο κρεβατιού, αλλαγή πετσετών κ.λπ.) ή προσφέρει υπηρεσίες μερικού καθαρισμού, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν ενέργειες όπως μόνο στρώσιμο κρεβατιού, χωρίς αλλαγή σεντονιών.

Η δυνατότητα μπορεί να προσφέρεται κατά τη διαδικασία κράτησης ή check-in (δια ζώσης ή μέσω email επιβεβαίωσης), μέσω ελκυστικών κρεμαστών σημειωμάτων πόρτας, QR codes, σημειωμάτων μέσα στο δωμάτιο ή άλλου ευδιάκριτου ενημερωτικού υλικού.

Όλα τα υλικά επικοινωνίας πρέπει να είναι σαφή, επικαιροποιημένα, οπτικά ελκυστικά και κατανοητά. Οι υποψήφιο για πρώτη φορά, καλούνται επίσης να παρουσιάσουν το προσχέδιο του κειμένου κατά τη διαδικασία αίτησης.

Για την ενθάρρυνση της συμμετοχής, η εγκατάσταση μπορεί να προσφέρει κίνητρα, π.χ. με τη μορφή κουπονιού ή συνεισφοράς σε πρωτοβουλίες βιωσιμότητας.

Σε περίπτωση που οι εθνικές αρχές επιβάλλουν κανονισμούς υγιεινής αυστηρότερους ή σε αντίθεση με αυτό το κριτήριο, η εγκατάσταση ακολουθεί τους επίσημους εθνικούς κανονισμούς.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει αποδεικτικά στοιχεία επικοινωνίας με τους επισκέπτες σχετικά με τη δυνατότητα μη χρήσης της υπηρεσίας καθαριότητας ή/και επιλογής μερικού καθαρισμού (π.χ. κρεμαστά σημειώματα πόρτας, QR codes, σημειώματα, μηνύματα κράτησης ή check-in, κίνητρα κ.λπ.).

Σε ειδικές περιπτώσεις, για αιτούντες για πρώτη φορά η εγκατάσταση παρουσιάζει το προσχέδιο του κειμένου κατά τη διαδικασία αίτησης.

Τουλάχιστον το 75% των χημικών προϊόντων καθαρισμού που χρησιμοποιούνται για τον τακτικό καθαρισμό (π.χ. καθημερινά, κάθε 2 ημέρες, μετά την αναχώρηση επισκεπτών κ.λπ.) σε όλους τους χώρους της εγκατάστασης φέρουν οικολογικό σήμα αναγνωρισμένο σε διεθνές ή εθνικό επίπεδο.

Αυτό περιλαμβάνει τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται για τον τακτικό καθαρισμό των δωματίων επισκεπτών, των συνεδριακών χώρων, των εστιατορίων, των κοινόχρηστων χώρων (εξαιρουμένων των πισινών) και των χώρων προσωπικού (εξαιρουμένων των χώρων κουζίνας και πλυντηρίων). 

Συνιστάται επίσης, όπου είναι δυνατό, να αγοράζονται οικολογικά πιστοποιημένες εκδοχές προϊόντων που χρησιμοποιούνται λιγότερο συχνά (π.χ. εβδομαδιαία ή μηνιαία), ώστε να διασφαλίζεται συνέπεια στις πρακτικές βιώσιμης προμήθειας.

Η συμμόρφωση με το κριτήριο αποδεικνύεται βάσει των ποσοτήτων (σε όγκο ή βάρος) προϊόντων τακτικού καθαρισμού που αγοράστηκαν κατά την περίοδο αναφοράς, χρησιμοποιώντας αρχεία αγορών ως βάση υπολογισμού. Η περίοδος αναφοράς αντιστοιχεί στους τελευταίους 24 μήνες πριν την επιθεώρηση(ή στους τελευταίους 6 μήνες για αιτούντες για πρώτη φορά.

Σημείωση εθνικής προσαρμογής: Στην Γαλλία και την Ολλανδία, το 100% των χημικών προϊόντων τακτικού καθαρισμού πρέπει να διαθέτει οικολογικό σήμα και στη Δανία, Φινλανδία, Σουηδία και Νορβηγία, το 90% των χημικών προϊόντων καθαρισμού που χρησιμοποιούνται για τον τακτικό καθαρισμό σε όλα τα τμήματα της εγκατάστασης έχουν ένα οικολογικό σήμα αναγνωρισμένο σε διεθνές ή εθνικό επίπεδο. Αυτό περιλαμβάνει τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται για τον τακτικό καθαρισμό των δωματίων των επισκεπτών, συνεδριακούς χώρους, εστιατόρια, κοινόχρηστες περιοχές (με εξαίρεση τις πισίνες) και χώρους προσωπικού (εξαιρουμένων κουζινών και χώρων πλυντηρίων). Στην Γαλλία το κριτήριο αυτό εφαρμόζεται στο 100% των προϊόντων για τις περιοχές πλυντηρίων και στο 75%των προϊόντων για κουζίνες. 

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση (λίστες ή τιμολόγια) που δείχνει:

• τη συνολική ποσότητα (όγκος ή βάρος) των χημικών προϊόντων καθαρισμού που χρησιμοποιήθηκαν για τακτικό καθαρισμό κατά τους τελευταίους 24 ή 6 μήνες (ανάλογα με τον χρόνο πιστοποίησης), και 

• τα προϊόντα που διαθέτουν αναγνωρισμένο οικολογικό σήμα (και ποιο), ώστε να αποδεικνύεται η συμμόρφωση με το όριο του 75%. 

Κατά την οπτική επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιλέγει τυχαίο δείγμα 3 προϊόντων καθαρισμού, και επιβεβαιώνει επιτόπου ότι τα προϊόντα που επιλέχτηκαν φέρουν τα αντίστοιχα οικολογικά σήματα (μεθοδολογία Γ).

Ο τακτικός καθαρισμός των δωματίων επισκεπτών, κοινόχρηστων χώρων ή γενικών επιφανειών, που δεν παρουσιάζουν κρίσιμους υγειονομικούς κινδύνους, δεν περιλαμβάνει χρήση απολυμαντικών. Η χρήση απολυμαντικών ουσιών περιορίζεται μόνο σε περιπτώσεις σαφούς κινδύνου για την υγιεινή ή την υγεία, όπως όταν έντομα, μύκητες, βακτήρια ή ιοί αποτελούν απειλή για την ασφάλεια, και όταν η απολύμανση δεν μπορεί να αντικατασταθεί από άλλες μεθόδους.

Οι απολυμαντικές ουσίες πρέπει να συμμορφώνονται με την εθνική νομοθεσία και να χρησιμοποιούνται μόνο στις προβλεπόμενες συγκεντρώσεις και χρόνους επαφής που αναφέρονται στα Δελτία Δεδομένων Ασφαλείας ή/και σε άλλα τεχνικά δελτία.

Η εφαρμογή απολύμανσης γίνεται μόνο από εκπαιδευμένο προσωπικό ή εξωτερικούς συνεργάτες με σχετική άδεια. Η σωστή αποθήκευση, χειρισμός και απόρριψη αυτών των ουσιών διασφαλίζεται από την εγκατάσταση (βλ. κριτήριο 5.4).

Η απολύμανση χεριών δεν περιλαμβάνεται σε αυτό το κριτήριο.

Σημείωση εθνικής προσαρμογής: Στη Γαλλία, για τις περιπτώσεις που αναφέρονται επάνω, όπου επιτρέπεται η χρήση απολυμαντικών ουσιών, χρησιμοποιούνται μόνο οικολογικά πιστοποιημένα προϊόντα ή μη χημικά εναλλακτικά.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει την γραπτή Τυπική Διαδικασία Λειτουργίας ή ενσωματωμένες διαδικασίες καθαρισμού/υγιεινής που περιγράφουν ποιες απολυμαντικές ουσίες χρησιμοποιούνται, πού χρησιμοποιούνται, και για ποιο σκοπό.

Όλα τα προϊόντα χαρτιού που χρησιμοποιούνται (π.χ. χαρτί υγείας, χαρτοπετσέτες, χαρτομάντηλα, χαρτί σάουνας, χαρτί κουζίνας κ.λπ.) πρέπει να είναι διεθνώς ή εθνικά πιστοποιημένα με οικολογικό σήμα.

Σε περίπτωση που δεν διατίθενται στην αγορά προϊόντα χαρτιού με οικολογικό σήμα, γίνεται αποδεκτό ως εναλλακτική λύση το χαρτί που δεν έχει λευκανθεί με χλώριο, υπό την προϋπόθεση ότι η επιχείρηση μπορεί να τεκμηριώσει την έλλειψη διαθεσιμότητας.

Η συμμόρφωση με το κριτήριο αποδεικνύεται βάσει των ποσοτήτων προϊόντων χαρτιού που αγοράστηκαν κατά την περίοδο αναφοράς, χρησιμοποιώντας καταγραφές αγορών ως βάση υπολογισμού. Η περίοδος αναφοράς αντιστοιχεί στους τελευταίους 24 μήνες πριν την επιθεώρηση (ή τους τελευταίους 6 μήνες για αιτούντες για πρώτη φορά).

Κατά την οπτική επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιλέγει τυχαίο δείγμα 3 προϊόντων χαρτιού και επιβεβαιώνει την ύπαρξη οικολογικών σημάτων στα προϊόντα που επιλέχτηκαν, όπου αυτό ισχύει (μεθοδολογία Γ).

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όταν η εγκατάσταση χρησιμοποιεί χαρτί που δεν έχει λευκανθεί με χλώριο λόγω έλλειψης διαθέσιμων προϊόντων με οικολογικό σήμα, πρέπει επίσης να προσκομίσει τεκμηριωμένα αποδεικτικά στοιχεία για τη μη διαθεσιμότητα στην αγορά (π.χ. δηλώσεις προμηθευτών, στιγμιότυπα οθόνης/κατάλογοι από τοπικούς διανομείς, αρχεία προμηθειών που δείχνουν ότι δεν υπάρχει επιλογή με οικολογικό σήμα κ.λπ.)

Η χρήση των απορρυπαντικών πιάτων και των υγρών ξεβγάλματος περιορίζεται στο ελάχιστο (χρησιμοποιείται η σωστή δοσολογία) και τα προϊόντα αυτά πρέπει να διαθέτουν διεθνώς ή εθνικά αναγνωρισμένο οικολογικό σήμα.

Αυτό ισχύει τόσο για τα απορρυπαντικά πλυσίματος στο χέρι όσο και για τα απορρυπαντικά πλυντηρίου και δεν περιλαμβάνει τα προϊόντα μουλιάσματος, τα προϊόντα στεγνώματος και τα προϊόντα αφαλάτωσης. 

Η συμμόρφωση με το κριτήριο αποδεικνύεται βάσει ποσοτήτων (σε όγκο ή βάρος) των προϊόντων τακτικού καθαρισμού που αγοράστηκαν κατά την περίοδο αναφοράς χρησιμοποιώντας τα αρχεία αγορών ως βάση υπολογισμού. Η περίοδος αναφοράς αντιστοιχεί στους τελευταίους 24 μήνες πριν την επιθεώρηση (ή 6 μήνες για όσους υποβάλλουν αίτηση για πρώτη φορά).

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιλέγει τυχαίο δείγμα 3 προϊόντων απορρυπαντικών πιάτων ή/και υγρών ξεβγάλματος και επιβεβαιώνει την ύπαρξη αντίστοιχων οικολογικών σημάτων στα προϊόντα που επιλέχτηκαν (μεθοδολογία Γ).

Η χρήση των απορρυπαντικών πλυντηρίου διατηρείται στο ελάχιστο δυνατό επίπεδο (χρησιμοποιώντας την σωστή δοσολογία) και όλα τα προϊόντα αυτά φέρουν διεθνώς ή εθνικά αναγνωρισμένη οικολογική σήμανση. Εξαιρούνται ειδικά ή βοηθητικά προϊόντα, όπως ενισχυτικά απορρυπαντικών, απορρυπαντικά για πλύσιμο σφουγγαρίστρας, απορρυπαντικά καθαρισμού χαλιών, μαλακτικά υφασμάτων και αφαιρετικά λεκέδων.

Το κριτήριο αυτό εφαρμόζεται αποκλειστικά υπηρεσίες πλυντηρίου στον χώρο της εγκατάστασης. Εάν το πλυντήριο έχει ανατεθεί σε εξωτερικό συνεργάτη, η εγκατάσταση θα πρέπει να ενθαρρύνει την εταιρεία πλυντηρίου να χρησιμοποιεί απορρυπαντικά που φέρουν αναγνωρισμένη οικολογική σήμανση.

Η συμμόρφωση με το κριτήριο αποδεικνύεται βάσει των ποσοτήτων (κατά όγκο ή βάρος) των προϊόντων τακτικού καθαρισμού, που αγοράστηκαν κατά την περίοδο αναφοράς, χρησιμοποιώντας τα αρχεία αγορών ως βάση υπολογισμού. Η περίοδος αναφοράς αντιστοιχεί στους τελευταίους 24 μήνες πριν από την επιθεώρηση (ή στους τελευταίους 6 μήνες για αιτούντες για πρώτη φορά).

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Σε Φινλανδία, Γαλλία, Νορβηγία και Σουηδία, το συγκεκριμένο κριτήριο είναι υποχρεωτικό.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιλέγει τυχαίο δείγμα 3 απορρυπαντικών πλυντηρίου και επιβεβαιώνει ότι φέρουν οικολογικές σημάνσεις (μεθοδολογία Γ).

Τα χημικά καθαρισμού που χρησιμοποιούνται για τον τακτικό καθαρισμό (π.χ. καθημερινά, κάθε 2 ημέρες, μετά την αναχώρηση των επισκεπτών κ.λπ.) παραλαμβάνονται σε συμπυκνωμένη μορφή και αραιώνονται επιτόπου. Τα προϊόντα καθαρισμού θα πρέπει κατά προτίμηση να παρέχονται σε συστήματα αυτόματων δοσομετρητών, τα οποία αποτρέπουν την άμεση επαφή με τις χημικές ουσίες, καθώς και τις διαρροές.

Η εγκατάσταση διαθέτει ένα αποτελεσματικό και ασφαλές σύστημα αραίωσης, ώστε να αποτρέπεται η υπερβολική χρήση χημικών και να διασφαλίζεται ο σωστός βαθμός αραίωσης για αποτελεσματικό και αποδοτικό καθαρισμό. Τα αυτόματα συστήματα δοσομέτρησης (αραίωσης) προτιμώνται. Επιτρέπονται επίσης και τα ελεγχόμενα χειροκίνητα συστήματα, εφόσον εξασφαλίζουν ακριβή αραίωση και ελαχιστοποιούν την έκθεση (π.χ. σφραγισμένα συστήματα αντλίας με δοσομέτρηση χωρίς επαφή).

Επίσης, γίνονται αποδεκτές ταμπλέτες (στερεά προϊόντα) για τον τακτικό καθαρισμό, ιδιαίτερα σε μικρότερες εγκαταστάσεις, χωρίς συστήματα δοσομέτρησης, υπό την προϋπόθεση ότι χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες αραίωσης του κατασκευαστή, και διαλύονται, όπου είναι δυνατόν, σε επαναγεμιζόμενα δοχεία.

Το προσωπικό καθαρισμού και πλυντηρίου ενημερώνεται για τη σωστή χρήση των προϊόντων και τη δοσολογία. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπου απαιτείται χειροκίνητη προσθήκη, το προσωπικό που χειρίζεται τα χημικά λαμβάνει τεκμηριωμένη εκπαίδευση σχετικά με τη σωστή χρήση και την ασφάλεια.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει έγγραφα προμηθευτών ή προϊόντων (π.χ. δελτία πληροφοριών προϊόντων, τεχνικά δελτία ή αρχεία αγορών) που επιβεβαιώνουν, ότι τα προϊόντα τακτικού καθαρισμού αγοράζονται σε συμπυκνωμένη μορφή ή σε μορφή ταμπλέτας.

Σε ειδικές περιπτώσεις όπου χρησιμοποιείται χειροκίνητη δοσομέτρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει επίσης αρχεία εκπαίδευσης, σχετικά με την ασφάλεια και τον χειρισμό χημικών, για το προσωπικό.

Ο οπτικός έλεγχος επιβεβαιώνει την ύπαρξη ενός αποτελεσματικού συστήματος αραίωσης, το οποίο είναι λειτουργικό και ακολουθεί τις οδηγίες του κατασκευαστή.

Όλα τα καλλυντικά προϊόντα (σαπούνι, αφρόλουτρο, σαμπουάν, λοσιόν και μαλακτικό μαλλιών) που χρησιμοποιούνται από την εγκατάσταση φέρουν εθνικά ή διεθνώς αναγνωρισμένη οικολογική σήμανση. Το κριτήριο αυτό εφαρμόζεται σε προϊόντα που βρίσκονται στα μπάνια των δωματίων επισκεπτών, στους χώρους προσωπικού, καθώς και στους δημόσιους χώρους.

Επιπλέον της οικολογικής σήμανσης, συνιστάται τα καλλυντικά προϊόντα να μην περιέχουν παραβένιο, λαουρυλοθειικό νάτριο και μη βιώσιμο φοινικέλαιο.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιλέγει τυχαίο δείγμα 3 καλλυντικών προϊόντων και επιβεβαιώνει ότι οι αντίστοιχες οικολογικές σημάνσεις υπάρχουν στα επιλεγμένα προϊόντα (μεθοδολογία Γ).

Η εγκατάσταση χρησιμοποιεί μεθόδους καθαρισμού με μειωμένη χρήση χημικών ή χωρίς χημικά, οι οποίες ελαχιστοποιούν ή εξαλείφουν την ανάγκη χρήσης χημικών παραγόντων για τουλάχιστον μία καθορισμένη περιοχή, δραστηριότητα ή υπηρεσία, σε τακτική βάση (π.χ. καθημερινά ή εβδομαδιαία). Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν τη χρήση απιονισμένου νερού, καθαρισμό με νερό υψηλής πίεσης, καθαρισμό με ατμό ή άλλες αποτελεσματικές εναλλακτικές, που μειώνουν την εξάρτηση από παραδοσιακά χημικά προϊόντα.

Το κριτήριο αυτό εφαρμόζεται συγκεκριμένα στον γενικό καθαρισμό επιφανειών σε χώρους όπως κοινόχρηστοι δημόσιοι χώροι, δωμάτια επισκεπτών ή αίθουσες συνεδριάσεων. Οι κουζίνες, οι τουαλέτες, οι πισίνες και οι χώροι σπα, εξαιρούνται από το συγκεκριμένο κριτήριο λόγω ειδικών υγειονομικών κανονισμών.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει την γραπτή της Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας για τον τακτικό καθαρισμό στον σχετικό χώρο, δραστηριότητα ή υπηρεσία, η οποία αποδεικνύει τη χρήση μεθόδων μειωμένης χρήσης χημικών ή χωρίς χημικά.

Εναλλακτικά, επιτόπια οπτική επιθεώρηση επιβεβαιώνει την ύπαρξη του εξοπλισμού καθαρισμού με μειωμένη χρήση χημικών ή χωρίς χημικά.

Η εγκατάσταση δεν χρησιμοποιεί κανένα προϊόν πλύσης, καθαρισμού ή φροντίδας δωματίων που περιέχει άρωμα ή αρωματικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένων ψεκαστήρων, απορρυπαντικών και καθαριστικών επιφανειών.

Το κριτήριο αυτό εφαρμόζεται σε όλους τους χώρους της εγκατάστασης (συμπεριλαμβανομένων των δωματίων επισκεπτών, των χώρων πλυντηρίου, των κοινοχρήστων χώρων και των αιθουσών συνεδριάσεων), ανεξάρτητα από το εάν το προσωπικό της εγκατάστασης εκτελεί το πλύσιμο και τον καθαρισμό, ή αν η εργασία έχει ανατεθεί σε εξωτερικό συνεργάτη.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιλέγει τυχαίο δείγμα 3 προϊόντων που χρησιμοποιούνται για πλύσιμο, καθαρισμό και φροντίδα δωματίων και επιβεβαιώνει επί τόπου ότι δεν αναγράφεται άρωμα ή αρωματική ουσία στα επιλεγμένα προϊόντα (μεθοδολογία Γ).

Σε ειδικές περιπτώσεις όπου το πλύσιμο και ο καθαρισμός έχουν ανατεθεί σε εξωτερικό συνεργάτη, η εγκατάσταση παρουσιάζει δήλωση του συνεργάτη, που επιβεβαιώνει ότι τα χρησιμοποιούμενα προϊόντα πλύσης/καθαρισμού δεν περιέχουν άρωμα ή αρωματικές ουσίες.

Οι εσωτερικοί χώροι εστιατορίων είναι χώροι μη καπνιζόντων. Οι υπόλοιποι κοινόχρηστοι χώροι είναι είτε χώροι μη καπνιζόντων, είτε η ζώνη μη καπνιζόντων (εσωτερική και εξωτερική) είναι διαχωρισμένη από τη ζώνη καπνίσματος, έτσι ώστε τα άτομα που κάθονται στη ζώνη μη καπνιζόντων, να μην επηρεάζονται από τους καπνιστές.

Ο φυσικός διαχωρισμός μπορεί να περιλαμβάνει δομικά εμπόδια (π.χ. τοίχους, διαχωριστικά, φράχτες), μια σταθερή και οριοθετημένη ζώνη καπνίσματος σε κατάλληλη απόσταση, ή άλλα μέτρα που αποτρέπουν τους καπνιστές από το να κάθονται ή να στέκονται δίπλα σε μη καπνιστές. Οι ζώνες μη καπνιζόντων και καπνίσματος επισημαίνονται σαφώς με κατανοητές πινακίδες.

Επιπλέον, η εγκατάσταση παρέχει, στις καθορισμένες ζώνες καπνίσματος, σταχτοδοχεία ή πυρασφαλείς κάδους για αποτσίγαρα με σαφή σήμανση. Συνιστάται η ζώνη μη καπνιζόντων να είναι μεγαλύτερη από τη ζώνη καπνίσματος.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι:

• το κάπνισμα δεν επιτρέπεται σε όλους τους εσωτερικούς χώρους εστιατορίων

• όλοι οι άλλοι κοινόχρηστοι χώροι είναι, είτε χώροι μη καπνιζόντων, είτε υπάρχει φυσικός διαχωρισμός και πινακίδες που υποδεικνύουν τα τμήματα καπνίσματος και τμήματα μη καπνίσματος

• όλες οι καθορισμένες ζώνες καπνίσματος είναι εξοπλισμένες με σταχτοδοχεία ή κάδους τσιγάρων, οι οποίοι χρησιμοποιούνται σωστά. Δηλαδή ο περιβάλλων χώρος τους είναι απαλλαγμένος από αποτσίγαρα. Εάν εντοπίζονται αποτσίγαρα, η εγκατάσταση πρέπει να εφαρμόσει εκπαίδευση ή άλλα μέτρα, ώστε να διασφαλιστεί η σωστή χρήση και συντήρηση της ζώνης καπνίσματος. 

Όλα τα δωμάτια επισκεπτών και οι αίθουσες συνεδριάσεων είναι χώροι μη καπνιζόντων.

Σε χώρες όπου αυτό δεν είναι εφικτό λόγω νομοθετικών ή πολιτισμικών απαιτήσεων, οι αίθουσες συνεδριάσεων είναι υποχρεωτικά χώροι μη καπνιζόντων, χωρίς εξαίρεση, και τουλάχιστον το 75% των δωματίων επισκεπτών είναι χώροι μη καπνιζόντων. Σε τέτοιες περιπτώσεις, συνιστάται τα δωμάτια καπνιστών να βρίσκονται σε φυσικά διακριτή περιοχή, όπως διαφορετική πτέρυγα ή όροφο της εγκατάστασης, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν επηρεάζουν καθόλου τους επισκέπτες σε δωμάτια μη καπνιζόντων (π.χ. μέσω μεταφοράς καπνού σε μπαλκόνια). Επιπλέον, διασφαλίζεται ότι όλα τα δωμάτια καπνιστών αερίζονται επαρκώς (τουλάχιστον 1 ώρα) πριν την άφιξη νέων επισκεπτών.

Οι περιοχές με δωμάτια μη καπνιστών και καπνιστών σηματοδοτούνται, ώστε να είναι εύκολα κατανοητό. Η εγκατάσταση αναπτύσσει σχέδιο για να διασφαλίσει ότι το 100% των δωματίων επισκεπτών γίνονται δωμάτια μη καπνιζόντων. 

Επιπλέον, στις ζώνες καπνίσματος, η εγκατάσταση παρέχει σταχτοδοχεία, ή πυρασφαλείς κάδους για αποτσίγαρα με σωστή σήμανση. 

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στο Βέλγιο και στη Σουηδία, όλα τα δωμάτια συνεδριάσεων και επισκεπτών είναι χώροι μη καπνιζόντων χωρίς εξαίρεση.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση, ο επιθεωρητής επιβεβαιώνει ότι όλα τα δωμάτια επισκεπτών και οι αίθουσες συνεδριάσεων είναι χώροι μη καπνιζόντων.

Σε ειδικές περιπτώσεις, σε χώρες όπου αυτό δεν είναι εφικτό λόγω νομοθετικών ή πολιτισμικών απαιτήσεων, η εγκατάσταση παρουσιάζει:

• τεκμηρίωση (π.χ. κατάλογος δωματίων) που αποδεικνύει ότι όλες οι αίθουσες συνεδριάσεων, και τουλάχιστον το 75% των δωματίων επισκεπτών, είναι για μη καπνίζοντες

• αποδεικτικά σχεδίου μετάβασης προς το 100% των δωματίων επισκεπτών να είναι μη καπνιστών.

Σε αυτή την περίπτωση, η επιτόπια επιθεώρηση επιβεβαιώνει την ύπαρξη σαφούς φυσικού διαχωρισμού δωματίων καπνιστών και μη καπνιστών, υποστηριζόμενου από εμφανή σήμανση, καθώς και καθορισμένων ζωνών καπνίσματος εξοπλισμένων με σταχτοδοχεία ή πυρασφαλείς κάδους τσιγάρων, και τον περιβάλλοντα χώρο τους απαλλαγμένο από αποτσίγαρα.

Οι χώροι για το κοινό και το προσωπικό είναι χώροι μη καπνιζόντων. Όπου επιτρέπεται το κάπνισμα από το προσωπικό, η εγκατάσταση διαθέτει κανόνες σχετικά με το κάπνισμα κατά τη διάρκεια του ωραρίου εργασίας. Οι κανόνες περιλαμβάνουν ρυθμίσεις σχετικά με το πότε και πού επιτρέπεται να καπνίζει το προσωπικό, και αφορά σε όλους τους τύπους τσιγάρων και πίπας.

Το προσωπικό επιτρέπεται να καπνίζει μόνο σε φυσικά διαχωρισμένους χώρους, έτσι ώστε ο καπνός να μην έχει καμία αρνητική επίδραση σε επισκέπτες ή προσωπικό που βρίσκονται σε μη καπνιστικούς χώρους/δωμάτια. Επιπλέον, η εγκατάσταση παρέχει στις καθορισμένες ζώνες καπνίσματος σταχτοδοχεία ή πυρασφαλείς κάδους για αποτσίγαρα με σωστή σήμανση.

Συνιστάται η πολιτική καπνίσματος να γίνεται σταδιακά πιο αυστηρή, για παράδειγμα με προοδευτικό περιορισμό του καπνίσματος κατά τη διάρκεια του ωραρίου εργασίας. Επίσης, συνιστάται η εγκατάσταση να οργανώνει ετήσια ενημερωτική εκπαίδευση για το προσωπικό, σχετικά με τις επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία και το περιβάλλον.

Σε χώρες όπου υπάρχει νομοθεσία που ρυθμίζει το κάπνισμα σε δημόσιους και εργασιακούς χώρους, η εγκατάσταση συμμορφώνεται με αυτές, σε όλες τις περιπτώσεις.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τους γραπτούς κανόνες καπνίσματος για το προσωπικό, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με το πότε και πού επιτρέπεται το κάπνισμα κατά τη διάρκεια του ωραρίου εργασίας, καθώς και με ποιον τρόπο η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι αυτό δεν αποτελεί κίνδυνο για την υγεία, ή ενόχληση για τα μη καπνίζοντα μέλη του προσωπικού και τους επισκέπτες.

Η επιτόπια επιθεώρηση επιβεβαιώνει την ύπαρξη των καθορισμένων χώρων καπνίσματος προσωπικού, ότι αυτοί είναι φυσικά διαχωρισμένοι και ότι δεν επηρεάζουν τους μη καπνιστές.

Η ποιότητα του εσωτερικού αέρα στην εγκατάσταση παρακολουθείται τακτικά (συμπεριλαμβανομένων των χώρων σπα, των πισινών και των υπόγειων τεχνικών χώρων). Τοποθετείται σύστημα τακτικής παρακολούθησης (παρακολούθηση τουλάχιστον μία φορά ετησίως) σε τουλάχιστον 2 τμήματα της εγκατάστασης. Η επιλογή των περιοχών ελέγχου λαμβάνει υπόψη εκείνες, που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο έκθεσης σε κακή ποιότητα αέρα.

Οι ελεγχόμενες παράμετροι, περιλαμβάνουν τουλάχιστον 3 από την ακόλουθη λίστα, ανάλογα με το τοπικό πλαίσιο και τους εντοπισμένους κινδύνους:

α) τον αριθμό εναλλαγών αέρα ανά ώρα
β) τη θερμοκρασία και τη σχετική υγρασία, για την αποτροπή ανάπτυξης μούχλας
γ) το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂)
δ) τις Πτητικές Οργανικές Ενώσεις, οι οποίες είναι συνηθισμένες εκπομπές από έπιπλα, εξοπλισμό και εγκαταστάσεις, καθαριστικά προϊόντα, αποσμητικά χώρου και συνθετικά αρώματα
ε) τα αιωρούμενα σωματίδια (PM₂.₅ ή PM₁₀) από αερομεταφερόμενη σκόνη, καπνό ή εξωτερική ρύπανση
ζ) το ραδόνιο, ιδιαίτερα σε υπόγειους χώρους (ανάλογα με την τοπική γεωλογία και τους κανονισμούς) 
η) τα οξείδια του αζώτου (NOx), κυρίως σε κουζίνες, χώρους στάθμευσης ή περιοχές κοντά σε κυκλοφορία οχημάτων.

Τηρούνται οι τοπικές και εθνικές νομοθεσίες/κανονισμοί και οι τιμές δεν υπερβαίνουν τα όρια που καθορίζονται από σχετικά εθνικά ή διεθνή πρότυπα (π.χ. Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Αέρα του ΠΟΥ, εθνικά όρια επαγγελματικής ασφάλειας).

Εάν οι τιμές υπερβούν το όριο, λαμβάνονται υπεύθυνες δράσεις, δίνοντας προτεραιότητα σε ενεργειακά αποδοτικές λύσεις χαμηλού περιβαλλοντικού αντίκτυπου (π.χ. αερισμός των χώρων με άνοιγμα παραθύρων σε τακτική βάση, ρύθμιση του συστήματος εξαερισμού, τοποθέτηση καθαριστών αέρα ή συστημάτων απολύμανσης, χρήση φυτών που βελτιώνουν την ποιότητα του αέρα όπου είναι κατάλληλο κ.λπ.).

Κατά την αντικατάσταση επίπλων, υποδομών και εξοπλισμού, προτιμώνται επιλογές χαμηλών εκπομπών, ωστόσο πρέπει να αποφεύγεται η αντικατάσταση πριν το τέλος του κύκλου ζωής τους. Για αναλώσιμα προϊόντα όπως απορρυπαντικά και αποσμητικά χώρου, συνιστάται η μετάβαση σε επιλογές χαμηλών Πτητικών Οργανικών Ενώσεων ή επιλογές προϊόντων χωρίς αρώματα, κατά την αναπλήρωση αποθεμάτων.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση που αποδεικνύει τα αποτελέσματα της παρακολούθησης της ποιότητας του εσωτερικού αέρα.

Σε ειδικές περιπτώσεις, όπου οι τιμές έχουν υπερβεί το όριο, παρουσιάζονται διορθωτικές ενέργειες που έχουν ληφθεί.

Η εγκατάσταση ενσωματώνει κατάλληλες και βιώσιμες τοπικές πρακτικές και υλικά στη λειτουργία της ή κατά την ανακαίνιση ή κατασκευή. Έμφαση δίνεται στον σεβασμό και στην ενσωμάτωση αυθεντικών στοιχείων της παραδοσιακής ή σύγχρονης τοπικής κουλτούρας, της κοινωνικής ή πολιτιστικής κληρονομιάς, της τοπικής χειροτεχνίας, της καλλιτεχνικής έκφρασης, και των σχεδιαστικών παραδόσεων που είναι χαρακτηριστικές της περιοχής.

Τόσο τα απτά στοιχεία (π.χ. υλικά, μέθοδοι κατασκευής) όσο και τα άυλα στοιχεία (π.χ. παραδοσιακή γνώση, πολιτιστική έκφραση) της κληρονομιάς είναι σημαντικά. Πρέπει να τηρείται η περιβαλλοντική βιωσιμότητα των εργασιών ανακαίνισης ή κατασκευής, χωρίς να χάνονται τα οφέλη που προκύπτουν για την πολιτιστική και κοινωνική κληρονομιά.

Η εγκατάσταση ενθαρρύνεται να συνεργάζεται και να αξιοποιεί την τοπική εκπαίδευση, γνώση και τεχνογνωσία, σχετικά με τη χρήση υλικών, τεχνολογιών και εργαλείων για βιώσιμες ανακαινίσεις ή κατασκευές. Όταν χρησιμοποιούνται πολιτιστικά στοιχεία, η εγκατάσταση ζητά επιβεβαίωση από τους αρμόδιους τοπικούς φορείς ή εμπειρογνώμονες ότι η χρήση αυτή είναι κατάλληλη και γίνεται με σεβασμό. Η εγκατάσταση συμμορφώνεται πάντα με την εθνική και τοπική νομοθεσία και κανονισμούς σχετικά με ανακαινίσεις ή την κατασκευή νέων κτιρίων.

Επιπλέον, λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα των υλικών και των κατασκευαστικών έργων, διασφαλίζοντας ότι οι πρακτικές δεν σέβονται μόνο την κληρονομιά, αλλά ενισχύουν και την ανθεκτικότητα και την μακροχρόνια βιωσιμότητα. Ωστόσο, το συγκεκριμένο κριτήριο εστιάζει στις πολιτιστικές και κοινωνικές πτυχές βιωσιμότητας της φυσικής παρουσίας και των λειτουργικών πρακτικών της εγκατάστασης, ενώ η περιβαλλοντική βιωσιμότητα (π.χ. ενεργειακή απόδοση, εξοικονόμηση νερού) καλύπτεται ξεχωριστά.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:

• αποδεικτικά της συνάφειας των χρησιμοποιούμενων υλικών ή πρακτικών με την τοπική κουλτούρα και την κοινωνική ή πολιτιστική κληρονομιά

• αναφορές σε συνεργασία ή συζήτηση με τοπικούς ειδικούς, τεχνίτες, πολιτιστικούς οργανισμούς ή κοινοτικές ομάδες, όπου είναι εφαρμόσιμο

• φωτογραφίες, σχέδια, περιγραφές προμηθευτών ή γραπτές δηλώσεις που δείχνουν πώς η τοπική πολιτιστική κληρονομιά ή γνώση ενσωματώθηκε στη λειτουργία, τις ανακαινίσεις ή τα κατασκευαστικά έργα

• σύντομη δήλωση (π.χ. από την εγκατάσταση ή τους ειδικούς) που επιβεβαιώνει ότι τα πολιτιστικά στοιχεία χρησιμοποιήθηκαν με κατάλληλο τρόπο και σεβασμό. 

Πριν από οποιαδήποτε νέα ανάπτυξη, επέκταση ή σημαντικό κατασκευαστικό/ανακαινιστικό έργο, η εγκατάσταση αποδεικνύει πώς έχουν αξιολογηθεί και αντιμετωπιστεί οι πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, και οι επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα.

Αυτό συνήθως λαμβάνει τη μορφή οικολογικής αξιολόγησης (π.χ. μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, μελέτη βιοποικιλότητας ή ισοδύναμο), όπως απαιτείται από τις εθνικές ή περιφερειακές αρχές. Σε αυτή την περίπτωση, η εγκατάσταση ακολουθεί τη σχετική διαδικασία και τηρεί έγγραφα τεκμηρίωσης.

Όπου τέτοιες αξιολογήσεις δεν απαιτούνται από τις αρχές ή δεν καλύπτουν ρητά τη βιοποικιλότητα, η εγκατάσταση αποδεικνύει πώς λήφθηκαν υπόψη οι επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα (π.χ. διατηρώντας τις περιοχές με βλάστηση, αποφεύγοντας την πρόκληση βλαβών σε τοπικά είδη και οικοτόπους, διατηρώντας τους υφιστάμενους οικολογικούς διαδρόμους στο χώρο κ.λπ.), στο έδαφος και στον υδρολογικό κύκλο. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει διαβούλευση με σχετικούς ειδικούς (π.χ. διαχειριστές προστατευόμενων περιοχών, περιβαλλοντικές αρχές/ΜΚΟ ή πιστοποιημένους συμβούλους) ή χρήση δημόσια διαθέσιμων χαρτών βιοποικιλότητας, μητρώων ειδών ή εργαλείων χωροταξικού σχεδιασμού.

Για όλα τα έργα, η εγκατάσταση δίνει προτεραιότητα στη χρήση διαπερατών ή μη στεγανοποιημένων επιφανειών (π.χ. χαλίκι, διαπερατό/πορώδες δάπεδο, φυτεμένη εδαφοκάλυψη). Οι στεγανοποιημένες επιφάνειες (π.χ. άσφαλτος, σκυρόδεμα) αποφεύγονται όπου είναι εφικτό. Εάν η χρήση τους δικαιολογείται για τεχνικούς ή λόγους ασφάλειας, εφαρμόζονται αντισταθμιστικά μέτρα, όπως κήποι βροχής, ζώνες διήθησης ή φυτεμένες ζώνες προστασίας.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τεκμηρίωση της οικολογικής αξιολόγησης ή ισοδύναμης διαδικασίας που πραγματοποιήθηκε από την ίδια, ή από εξωτερικούς ειδικούς για νέα ανάπτυξη, επέκταση ή σημαντικά έργα κατασκευής/ανακαίνισης.

Σε ειδικές περιπτώσεις, όπου υπάρχουν στεγανοποιημένες επιφάνειες, η επιτόπια οπτική επιθεώρηση επιβεβαιώνει ότι αυτές δικαιολογούνται για τεχνικούς λόγους ή λόγους ασφάλειας, και ότι έχουν εφαρμοστεί αντισταθμιστικά μέτρα (π.χ. κήποι βροχής, ζώνες διήθησης, φυτεμένες προστατευτικές ζώνες βλάστησης).

Για εργασίες ανακαίνισης ή κατασκευής που πραγματοποιήθηκαν κατά τους τελευταίους 24 μήνες (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μήνες (για τους αιτούντες για πρώτη φορά), η εγκατάσταση αποδεικνύει τη χρήση βιώσιμων δομικών υλικών και υλικών φινιρίσματος.

Η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι τουλάχιστον 2 τύποι υλικών που χρησιμοποιήθηκαν στις εργασίες (π.χ. χρώματα/επικαλύψεις/βερνίκια, ξύλο και φυτικά υλικά, δάπεδα, μονώσεις, συγκολλητικά/στεγανωτικά, άλλα σχετικά υλικά) πληρούν τις απαιτήσεις βιώσιμων προϊόντων που αναφέρονται παρακάτω. Αυτό εφαρμόζεται σε χρώματα, επιστρώσεις, βερνίκια, ξύλο, δάπεδα, μονώσεις, συγκολλητικά, στεγανωτικά και άλλα προϊόντα που χρησιμοποιούνται στα έργα.

Αποδεκτά βιώσιμα προϊόντα περιλαμβάνουν:

α) χρώματα και επιστρώσεις που φέρουν εθνικά ή διεθνώς αναγνωρισμένα οικολογικά σήματα ή/και πιστοποιημένες χαμηλές εκπομπές Πτητικών Οργανικών Ενώσεων, χωρίς βαρέα μέταλλα

β) ξύλινα και φυτικής προέλευσης υλικά, που φέρουν αναγνωρισμένες πιστοποιήσεις, οι οποίες διασφαλίζουν βιώσιμες πρακτικές συγκομιδής και, όπου είναι εφικτό, τοπικής προέλευσης

γ) δάπεδα, μονωτικά υλικά, συγκολλητικά, στεγανωτικά και άλλα προϊόντα κατασκευής/ανακαίνισης με αναγνωρισμένα οικολογικά σήματα, χαμηλές χημικές εκπομπές ή ανακυκλωμένο περιεχόμενο.

Τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται συμμορφώνονται με την εθνική νομοθεσία. Η επιλογή τους βασίζεται στη μείωση των κινδύνων για την υγεία των επισκεπτών και των εργαζομένων, και στη μείωση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.

Συνιστάται, όπου είναι ασφαλές και κατάλληλο για χρήση, και όπου μπορούν να εκτιμηθούν οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, να δίνεται προτεραιότητα σε μεταχειρισμένα ή ανακυκλωμένα υλικά, για τη μείωση της χρήσης πόρων και αποβλήτων. Ωστόσο, ορισμένα υλικά (π.χ. μονωτικά, πυρανθεκτικά προϊόντα) ενδέχεται να μην είναι κατάλληλα για επαναχρησιμοποίηση ή ανακύκλωση, λόγω απαιτήσεων ασφάλειας ή απόδοσης.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:

• κατάλογο των βιώσιμων υλικών που αγοράστηκαν/χρησιμοποιήθηκαν για τους 2 επιλεγμένους τύπους υλικών κατά τους τελευταίους 24 ή 6 μήνες (ανάλογα με το έτος πιστοποίησης)

• έγγραφα για τα υλικά αυτά (π.χ. τιμολόγια, τεχνικές προδιαγραφές, ή πιστοποιητικά) στα οποία φαίνονται οικολογικά σήματα, πιστοποιήσεις ή άλλα επαληθευμένα χαρακτηριστικά χαμηλού περιβαλλοντικού αντίκτυπου, όπως αναφέρονται παραπάνω. 

Όπου είναι εφικτό, η επιτόπια επιθεώρηση επιβεβαιώνει την χρήση προϊόντων με οικολογική σήμανση ή πιστοποίηση βιωσιμότητας.

Δεν επιτρέπεται η τακτική χρήση αγροχημικών προϊόντων, όπως φυτοφάρμακα (συμπεριλαμβανομένων ζιζανιοκτόνων, εντομοκτόνων, μυκητοκτόνων, τρωκτικοκτόνων, μαλακιοκτόνων, νηματωδοκτόνων, ρυθμιστών ανάπτυξης φυτών, αποφυλλωτικών και αποξηραντικών), λιπασμάτων και ρυθμιστών ανάπτυξης φυτών.

Η εγκατάσταση εφαρμόζει προσέγγιση Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Επιβλαβών Οργανισμών (IPM) ή ισοδύναμο σύστημα, με την ακόλουθη ιεράρχηση:

• δίνεται προτεραιότητα σε προληπτικές και μη χημικές μεθόδους, όπως μηχανικός έλεγχος ζιζανίων, χρήση φλογοβόλων, διαχείριση υγείας εδάφους μέσω κομποστοποίησης κ.λπ. 

• εάν απαιτείται παρέμβαση λόγω αναγκαιότητας (π.χ. κίνδυνοι υγιεινής ή ασφάλειας ή συγκεκριμένες ανάγκες γονιμότητας εδάφους), χρησιμοποιούνται βιολογικές ή φυσικές εναλλακτικές επιλογές (π.χ. βιολογικά λιπάσματα, φυσικά βελτιωτικά εδάφους ή απωθητικά παρασίτων εγκεκριμένα σύμφωνα με τα πρότυπα βιολογικής καλλιέργειας)

• μόνο όταν δεν υπάρχουν βιολογικές ή φυσικές εναλλακτικές, επιτρέπεται η χρήση αγροχημικών προϊόντων. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρησιμοποιούνται μόνο προϊόντα «έτοιμα προς χρήση», κατά προτίμηση βραδείας αποδέσμευσης και εφαρμοζόμενα μία φορά ετησίως στο ελάχιστο δυνατό επίπεδο. Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση γλυφοσάτης και όλων των προϊόντων που καταγράφονται από το Forest Stewardship Council (FSC) ως Εξαιρετικά Επικίνδυνα Φυτοφάρμακα.

Ο χειρισμός αγροχημικών προϊόντων μπορεί να πραγματοποιείται μόνο από προσωπικό ή εξωτερικούς συνεργάτες που έχουν εκπαιδευτεί/αδειοδοτηθεί για τον σκοπό αυτό (βλ. κριτήριο 1.21). Κατά την εφαρμογή, πρέπει να λαμβάνονται όλα τα σχετικά μέτρα ασφάλειας, όπως χρήση ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού και χρήση δελτίων δεδομένων ασφαλείας με τις συνιστώμενες δοσολογίες. Πρέπει να τηρείται ετήσιο πρόγραμμα εφαρμογής και γραπτά αρχεία χρήσης του προϊόντος (συμπεριλαμβανομένων των ποσοτήτων που χρησιμοποιούνται). Οι χημικές ουσίες αποθηκεύονται σωστά (βλ. κριτήριο 5.4) και τα άδεια δοχεία απορρίπτονται σύμφωνα με την εθνική/τοπική νομοθεσία.

Συνιστάται η ανάθεση ετήσιου ελέγχου εδάφους σε εξωτερικό ειδικό, για τη διαχείριση λιπασμάτων και την παρακολούθηση της υγείας του εδάφους διαχρονικά.

Το κριτήριο αυτό εφαρμόζεται επίσης όταν η εγκατάσταση αναθέτει σε εξωτερική εταιρεία τη συντήρηση των χώρων πρασίνου της.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει τη γραπτή της προσέγγιση Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Επιβλαβών Οργανισμών ή ισοδύναμο σύστημα, που επιβεβαιώνει ότι τα αγροχημικά προϊόντα χρησιμοποιούνται μόνο λόγω αναγκαιότητας και ως έσχατη λύση όταν δεν υπάρχουν βιολογικές ή φυσικές εναλλακτικές.

Σε ειδικές περιπτώσεις, η εγκατάσταση παρουσιάζει:

• αρχεία εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων ονόματος προϊόντος, σκοπού, δοσολογίας και συχνότητας, εφόσον χρησιμοποιούνται αγροχημικά 

• εάν η συντήρηση γίνεται από εξωτερικό συνεργάτη, έγγραφο του εργολάβου σχετικά με τη χρήση αγροχημικών στους χώρους της εγκατάστασης. 

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση και όπου είναι εφαρμόσιμο, ο επιθεωρητής εξετάζει δείγμα 3 αρχείων εφαρμογής και τα συγκρίνει με τις παρατηρούμενες πρακτικές για να επιβεβαιώσει ότι τα αγροχημικά χρησιμοποιούνται μόνο όταν είναι απαραίτητα, και ως έσχατη λύση, σύμφωνα με την προσέγγιση Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Επιβλαβών Οργανισμών της εγκατάστασης (μεθοδολογία Γ).

Όλος ο εξοπλισμός συντήρησης κήπων (συμπεριλαμβανομένων χλοοκοπτικών, θαμνοκοπτικών, φυσητήρων φύλλων και παρόμοιων μηχανημάτων) που αγοράστηκε κατά τους τελευταίους 24 μήνες (για τους υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση) ή 6 μήνες (για τους αιτούντες για πρώτη φορά) είναι ενεργειακά αποδοτικός, χαμηλού θορύβου και χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Ο εξοπλισμός μπορεί να είναι χειροκίνητος ή ηλεκτρικός.

Για ρομποτικά χλοοκοπτικά, συνιστάται να μην λειτουργούν τη νύχτα και να χρησιμοποιούνται μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας ή νωρίς το βράδυ, ώστε να ελαχιστοποιείται η όχληση της άγριας ζωής.

Το κριτήριο αυτό είναι Υποχρεωτικό (Υ) για εγκαταστάσεις με έκταση χλοοτάπητα έως 4.000 m²· για μεγαλύτερες εκτάσεις αποτελεί Κατευθυντήρια οδηγία (Κ).

Το κριτήριο αυτό εξακολουθεί να ισχύει όταν η εγκατάσταση αναθέτει σε εξωτερική εταιρεία τη συντήρηση των χώρων πρασίνου της.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει έγγραφα που δείχνουν ότι ο εξοπλισμός συντήρησης κήπων που αγοράστηκε κατά τους τελευταίους 24 ή 6 μήνες (ανάλογα με το έτος πιστοποίησης), είτε από την ίδια είτε από τους εξωτερικούς συνεργάτες, είναι ηλεκτρικός ή χειροκίνητος.

Σε ειδικές περιπτώσεις όπου η συντήρηση πραγματοποιείται από εξωτερική εταιρεία, παρουσιάζεται γραπτή βεβαίωση του εργολάβου ότι η χρήση εξοπλισμού/μηχανημάτων στους χώρους της εγκατάστασης γίνεται σύμφωνα με τις παραπάνω κατευθυντήριες οδηγίες.

Η εγκατάσταση διασφαλίζει ότι οι χώροι πρασίνου και οι διακοσμητικοί κήποι συντηρούνται σύμφωνα με τις αρχές της οικολογικής διαχείρισης. Οι πρακτικές συντήρησης προσαρμόζονται στο τοπικό κλίμα, το περιβαλλοντικό πλαίσιο, και τις εποχικές μεταβολές, ενώ υποστηρίζουν την οικολογική ποικιλομορφία και αποφεύγουν τη διατάραξη της τοπικής άγριας ζωής.

Η ενέργεια (α) παρακάτω είναι πάντα υποχρεωτική, και η εγκατάσταση ενθαρρύνεται να εφαρμόζει τουλάχιστον μία επιπλέον ενέργεια. Παραδείγματα πρόσθετων ενεργειών περιλαμβάνονται στα σημεία (β)–(ε):

α) αποδοτικές και στοχευμένες μέθοδοι ποτίσματος (π.χ. στάγδην άρδευση, αισθητήρες υγρασίας, πότισμα νωρίς το πρωί/βράδυ/νύχτα, ιδιαίτερα σε θερμές ή ξηρές περιοχές). Οι πρακτικές άρδευσης προσαρμόζονται στο τοπικό κλίμα, το περιβαλλοντικό πλαίσιο και την εποχικότητα για καλύτερη απόδοση και αποφυγή αχρείαστων απωλειών νερού

β) φροντίδα για την υγεία εδάφους μέσω κομποστοποίησης ή εδαφοκάλυψης με οργανικά υλικά 

γ) κλάδεμα, κοπή χόρτου και φροντίδα φυτών σε χρόνους που βελτιώνουν την ανθεκτικότητα των φυτών και μειώνουν τις ανάγκες πόρων, π.χ. διατήρηση περιοχών με υψηλότερο, αδιατάρακτο γρασίδι όπου δεν υπάρχει ανάγκη πρόσβασης· χρήση υψηλότερων ρυθμίσεων χλοοκοπτικού και προσαρμογή της συχνότητας κοπής, ανάλογα με την ανάπτυξη της βλάστησης και τη χρήση του χώρου. Ο προγραμματισμός τέτοιων δραστηριοτήτων λαμβάνει υπόψη τους κύκλους ζωής της τοπικής πανίδας, αποφεύγοντας παρεμβάσεις κατά την διάρκεια ευαίσθητων περιόδων, όπως περίοδοι φωλιάσματος ή αναπαραγωγής·

δ) χρήση φυτών προσαρμοσμένων στο τοπικό περιβάλλον και ανθεκτικών στην ξηρασία. Η επιλογή φυτών είναι ευέλικτη και προσαρμοσμένη στο τοπικό πλαίσιο, το κλίμα και τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Προωθεί επίσης την οικολογική ποικιλομορφία μέσω χρήσης τοπικών ειδών, διαφορετικών υψών και στρωμάτων βλάστησης (κάθετη διαστρωμάτωση), και διασφαλίζει ότι οι περίοδοι ανθοφορίας και καρποφορίας κλιμακώνονται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, για την υποστήριξη των επικονιαστών και της άγριας ζωής

ε) διαχείριση της κίνησης πεζών και οχημάτων ώστε να αποφεύγεται η συμπίεση εδάφους, η απώλεια βλάστησης και η διάβρωση σε ευαίσθητες περιοχές (π.χ. χρήση καθορισμένων μονοπατιών και διαδρομών πρόσβασης, περιορισμός πρόσβασης οχημάτων σε συγκεκριμένες περιοχές, αποτροπή κίνησης εκτός μονοπατιού με σήμανση ή φυσικά εμπόδια). Όπου υπάρχουν ευαίσθητα οικοσυστήματα (π.χ. αμμοθίνες, μαγκρόβια βλάστηση, δάση, περιοχές ωοτοκίας χελωνών), συνιστάται να αναρτώνται κώδικες συμπεριφοράς, κατά προτίμηση με παραπομπή σε επίσημες πηγές όπως ο Οδηγός Υπεύθυνου Ταξιδιώτη του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών (UNWTO)

ζ) πρόληψη και έλεγχος ξενικών-εισβλητικών ειδών μέσω σωστής αναγνώρισης, παρακολούθησης και δράσης. Το προσωπικό που είναι υπεύθυνο για τη συντήρηση χώρων πρασίνου εκπαιδεύεται ώστε να αναγνωρίζει ξένα είδη, να κατανοεί την οικολογική τους επίδραση και να εφαρμόζει κατάλληλα μέτρα ελέγχου. Ανάλογα με το είδος, τα μέτρα μπορεί να περιλαμβάνουν πρόληψη εξάπλωσης, περιορισμό, επιλεκτική απομάκρυνση ή στοχευμένη παρακολούθηση. Για την επιβεβαίωση της ταυτοποίησης ειδών, χρησιμοποιούνται εθνικοί και περιφερειακοί κατάλογοι ξενικών-εισβλητικών ειδών, βάσεις δεδομένων ή επίσημες οδηγίες, και τηρούνται οι νομικές υποχρεώσεις αναφοράς όπου ισχύουν.

Το κριτήριο εφαρμόζεται τόσο στους εργαζόμενους, όσο και σε εξωτερικούς συνεργάτες και εταιρείες διαμόρφωσης τοπίου, που έχουν αναλάβει με σύμβαση τη συντήρηση των χώρων πρασίνου της εγκατάστασης.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει φωτογραφίες ή οπτικές αποδείξεις των πρακτικών συντήρησης χώρων πρασίνου (π.χ. σύστημα άρδευσης, εδαφοκάλυψη, φυτεύσεις με τοπικά είδη).

Σε ειδικές περιπτώσεις, η εγκατάσταση παρουσιάζει:

• σύντομη περιγραφή ή επιβεβαίωση του τρόπου εφαρμογής των πρακτικών (η οποία μπορεί να ενσωματώνεται Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας, όπου εφαρμόζεται 

• γραπτή έκθεση του εργολάβου, σχετικά με τη συντήρηση των χώρων πρασίνου, εάν αυτή γίνεται από εξωτερική εταιρεία. 

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση και όπου είναι κατάλληλο, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψίες σε τουλάχιστον 1 περιοχή όπου εφαρμόζονται αποδοτικές και στοχευμένες μέθοδοι άρδευσης και σε 1 περιοχή όπου εφαρμόζονται πρόσθετες ενέργειες, προκειμένου να επιβεβαιώσει τις πρακτικές συντήρησης και την υγεία της βλάστησης.

Η εγκατάσταση εφαρμόζει ουσιαστικές πρωτοβουλίες, σε σχέση με την βιοποικιλότητα, που ευνοούν τις συνθήκες εντός ή γύρω από τον χώρο της (βλ. επίσης κριτήρια 1.2 και 1.3). Οι δράσεις αυτές υποστηρίζουν πάντα τοπικά είδη χλωρίδας και πανίδας και προσαρμόζονται στο πλαίσιο και την κλίμακα της εγκατάστασης.

• Εγκαταστάσεις με χώρους πρασίνου παρέχουν τουλάχιστον 2 δράσεις βιοποικιλότητας, εκ των οποίων τουλάχιστον 1 πραγματοποιείται εντός των χώρων πρασίνου της εγκατάστασης. 

• Εγκαταστάσεις σε αστικές περιοχές  με/ή χωρίς χώρους πρασίνου παρέχουν τουλάχιστον 1 δράση βιοποικιλότητας. 

Παραδείγματα δράσεων περιλαμβάνουν:

α) αποκατάσταση της άγριας φύσης σε τουλάχιστον 10% της εξωτερικής έκτασης, προσαρμοσμένη στο περιβάλλον της εγκατάστασης (π.χ. μη διαχειριζόμενες φυσικές περιοχές, εξελισσόμενοι χώροι με βλάστηση, θαμνώδεις εκτάσεις, περιοχές αναδάσωσης)

β) δημιουργία ή διατήρηση περιοχών πρασίνου, φιλικών προς επικονιαστές, που καλύπτουν τουλάχιστον το 10% της συνολικής εξωτερικής έκτασης

γ) δημιουργία ή διατήρηση πράσινων στεγών ή/και κάθετων πράσινων τοίχων που καλύπτουν τουλάχιστον το 10% της επιφάνειας στέγης ή τοίχων

δ) χρήση τοπικών ή κλιματικά προσαρμοσμένων ειδών (μη εισβλητικών ειδών) για πράσινες στέγες, πράσινους τοίχους, κήπους και λοιπούς εξωτερικούς χώρους

ε) παροχή ευνοϊκών συνθηκών για τοπικά είδη (π.χ. φωλιές πουλιών, ξενοδοχεία εντόμων (για ένα είδος), μελισσοκυψέλες, διάδρομοι και περάσματα άγριων ζώων κ.λπ.). Οι χώροι αυτοί πρέπει να είναι κατάλληλοι για τα τοπικά είδη, σωστά τοποθετημένοι και να συντηρούνται τακτικά ώστε να παραμένουν κατάλληλοι

ζ) προστασία οικοτόπων τοπικών ειδών (χερσαίων ή υδάτινων/θαλάσσιων, π.χ. περιοχές ωοτοκίας χελωνών, μαγκρόβια δάση, κοραλλιογενείς ύφαλοι, λιβάδια επικονιαστών όπως πεταλούδες, νεκρό ξύλο και άλλα φυσικά στοιχεία) εντός ή κοντά στις εγκαταστάσεις μέσω μείωσης φωτισμού και θορύβου (συμπεριλαμβανομένων εξωτερικών χώρων ευεξίας που βρίσκονται σε ή κοντά σε φυσικούς οικοτόπους). Ο οικότοπος πρέπει να έχει εντοπιστεί και να έχουν εφαρμοστεί σαφή προστατευτικά μέτρα

η) εντοπισμός και εξάλειψη πιθανών οικολογικών παγίδων στους χώρους της εγκατάστασης (π.χ. κάλυψη δομικών κοιλοτήτων, κενών ή μικρών κλειστών χώρων, που μπορεί να προσελκύσουν άγρια ζώα σε μη ασφαλείς περιοχές)

θ) υποστήριξη, το λιγότερο 1 φορά ετησίως,  τοπικής/περιφερειακής/εθνικής οργάνωσης που δραστηριοποιείται στην προστασία της βιοποικιλότητας στην περιοχή ή περιφέρεια

ι) συμμετοχή στην αποκατάσταση άγριας φύσης, συντήρηση ή ανάπλαση τοπικών πάρκων ή δημόσιων χώρων πρασίνου

κ) συνεργασία με τις τοπικές/περιφερειακές/εθνικές αρχές ή ΜΚΟ για πιο πράσινες πόλες (π.χ. δενδροφυτεύσεις, οικολογικοί διάδρομοι επικονιαστών, πράσινες στέγες)

λ) φιλοξενία ή παραχώρηση χώρου για σεμινάρια, εκδηλώσεις ευαισθητοποίησης ή εργαστήρια ειδικών, που σχετίζονται με την βιοποικιλότητα. 

Σε ορισμένες περιοχές (π.χ. κάποιες αστικές περιοχές), οι κυψέλες μελισσών ή μεγάλα «ξενοδοχεία» εντόμων είναι κατάλληλα μόνο υπό συγκεκριμένες οικολογικές και κανονιστικές συνθήκες (όπου προτιμώνται μικρά, φυσικά ή διάσπαρτα στοιχεία), και θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε εναλλακτικές πρωτοβουλίες. 

Συνιστάται η εγκατάσταση να αναζητά υποστήριξη από εξωτερικούς ειδικούς οργανισμούς ή ενώσεις, για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση δράσεων βιοποικιλότητας, καθώς και οι πρωτοβουλίες αυτές να βασίζονται στην αξιολόγηση των κινδύνων και των ευκαιριών που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα και τη φύση (κριτήριο 7.12).

Το κριτήριο εφαρμόζεται τόσο στους εργαζόμενους όσο και σε εξωτερικούς συνεργάτες ή εταιρείες συντήρησης χώρων πρασίνου που έχουν αναλάβει σχετικές εργασίες.

Σημείωση για εθνική προσαρμογή: Στη Σουηδία ισχύουν τα εξής:

• εγκαταστάσεις με μικρούς χώρους πρασίνου (< 1000 m²) παρέχουν τουλάχιστον 2 δράσεις βιοποικιλότητας, εκ των οποίων τουλάχιστον 1 πραγματοποιείται εντός των χώρων πρασίνου της εγκατάστασης 

• εγκαταστάσεις με μεγαλύτερους χώρους πρασίνου (> 1000 m²) παρέχουν τουλάχιστον 3 δράσεις βιοποικιλότητας, εκ των οποίων τουλάχιστον 2 πραγματοποιούνται εντός των χώρων πρασίνου της εγκατάστασης 

• εγκαταστάσεις σε αστικές περιοχές με/ή χωρίς χώρους πρασίνου παρέχουν τουλάχιστον 1 δράση βιοποικιλότητας. 

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει:

• την Τυποποιημένη Διαδικασία Λειτουργίας για την υποστήριξη της τοπικής βιοποικιλότητας 

• αρχείο των παρεμβάσεων βιοποικιλότητας και αποδεικτικά της εξαμηνιαίας αξιολόγησης (για υποψηφίους που επανυποβάλουν αίτηση). 

Σε ειδικές περιπτώσεις όπου η συντήρηση πραγματοποιείται από εξωτερική εταιρεία, παρουσιάζεται η έγγραφο του εργολάβου σχετικά με την προστασία της τοπικής βιοποικιλότητας στους χώρους της εγκατάστασης.

Κατά την επιτόπια επιθεώρηση και όπου είναι δυνατόν, ο επιθεωρητής πραγματοποιεί δειγματοληψίες σε τουλάχιστον 1 χώρο πρασίνου, όπου έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες, προκειμένου να επιβεβαιώσει πώς έχουν δημιουργηθεί ευνοϊκές συνθήκες για την τοπική βιοποικιλότητα ή πώς προστατεύονται οι οικότοποι τοπικών ειδών, ακολουθώντας τη μεθοδολογία Α όπως περιγράφεται στο Γλωσσάρι.

Η εγκατάσταση πραγματοποιεί αξιολόγηση κινδύνων και ευκαιριών που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα και τη φύση. Η αξιολόγηση αυτή δημιουργεί μια βασική γραμμή αναφοράς για τη βιοποικιλότητα, και αναδεικνύει περιοχές οικολογικής ευαισθησίας ή δυνατότητες βελτίωσης. Αυτό μπορεί να αποτελέσει θεμελιώδες βήμα για τους στόχους βιωσιμότητας της εγκατάστασης (κριτήριο 1.2) και το σχέδιο δράσης (κριτήριο 1.3) και μπορεί να πραγματοποιηθεί πριν από άλλα κριτήρια που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα.

Η αξιολόγηση αυτή περιλαμβάνει:

• ταυτοποίηση των υπαρχόντων ειδών (π.χ. δέντρα, θάμνοι, φυτά φιλικά προς επικονιαστές, πτηνά ή άλλα ορατά είδη πανίδας), σημαντικών οικοτόπων, πιθανών οικολογικών διαδρόμων (πράσινων, μπλε, ή μαύρων/σκοτεινών), υγροτόπων και οικολογικά λειτουργικών εδαφών

• εντοπισμό πιέσεων που ασκούνται από ανθρώπινες δραστηριότητες (π.χ. πρακτικές διαμόρφωσης τοπίου, φωτορύπανση/ηχορύπανση, εισβλητικά είδη, διατάραξη οικοτόπων)

• ανασκόπηση εξαρτήσεων από οικοσυστημικές υπηρεσίες και πιθανών ρίσκων (π.χ. επικονίαση, διαθεσιμότητα νερού, ρύθμιση πλημμυρών, ξηρασία)

• ευκαιρίες βελτίωσης (π.χ. αποκατάσταση οικοτόπων, εμπειρίες για επισκέπτες που έχουν να κάνουν με τη φύση)

• προετοιμασία χαρτογράφησης του χώρου (συνιστάται). 

Η αξιολόγηση περιορίζεται σε περιοχές υπό τον έλεγχο της εγκατάστασης· εξαιρούνται γειτονικές ιδιωτικές ή δημόσιες εκτάσεις. Εγκαταστάσεις με χώρους πρασίνου άνω των 5 εκταρίων χρησιμοποιούν εξωτερικό εμπειρογνώμονα ή συμβουλευτική εταιρεία για τη διενέργεια της αξιολόγησης. Εγκαταστάσεις με μικρότερες περιοχές πρασίνου μπορούν να πραγματοποιούν την αξιολόγηση εσωτερικά, χρησιμοποιώντας διαθέσιμους δημόσιους πόρους (π.χ. περιφερειακά ή εθνικά δίκτυα βιοποικιλότητας, βάσεις δεδομένων ειδών, εργαλεία δημόσιας χαρτογράφησης ή εργαλειοθήκες ΜΚΟ).

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει γραπτή αξιολόγηση βιοποικιλότητας, και αξιολόγηση κινδύνων και ευκαιριών που σχετίζονται με τη φύση (εκπονημένη εσωτερικά ή από εξωτερικό εμπειρογνώμονα, ανάλογα με το μέγεθος της εγκατάστασης). Αυτή καλύπτει τα απαιτούμενα στοιχεία, και περιλαμβάνει αναφορά στις υποστηρικτικές πηγές ή εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν (π.χ. περιφερειακά/εθνικά δίκτυα βιοποικιλότητας, βάσεις δεδομένων ειδών, εργαλεία ΜΚΟ κ.λπ.).

Σε ειδικές περιπτώσεις, όπου είναι διαθέσιμα, παρουσιάζεται οπτική τεκμηρίωση ή χαρτογράφηση οικοτόπων και ειδών.

Η εγκατάσταση πραγματοποιεί τακτική παρατήρηση και καταγραφή των χαρακτηριστικών που ενισχύουν τη βιοποικιλότητα, καθώς και των ειδών που υπάρχουν εντός ή γύρω από τον χώρο της. Η οικολογική αυτή παρακολούθηση περιλαμβάνει την παρατήρηση και καταγραφή ειδών, οικοτόπων και οικολογικών μεταβολών με την πάροδο του χρόνου. Στο επίπεδο της εγκατάστασης, αυτό περιλαμβάνει την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο τα στοιχεία βιοποικιλότητας (π.χ. πράσινες στέγες, φυτεύσεις με τοπικά είδη, κήποι επικονιαστών ή καταφύγια άγριας ζωής) υποστηρίζουν την τοπική πανίδα και τον εντοπισμό ευκαιριών βελτίωσης.

Η παρακολούθηση πραγματοποιείται τουλάχιστον μία φορά ετησίως και μπορεί να λάβει διάφορες μορφές, όπως:

α) χρήση ενός απλού πλέγματος ανάλυσης βιοποικιλότητας, από το προσωπικό συντήρησης χώρων πρασίνου, για ανεξάρτητη ετήσια αξιολόγηση της καταλληλότητας του χώρου για τοπικά είδη (π.χ. ποικιλομορφία φυτικής κάλυψης, παρουσία μικροενδιαιτημάτων, μειωμένες διαταραχές)

β) συμμετοχή σε πρωτόκολλα επιστήμης των πολιτών (π.χ. καταγραφές πτηνών ή εντόμων, εκδηλώσεις για την ημέρα βιοποικιλότητας)

γ) ανάρτηση παρατηρήσεων ή φωτογραφιών σε δημόσιες πλατφόρμες

δ) υποβολή στοιχείων σε εθνικές βάσεις δεδομένων ή προγράμματα βιοποικιλότητας (π.χ. εθνικά συστήματα παρακολούθησης πτηνών ή επικονιαστών)

ε) διοργάνωση περιπάτων στη φύση για το προσωπικό ή τους επισκέπτες, ημερών παρακολούθησης ειδών ή εργαστηρίων οικολογικής παρατήρησης

ζ) πρόσκληση οικολόγου, οδηγού βιοποικιλότητας,, οργανώσεων προστασίας της φύσης (π.χ. τοπικών ΜΚΟ) ή ιδιωτικών οικολογικών συμβούλων, για άτυπη ή επίσημη αξιολόγηση.

Ο στόχος δεν είναι η επίδειξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων (π.χ. συγκεκριμένος αριθμός ειδών που παρατηρήθηκαν), αλλά η καλλιέργεια της συνήθειας παρακολούθησης και μάθησης. Συνεπώς, η συμμόρφωση δεν βασίζεται στα αποτελέσματα που παρατηρήθηκαν, αλλά στη συστηματική προσπάθεια της εγκατάστασης για παρατήρηση, καταγραφή και αναστοχασμό, σχετικά με την παρουσία και λειτουργία της βιοποικιλότητας. 

Συνιστάται η χρήση εθνικών ή περιφερειακών καταλόγων ειδών, βάσεων δεδομένων βιοποικιλότητας ή διεθνών πηγών αναφοράς (π.χ. λίστες IUCN, οδηγοί αναγνώρισης πτηνών ή επικονιαστών, σχετικές εφαρμογές κ.λπ.) για τον εντοπισμό των ειδών που είναι πιο πιθανό να βρεθούν στην περιοχή.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει αποδεικτικά στοιχεία για τις δραστηριότητες παρακολούθησης βιοποικιλότητας που έχουν πραγματοποιηθεί (π.χ. εσωτερικές σημειώσεις παρατήρησης, συμπληρωμένα πλέγματα παρακολούθησης, λίστες ειδών, φωτογραφίες ή στιγμιότυπα οθόνης από εφαρμογές/πλατφόρμες επιστήμης των πολιτών κ.λπ.), αποδεικνύοντας ότι οι παρατηρήσεις έχουν πραγματοποιηθεί και καταγραφεί σύμφωνα με την επιλεγμένη προσέγγιση παρακολούθησης.

Η εγκατάσταση εμπλέκει τους συνεργάτες της, τους επισκέπτες ή/και την κοινότητα στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τη σημασία των βιώσιμων διατροφικών συνηθειών μέσω τουλάχιστον μίας πρωτοβουλίας στους χώρους πρασίνου της. Οι πρωτοβουλίες αυτές συνδέονται με θέματα παραγωγής τροφίμων, σπατάλης τροφίμων, βιοποικιλότητας ή τοπικής προμήθειας, και αποσκοπούν στην ενίσχυση της κατανόησης και της δράσης.

Παραδείγματα πρωτοβουλιών περιλαμβάνουν: 

α) κήπο φρούτων, βοτάνων ή λαχανικών. Ο κήπος είναι μόνιμος και περιλαμβάνει βότανα ή/και φυτά ή δέντρα που παράγουν καρπούς. Όπου είναι δυνατό, η εγκατάσταση προσκαλεί το κοινό ή τοπικά σχολεία, να επισκεφθούν τον κήπο για εκπαιδευτικούς σκοπούς

β) θερμοκήπιο, υπερυψωμένα παρτέρια ή σύστημα καλλιέργειας σε γλάστρες, που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ειδών τροφής ή τοπικών φυτών, ιδίως όταν συνδυάζεται με εκπαιδευτικές πινακίδες ή εντάσσεται σε ξεναγήσεις, εργαστήρια ή δραστηριότητες που εμπλέκουν επισκέπτες/προσωπικό

γ) υπαίθρια κουζίνα, χώρος μαγειρικής ή χώρος προετοιμασίας τροφίμων όπου χρησιμοποιούνται συστατικά από τον κήπο ή το θερμοκήπιο, σε διαδραστικές εμπειρίες, όπως μαθήματα μαγειρικής, γευσιγνωσίες βιωσιμότητας, ή γεύματα «από τον κήπο στο τραπέζι»

δ) άγριο λιβάδι ή δασόκηπος που συμβάλλει στη βιοποικιλότητα και περιλαμβάνει βρώσιμα ή εκπαιδευτικά είδη φυτών

ε) άλλους χώρους πρασίνου που έχουν σχεδιαστεί για την ευαισθητοποίηση, όπως κήπους με τοπικά ή κλιματικά προσαρμοσμένα φυτά, με ενημερωτικές πινακίδες ή χώρους που χρησιμοποιούνται για εργαστήρια βιωσιμότητας ή επισκέψεις σχολείων

ζ) μελισσοκομικές κυψέλες, με το μέλι ή το κερί να χρησιμοποιείται επί τόπου. Η τοποθέτηση τους γίνεται σύμφωνα με οικολογικές οδηγίες και δεν επηρεάζει αρνητικά τους άγριους/αυτοχθόνες επικονιαστές. Η διαχείρισή τους πραγματοποιείται σε συνεργασία με τοπικό ειδικό ή μελισσοκόμο.

Οι πρωτοβουλίες αυτές, είναι ενταγμένες στις λειτουργίες της εγκατάστασης. Έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα και εντάσσονται στη συνολική εμπειρία των επισκεπτών (π.χ. χρήση της συγκομιδής σε φαγητά ή ποτά της εγκατάστασης, προσφορά προϊόντων στο κατάστημα δώρων, συμμετοχή επισκεπτών στη συγκομιδή κ.λπ.) ή/και χρησιμοποιούνται για τα γεύματα του προσωπικού. Ακόμη και αν ένας χώρος πρασίνου δεν είναι ορατός στους επισκέπτες, η εγκατάσταση ενημερώνει για την παρουσία και τον σκοπό του, π.χ. μέσω σύντομων βίντεο στο χώρο υποδοχής ή περιγραφών σε ενημερωτικό υλικό για επισκέπτες, κ.λπ..

Η διαχείριση του χώρου πρασίνου συμμορφώνεται με τα κριτήρια σχετικά με τη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων (κριτήριο 7.8) και τις διαδικασίες διαχείρισης (κριτήριο 7.10). Η διαχείριση του χώρου αυτού και η χρήση φρούτων, λαχανικών, βοτάνων ή άλλων προϊόντων, πρέπει να ακολουθεί την εθνική και τοπική νομοθεσία επί του θέματος.

Αγροτικές δραστηριότητες που αποτελούν την κύρια πηγή εσόδων, ή σημαντικό μέρος των εσόδων της εγκατάστασης (όπως αμπελώνες, ελαιώνες κ.λπ.), δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Green Key και συνεπώς δεν μπορούν να πιστοποιηθούν.

Κατά την επιθεώρηση, η εγκατάσταση παρουσιάζει αρχεία των πρωτοβουλιών, συμπεριλαμβανομένων των ειδών που καλλιεργούνται (εφόσον είναι εφαρμόσιμο), καθώς και αποδεικτικά στοιχεία για την εμπλοκή των επισκεπτών, του προσωπικού ή/και της κοινότητας στα ζητήματα της βιώσιμης διατροφής.

Η επιτόπια επιθεώρηση επιβεβαιώνει την ύπαρξη, τη μονιμότητα και την ενσωμάτωση των πρωτοβουλιών, στην συνολική πρακτική της εγκατάστασης.